BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

1
   Cień piekieł, albo nocy bezgwiaździstej

pod ubożuchnym niebem, które całe

chmurami śćmiło się w krainie mglistej,
4
   nie tak by oczy zasłonił ściemniałe,

jak one dymy, co się na nas wleką

mętne i cierpkie, w ogniu przegorzałe,
7
   że iść nie sposób z otwartą powieką;

lecz on, co mądrym był mi przewodnikiem

i wiernym, wsparł mię i prowadził lekko.
10
   I jako ślepiec w ślad za pacholikiem,

aby nie zbłądził lub się nie uderzył,

idzie, ostrożnym wiedziony nawykiem,
13
   tak ja tą drogą, kędy się rozszerzył

on dym gryzący, zaś mi radę dawał

pan mój: - Uważaj, byś krok z moim mierzył!
16
   Słyszałem głosy, i każden się zdawał

modlić o pokój i o zmiłowanie

Baranka, który za nas krew oddawał,
19
   więc Agnus Dei brzmiało ich wołanie,

co zgodnym chórem z ust wszystkich popłynie.

Jam spytał: - Zali duchy słyszę, panie?
22
   Onci zaś do mnie: - Prawdę rzekłeś ninie;

wędruje tędy długa kompanija

gniewu namiętność gasząc w tej dziedzinie.
25
   - A ty, kto jesteś, co nasz dym przebija

i o nas mówi jako taki, co mu

czas jeszcze wedle kalendarza mija?
28
   Taki głos nagle zabrzmiał po kryjomu,

a mistrz: - Odpowiedz i spytaj - rzekł do mnie

zali nam droga w górę tego złomu?
31
   - Istoto, co się czyścisz tak ogromnie,

by piękną stanąć przed Nim, co cię stworzył!

Cuda usłyszysz, gdy chcesz iść koło mnie.
34
   Tak rzekłem, głos zaś ów odpowiedź złożył:

- Pójdę, dopóki wolno, choć nam oko

zaćmił dym, za to słuch podwójnie ożył.
37
   Zacznę więc: - Z oną doczesną powłoką,

co ją rozwiąże śmierć, idę na szczyty,

tu zaś piekielną przybyłem zatoką.
40
   Skoro więc tyle Bóg łaski obfitej

dał mi, iż zechciał, bym szedł w Jego dwory

wbrew temu co chce zwyczaj pospolity,
43
   nie kryj kim byłeś, nim cię zgon wziął skory,

jeno mi powiedz i mów, zali szparko

dojdę pod górę tymi krocząc tory?
46
   - Lombardczyk byłem i zwali mię Marco,

świat znałem dobrze; tom cenił najwyżej,

co dziś najmniejszą każden mierzy miarką.
49
   Tu, kędy idziesz, pod górę najbliżej -

odpowie. - Ja cię proszę - doda potem -

módl ty się za mnie, gdy sięgniesz tych wyży.
52
   Ja zaś doń: - Gotów jestem serca lotem

uczynić co chcesz, gdy to w mocy mojej,

lecz mię wątpliwość kuje niby młotem.
55
   Wpierw była jedna, teraz się podwoi,

bom pewność z twojej zaczerpnął gawędy,

że tu, jak wszędzie, zło nad cnotą stoi.
58
   Swiat-ci jest zgoła próżen dobra wszędy,

jakoś powiedział, a zaś cały złością

brzemienny, co w nim swoje siała grzędy.
61
   Lecz wyłoż, proszę, powód, bym z pewnością

sam o nim wiedząc, drugim oznajmywał:

ten w niebie widzi go, ów z doczesnością.
64
   Ciężkim westchnieniem, co je ból dobywał,

ozwał się najpierw, potem rzecze: - Bracie,

świat wasz jest ślepy, a tyś w nim przebywał.
67
   Wy, coście żywi, wszech przyczyn szukacie

wysoko w niebie, jakby wszystko gwoli

onemu jeno szło w tym ziemskim płacie.
70
   Gdyby tak było, chyba wolnej woli

nie mielibyście, ni się by płaciło

dobro rozkoszą, a zło tym, co boli.
73
   Niebo początkiem waszych czynów było,

nie mówię wszystkich, lecz jakom rzekł wprzódy,

światło wam dano, by rozum wzmocniło
76
   i wolną wolę, iż jeżeli trudy

niesie walk pierwszych i mozoły duże,

wszystko zwycięży i osiągnie cudy.
79
   I wyższej sile i lepszej naturze

wolni podlegliście, zaś ona stwarza

duszę w was, coć jej nie kierują w górze.
82
   Przeto, gdy świat się w błędne tory wraża,

to w sobie samych szukajcie przyczyny,

ja ci zaś będę tu za gospodarza.
85
   Z ręki Onego, co jej pierwociny

znał, nim powstała, duszyczka wychodzi

nic nie wiedząca, jako te dzieciny,
88
   co płacz ze śmiechem łatwo im przychodzi;

za tym co miłe w każde biegnie szlaki,

bo się z miłości źródła sama rodzi.
91
   Najpierw małego dobra czuje smaki,

to zaś ją myli, chętna za nim bieży,

gdy jej nie wstrzyma zakaz lub wódz jaki.
94
   Przeto jej prawo hamulec wymierzy,

i króla winna mieć, który dostrzega

Miasta Światłości bodaj szczyty wieży.
97
   Prawa są, lecz kto dziś onych przestrzega?

Nikt! Bowiem pasterz ten, co idzie przodem,

zna księgi, lecz się o insze ubiega.
100
   Przeto lud idąc za jego przewodem

widzi, iż dobra ziemskiego jest głodny,

onym się syci, ni zna z innym głodem.
103
   Widzisz więc, jako obyczaj niegodny

onym jest źródłem, skąd zło w świecie płynie,

nie zaś skażenie natury wyrodnej.
106
   Rzym, co dał dobre prawa ludzkiej gminie,

miałci dwa słońca, co blask od nich pada

równy na boskiej i ludzkiej ścieżynie.
109
   Jedno zgasiło drugie: dzisiaj szpada

tam, gdzie pastorał; jedna dzierżąc ręka

oba pospołu, źle obojgiem włada,
112
   bowiem się jedno drugiego nie lęka.

Jeśli nie wierzysz, patrz na owoc z drzewa:

szczep poznać z płodu, gdy z obsłonek pęka.
115
   Kraj, co Adyga z Padem go oblewa,

słynął z rycerstwa i cnoty walecznej,

póki onego Frydryk nie zachciewa.
118
   Teraz iść może tamtędy bezpieczny

od sromu taki, coby się zaś wstydził

z dobrymi mówić, lub dać ukłon grzeczny.
121
   Trzech jeszcze starców jest, którym obrzydził

dawny wiek nowy; każden z nich tęskliwy,

by rzucić świat ten, co cnotę wyszydził.
124
   Konrad to z Brescii, Gerard dobrotliwy,

i ten z Castello Gwidon, co mawiali

Francuzy o nim: Lombardczyk poczciwy.
127
   Dosyć, że Kościół rzymski dziś się wali,

przeto, iż w sobie złączył rządy oba,

z brzemieniem swoim do błotnistej fali.
130
   - O, Marku, mowa twa mi się podoba -

odrzeknę - teraz zrozumiałem przecie,

czemu Lewitom odjęta chudoba.
133
   Lecz kto jest Gerard ów, co go zowiecie

mądrym, że stwarza sobie od zła przedział

w onym zdziczałym i zepsutym świecie?
136
   - Chcesz chyba - rzecze - bym więcej powiedział?

Kto mówi gwarą toskańskiej Italii,

czyżby o dobrym Gerardzie nie wiedział?
139
   Ani wiem, jakby go inaczej zwali,

chyba rodzicem co ma córkę Gaje...

Ale Bóg z wami! Nie lza mi iść dalej.
142
   Widzisz? Przez dymy już się przedostaje

świt jasnej zorzy; anioła bożego

tam zobaczycie, ja tutaj zostaję.
145
   Odszedł, ni słuchał, com mówił do niego.

<<< >>>