BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

1
   Deus venerunt gentes na przemiany

to trzech, to czterech głosem się rozwija

niewiast, śpiew rzewnie ze łzami zmięszany,
4
   zaś Beatrycze w górę oczy wzbija

z mało co mniejszej boleści wyrazem,

niż mieć musiała pod krzyżem Maryja.
7
   Gdy tamte śpiewać zaprzestały razem,

zaś jej znak dały, ta wnet prostuje się

cała spłoniona wewnętrznym nakazem:
10
   - Modicum et non videbitis me,

et iterum, najmilsze me siostrzyce,

modicum et vos videbitis me!
13
   Potem, przed sobą puszczając dziewice

coć jest ich siedem, przyzostaje w tyle,

skinąwszy na mnie, na mą przewodnicę
16
   oraz na mędrca, co sam w oną chwilę

już był pozostał - w milczeniu głębokim

podąża dalej lekka jak motyle.
19
   Wszelako nie wiem, czy dziesiątym krokiem

dotknęła ziemi, kiedy me źrenice

promieniejącym swym przeszyła wzrokiem.
22
   Potem, spokojne ukazując lice:

- Chodź bliżej - rzekła - abyś, gdy do ciebie

przemówię, słuchać mógł mię jak siostrzycę.
25
   Gdym się z nią zrównał na kwiecistej glebie,

rzekła mi: - Bracie, przecz się nie ośmieli

głos twój, by pytać? Idziem obok siebie!
28
   Jako ci, co się zbytnią czcią przejęli

wobec zwierzchności mówić chcąc, w obawie

głosu nie mogą wydobyć z gardzieli,
31
   tak się trafiło mnie i szeptem prawie,

zaczynam: - Pani ma, w com ja ubogi,

wiecie najlepiej, choć wam nie objawię.
34
   Ona zaś do mnie: - Wstydu oraz trwogi

chcę abyś zbył już i byś mówił śmielej,

nie jak ów, co w śnie jąka coś niebogi.
37
   Wiedz, iż ów rydwan, co go smok rozdzieli,

był, lecz go nie ma, zaś pełna donica

nie wstrzyma pomsty wobec niszczycieli.
40
   Nie pozostanie długo bez dziedzica

ta co na wozie, nim się stał potworem

i łupem, pióra zrzuciła orlica.
43
   Toć mi wiadome, przeto słowem skorym

rzeknę: już bliskie gwiazdy są nad ranem

dnia tego, ni je co wstrzyma oporem.
46
   Idzie od Boga posłan, a zaś mianem

jego jest pięćset, dziesięć i pięć, onci

zgładzi tę, co tam grzeszyła z tytanem.
49
   Możeć przypowieść, moja umysł mąci,

jak one sfinksów czy Pytii wyrocznie,

gdzie prawda mroków tajnych nie roztrąci;
52
   ale niebawem twoja myśl odpocznie

i sam rozwiążesz wnet co brzmi tajemnie,

a sens ci błyśnie jasno i widocznie.
55
   Jeno pamiętaj! To zaś, co ode mnie

usłyszysz, onym powtórz bez odmiany,

co w doczesności jeszcze tkwią nikczemnie.
58
   I miej na myśli, kreśląc tekst pisany,

byś nie zatajał, jakić się otworzył

widok na krzew on, dwakroć zrabowany.
61
   Kto zaś uszkodził go, lub w czym zubożył,

uczynkiem grzeszy przed Bogiem najwięcej,

coć na swój jeno użytek go stworzył.
64
   Iż zeń skosztował owoc, pięć tysięcy

z górą lat pierwszy człek tęsknotę czuje

za Onym, co wziął na się grzech bydlęcy.
67
   Ospały duch twój, jeśli nie pojmuje,

czemu nad wszystkie wyniosła w pogodę

latorośl dziwnie gałęzie kształtuje.
70
   Gdybyć nie brała go, jak w Elsy wodę,

toń próżnych myśli, rozkosz nie plamiła,

jak krew Pirama morwową jagodę,
73
   dość by ci było tego, com mówiła,

by poznać wyrok Boga, co zabrania

kosztować, jaka jest owocu siła.
76
   Lecz gdyć, jak widzę, zdolność pojmowania

zakamieniała, umysł się zamroczył

i blaski prawdy gęsta mgła zasłania,
79
   chcę, abyś bodaj podobieństwo zoczył,

myśl twa nim strojąc za wzorem pielgrzyma,

co świętej palmy liściem kij otoczył
82
   i do dom idąc wciąż go w dłoni trzyma

na dowód, gdy się znajdzie wśród swojaków,

iż był zaprawdę, gdzie Jerozolima.
85
   Ja zaś: Jak miękki wosk pieczęci znaków

wiernie ślad nosi, tak moja przechowa

pamięć wybornych onych treści smaków.
88
   Ale powiedzcie, czemu wasza mowa

tak się wysoko nad mię wzbija lotem,

iż próżno myślą ścigam one słowa?
91
   Przeto - odrzekła - abyś widział potem,

ile jest warta mądrość, coś w jej progi

szedł, i jak blichtrem lśni, nie szczerym złotem.
94
   I byś zobaczył, jako wasze drogi

tak są odległe od bożych, jak pole

ziemskie, a niebios najwyższych rozłogi.
97
   Ja zaś odpowiem: - Przypomnieć nie zdolę,

bym się oddalił kiedy od was, pani,

ni złą sumienie mi wyrzuca wolę.
100
   Z uśmiechem rzekła: Gdy przypomnieć ani

wyznać nie zdołasz, pomnij, iżeś z wody

letejskiej napił się dzisia co raniej.
103
   Jako zaś w dymie ognia są dowody,

podobnie, gdy się o czymś nie pamięta,

snać zapomnienia były tam powody.
106
   Zaiste, żadna teraz już zachęta

słów nie złagodzi mych, lecz prawda naga

musi błąd w tobie wyniszczyć do szczęta.
109
   Blask południowy w lazurach się wzmaga

słońce się tego kręgu niebios ima,

który nam zenit oznaczyć pomaga,
112
   kiedy stanęły, jako się zatrzyma

ów, co się innym dał za przewodnika,

gdy coś nowego natrafił oczyma,
115
   onychci siedem niewiast tam, gdzie znika

światło przed cieniem, co słał się na ziemi,

jak cień Alp szczytu w chłodną głąb strumyka.
118
   I zdało mi się, że widzę przed nimi

Eufrat z Tygrem, co ze wspólnych zdroi

bieżą, uściski złączone bratnimi.
121
   - O, chlubo ziemi, światło duszy mojej!

Jakać to woda jest, co tam wypływa

z jednego źródła i wnet się rozdwoi?
124
   Pytam, zaś głos się najsłodszy odzywa:

- Mateldy uproś, niech ci ona powie.

Tu rzecze ona piękna i szczęśliwa:
127
   - I to i wiele innych rzeczy w słowie

moim usłyszał, co mu wiedzę dawa,

ni o tym w Lety przepomniał parowie.
130
   Zaś Beatrycze: - Może większa sprawa,

co nieraz pamięć aż do dna przepoi,

wtenczas mu w myśli przed innymi stawa?
133
   Lecz patrzaj: oto są fale Eunoi,

wiedź go tam, niechaj się od ciebie uczy,

jak się mdłe siły na nowo nastroi.
136
   Jako szlachetna dusza, co nie zwłóczy,

lecz z woli własnej wolę drugich czyni,

gdy jej kto znakiem zlecenie poruczy,
139
   tak, gdym się zbliżył, wdzięczna jak bogini

przy onym mędrcu stanie wędrowniku

mówiąc: - Pójdź razem! - i kroku przyczyni.
142
   Gdybym miał więcej miejsca, czytelniku,

wnet bym powiedział, jak słodkie napoje

ukrzepień w onym znalazłem strumyku.
145
   Lecz, skoro pełne już kart onych zwoje,

com je przeznaczył do wtórego pienia,

natchnienie dalej nie poleci moje.
148
   ...Jako krzew, co się z wiosną zazielenia,

tak odświeżony i gotów do jazdy

od najświętszego wróciłem strumienia
151
   pełen sił nowych, aby wzlecieć w gwiazdy.

<<< >>>