BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

1
   Gdyśmy już weszli społem w one wrota,

co nieużyte stoją, jeśli duchy

zła miłość wiedzie łudząc, a nie cnota,
4
   długim nas echem ostrzegł podźwięk głuchy,

że już zawarte... O, spłonąć mi w sromie,

jeśli mym żądzom teraz dam posłuchy!...
7
   Szliśmy do góry po tak sypkim złomie,

że się usuwał spod stopy natłoku,

podobny fali, co się gnie ruchomie.
10
   - Tu kunsztownego trzeba użyć kroku -

rozpoczął pan mój - i zanim się stąpi,

lepiej się oprzeć tu i ówdzie z boku.
13
   Kroki mierzymy zatem coraz skąpiej,

i zanim wyszliśmy z onego żleba,

sierp odwrócony księżyca zestąpi
16
   w miedzę ciemności z pól promiennych nieba.

A gdyśmy wyszli za przełęczy widła,

gdzie się kończyła żwirowata gleba,
19
   ja strudzon wielce, niepewni obydwa

kędy iść, spoczniem na równi upłazu

śród takiej pustki, że gdzie jeno skrzydła
22
   wzroku polecą, prócz martwego głazu

nic nie dostrzegą. Od przepaści złomu

trzech by lec mogło ludzi raz po razu
25
   aż do stóp ściany, co się wznosi stromo.

Kiedy zaś oko od dołu ku górze

obiegło skały połać nieruchomą,
28
   widzę, iż cała kowana w marmurze,

jako śnieg białym, zakwitła bukietem

rzeźby, co wstydzić każe się naturze.
31
   Gdybyć się twórca onej z Polikletem

mierzyć próbował, tamten by daleki

za nim pozostał. Anioł, co z dekretem
34
   pokoju, we łzach czekanym przez wieki,

przybył na ziemię, taką miał postawę

słodką i tak się żywy zdał i lekki,
37
   że przysiąc można, iż rzekł właśnie: Ave!

Obok zaś ona Przeczysta Dziewica,

co łasce z nieba otwarła zastawę,
40
   w całej postaci: Otom służebnica

Pańska! wyryte miała tak widomie,

jak w miękkim wosku odbita matryca.
43
   - Nie patrz wciąż w jedno! - rzecze pan mój, co mię

przy tym miał boku, kędy serce bije.

Więc patrzę dalej po marmurów złomie,
46
   a gdym spojrzeniem poszedł za Maryję,

po tejże stronie gdzie on, co mię wiedzie,

znów inny obraz oczom się odkryje.
49
   Na tę więc stronę przy drogim sąsiedzie

przejdę, by spojrzeć: tam, wykute w skale

woły ciągnące wóz z arką na przedzie,
52
   co ginął, kto jej dotknąć chciał zuchwale.

Przed nimi naród, hołdy niosąc w darze,

na siedem chórów rozłączon w podziale,
55
   jednemu z moich zmysłów mówić każe:

Nie!, zaś drugiemu: Ależ tak! Spiewają!

Podobnie, dymem kadząc, trybularze
58
   u onych w dłoni, rozterkę rzucają

między wzrok i węch; a zaś jeszcze dalej

poprzed onymi oczy spostrzegają,
61
   jako świętymi pląsy Pana chwali

korny psalmista, co był mniej niż królem,

ale zarazem więcej i wspanialej.
64
   Naprzeciw pałac zdobny westybulem,

zaś w oknie postać pięknej Saula córy

dumna, lecz smętna niepłodności bólem.
67
   Zaledwom poszedł dalej, znów marmury,

innym dłucone kształtem, oczy nęcą.

Tam władca rzymskich cezarów purpury,
70
   którego cnoty tak bez chrztu uświęcą,

iż go (chcę mówić: cesarza Trajana)

Grzegorz z otchłani wiódł w trzodę jagnięcą.
73
   Przed nim niewiastka cała rozpłakana,

we wdowich szatach, łzy roniąc rzęsiste,

za uzdę chwyci konia swego pana.
76
   Wkoło huf jezdnych: miny zadzierzyste,

splot grzywy na bok spływa rumakowi,

szumią w proporcach orły pozłociste.
79
   Panie, racz pomstę czynić synaczkowi

zda się, że słychać głos biedaczki łzawy,

co mi ubili go. Ów zaś odpowie
82
   zda się: Zaczekaj, aż wrócę z wyprawy.

Ona zaś bólu pełna: A jeżeli

nie wrócisz, panie? Mój następca prawy
85
   zrobi to za mnie. Jakożby zechcieli

inni, gdy tobie, panie, brakło chęci?

A więc się pociesz. Nie przystało-że-li
88
   spełnić powinność, nim umknie z pamięci?

Rzetelność każe, a litość mię trzyma,

abym ukoił żal, co cię tak smęci.
91
   On, coć dlań w świecie rzeczy nowej nie ma,

mowę widomą tchnął w marmuru kawał

nową, gdy patrzeć ziemskimi oczyma.
94
   Podtenczas, gdym się z rozkoszą napawał

widokiem tylu przykładów pokory

drogich przez twórcę, co im życie dawał,
97
   - Otóż jest, lecz jej krok wielce nieskory -

rzekł do mnie pan mój - ludu mnoga rzesza,

co nas skieruje nad tych skał zapory.
100
   Wzrok mój, co tędy skwapliwie pośpiesza,

kędy go wabią nowości bez liku,

choć za nim patrzy, ruchu nie zawiesza.
103
   I ty więc przeto ujrzysz, czytelniku,

jako sprawiły zarządzenia boże,

by się dług spłacił ziemskiego nawyku.
106
   Nie bacz na formę męki w onej porze,

jeno owoce rozważ: myśl, iż kara

niźli dzień sądu dalej pójść nie może.
109
   - Panie mój - rzeknę ja - tych cieni chmara,

co ku nam idzie, ludziom niepodobna;

czym są, nie poznam, choć się oko stara.
112
   Onci zaś do mnie: - Pokuta, sposobna

dla onych, tak ich przygina do ziemi,

a przeto każda postać zda się drobna.
115
   Jeno patrz dobrze, a oczyma swymi

dostrzeżesz, jak w pierś uderzeń nie szczędzą,

chociaż zgarbieni pod głazy ciężkimi.
118
   ...Dumni chrześcijanie, utrapieni nędzą!

Wy, coście ducha ślepotą kaleki,

i wstecz was kroki opętane pędzą!
121
   Zali nie wiecie, iżeśmy przed wieki

stworzeni tutaj za wzorem poczwarki,

ażeby motyl z niej uleciał lekki
124
   ku słońcu prawdy lot swój niosąc szparki?

Z czegóż pierś wasza dumą się rozpiera,

gdyście jak robak niedokształtnej miarki?...
127
   Jako czasami gzyms kamienny wspiera

u zrębu jakiej budowli wspaniałej

postać, co piersi z kolanami zwiera,
130
   iż sam ten pozór budzi żal niemały,

tak widzę onych, gdy się sam pochylę.

Mniej się lub więcej przygięte zdawały
133
   one postacie według tego, ile

każdy miał dźwigać ciężaru przez drogę,

a najcierpliwszy ledwo wlókł się w pyle
136
   i rzec się zdawał: Już więcej nie mogę!...

<<< >>>