BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

1
   Gdy sobie miłych pozdrowień udzielą

obaj rodacy wzajem raz i wtóry,

ów rzecze do nas: - Jam pieśniarz Sordello,
4
   a wyście kto zacz? - Nim na szczyt tej góry

jęły wstępować duchy godne Boga

- odrzecze pan mój - zamknął grób ponury
7
   me biedne kości u wiecznego proga.

Jam jest Wirgili. Nie mych grzechów miara

czyni, iż w niebo zamknięta mi droga,
10
   lecz to, że obca mi jedyna wiara

co tam prowadzi. Jak ten co zobaczy

rzecz niespodzianą i pojąć się stara,
13
   zali to prawda, co widok ów znaczy,

tak się zdumionym wydał onej chwili

słysząc te słowa mistrza, duch tułaczy.
16
   Potem mu kornie do kolan się schyli,

mówiąc: - O, chlubo latyńskiej ziemice!

Chwało naszego grodu! Tyś Wirgili,
19
   co z mowy naszej uczynił skarbnicę

wiecznego piękna? Czymże zasłużyłem,

iż się widokiem twoim dzisiaj szczycę?
22
   Lecz jeślim godzien, by ci było miłym

rzec do mnie parę słów, to się zapytać

ośmielę: z piekła-li idziesz? - Przybyłem,
25
   zanim mi danym było tu zawitać,

państwa boleści tego wszystkie kręgi

- odpowie na ta tamten - niespożytać
28
   wiedzie mię siła niebiańskiej potęgi,

a jeśli nigdy nie dosięgnie celu,

by wejść na Słońca Wieczystego łęgi,
31
   za którym tęsknisz ty i innych wielu,

nie to com czynił będzie mi zaporą,

lecz to com czynić zaniedbał. W weselu
34
   wieczystym ci z nas udziału nie biorą,

których śmierć swoim przebodła ościeniem,

nim z pierworodnej zmazy się wypiorą.
37
   Jest obszar wiecznym osłonięty cieniem,

gdzie męki nie masz i nie brzmią lamenty,

a żal nie skargą jest, jeno westchnieniem.
40
   Tam ja przebywam z tymi niemowlęty,

co wprzód umarły, nim z duszyczki małej

obmył im zmazę grzechową zdrój święty.
43
   Tam ja przebywam z duchami co znały

cnót przyrodzonych odwieczny manowiec,

prócz tych trzech, które do wieczystej chwały
46
   wiodą... Lecz jeśli wolno, a wiesz, powiedz,

kędy najprościej na czyśćcową górę

kroki swe może skierować wędrowiec?
49
   Ten zaś odpowie: - Drogi są bądź które,

mnie zaś tu wolno krążyć dookoła,

bylem nie wznosił się na ścieżki wtóre;
52
   pójdę więc, póki krok mój powieść zdoła.

Lecz patrzcie: oto dzionek się już skłania

ku wieczorowi. O spoczynek woła
55
   ziemia strudzona, zaś cień nocy wzbrania

dalszej wędrówki; spocząć wam należy.

Jeśli mojego chcesz usłuchać zdania,
58
   wraz do bezpiecznej wiodę was obieży,

kędy się duchy pokutne gromadzą,

a twym się przyjściem ucieszą najszczerzej.
61
   - Jakże? - pytanie było. - Zali władzą

czyją wzbronione iść w nocy? A jeśli

pójdzie kto, siły mu jakoweś wadzą?
64
   Na to Sordello na ziemi nakreśli

palcem bruzdeczkę i rzecze: - Ni tyle

nawet bez słońca tu byście nie przeszli.
67
   Po cóż o wrogiej jakiejś mówić sile,

gdy dostateczną cień nocy przeszkodą?

Kto chce wędrować w te ciemności chwile,
70
   znów chyba na dół kroki go powiodą

i będzie wkoło błądził uporczywie,

dopóki dzień mu nie błyśnie osłodą.
73
   Na to rzekł mistrz mój, jak gdyby w podziwie:

- A więc nas prowadź tam, kędy, jak rzeczesz,

będziemy mogli odpocząć szczęśliwie.
76
   Poszliśmy tedy w tę cichą odwieczerz,

i wnet spostrzegam, że się góry stoki

wgłębiają z lekka, jak kiedy ucieczesz
79
   z powierzchni morza w objęcia zatoki.

- Zejdźmy - duch rzecze - na dno tej doliny,

zanim cień nocy zapadnie głęboki.
82
   Więc po zakrętach zstępujem ścieżyny,

która się wije po łagodnym zboczu,

i wnet nas widok uderzył jedyny,
85
   równie kojący dla duszy i oczu.

Kwiateczków cudnych wielobarwne ściegi

tam na zielonym dziergane otoczu:
88
   ni złoto, srebro, ni alpejskie śniegi

takim się cudnym połyskiem nie mienią,

ani szmaragdu przełamane brzegi
91
   taką przedziwną nie błyszczą zielenią,

jak tam murawa jaśniała i kwiaty,

wobec ich blasku wstydem się zacienią
94
   lazur Południa i Wschodu szkarłaty;

tam zmysł się każdy równie uweseli:

woni najsłodszych zdrój płynie bogaty.
97
   Tam na murawy mięciuchnej podścieli

szereg siedzących ujrzałem postaci,

jako wędrowce co chwilę spoczęli,
100
   a z ust wzniesionych tej pokutnej braci

płynęła chórem pieśń Salve Regina.

- Zanim tu słońce blask ostatni straci
103
   i nim się w mroku pogrąży dolina

- rzekł nasz przewodnik - z góry wam ukażę,

jak się wędrowna przedstawia drużyna.
106
   Stąd widne ruchy najlepiej i twarze:

Ów co tam pierwszy siedzi zadumany,

miał tę koronę co noszą cesarze,
109
   Rudolf z Habsburga; on mógł zleczyć rany,

co na śmiertelne powaliły łoże

biedną Italię, iż potem wybrany
112
   co przybył, już jej ocalić nie może.

Ten obok, rządził krajem, gdzie Wełtawa

do Łaby płynie, potem z Łabą w morze,
115
   Otokar imię miał, a jego sława

blask i po zgonie na mogiłę rzuci;

ileż on lepszy od syna, Wacława,
118
   co się rozpustą w sprośnej kalał chuci!

Ów znowu nosal, co się w pobok chyli

i wspólnie z drugim pieśń pobożną nuci,
121
   zginął w ucieczce i królewskiej lilii

sztandar pohańbił: widzisz, jak się kaja

i bije w piersi w tej pokutnej chwili.
124
   Obok zaś drugi co tam spoczął z kraja,

z dłoni swej czyniąc posłanie dla lica,

w cichym westchnieniu smutek swój utaja.
127
   W nich obu teścia widzisz i rodzica

tego, co dzisiaj Francji jest zakałą;

wiedzą o czynach swojego dziedzica,
130
   i stąd ich smutek. Ów zaś co ma ciało

takie potężne, i wywodzi wtóry

do pieśni tamtych, okryty był chwałą
133
   wszelkiego męstwa; gdyby młodzian, który

przy jego boku siedzi na murawie,

po nim królewskie przywdział był purpury,
136
   cnota by z ojca przeszła w syna prawie;

zaś młodsi bracia już odmienni zgoła,

chociaż w potędze królują i sławie.
139
   Nie często bowiem cnota spłynąć zdoła

z pnia ojczystego w latorośle świeże,

lecz tak chciał Władca wieczystego koła,
142
   byśmy wiedzieli, skąd swe źródło bierze.

To zaś co rzekłem, innych też dotyczy:

i ten co śpiewa z onymi pacierze,
145
   potomstwem swoim jak siewem goryczy

obdarzył piękną krainę Prowancji,

a jakże smętny był los Beatryczy
148
   i Małgorzaty, gdy z dolą Konstancji

porównać, jak się dni ich życia plotą!...

Lecz dalej spojrzyj: ten, co ród swój z Francji
151
   wywiódł, lecz Anglom królował z prostotą,

ten szlachetniejsze wydał na świat plemię.

I jeszcze dalej skieruj wzrok swój: oto
154
   ten co się nisko osunął na ziemię,

lecz w górę patrzy, hrabia z Monferratu

klęsk na ojczyznę takie zwalił brzemię,
157
   iż nie obmyła dotąd krwi szkarłatu.

<<< >>>