BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

1
   Kiedy się skończy nareszcie gra w kości

ten, który przegrał, sam stoi niebożę,

przeciwnikowi szczęsnemu zazdrości.
4
   Tamten zaś wprost się opędzić nie może

tłumem przyjaciół: ów ciągnie za poły,

inny za rękę chwyta; w tym naporze
7
   chcąc się uwolnić, zwyciężca wesoły

temu, owemu uściśnie prawicę,

i tak się zyskiem dzieli z przyjacioły.
10
   Tak i ja byłem, obracając lice

w prawo i lewo w ciżby tej nawale,

i wszystkim wkoło czyniąc obietnice.
13
   Tam był ów sędzia, co go w trybunale

w Arezzo ręka zgładziła łakoma,

i ten co goniąc, upadł w rzeki fale.
16
   Tam z wzniesionymi modlił się rękoma

Novello obok Scornigianów wnuka,

co sprawił, iż wszem stała się widoma
19
   świątobliwego tężyzna Marzucca.

Hrabiego Orso widzę co padł z dłoni

cudzej, choć próżno winy kto w nim szuka.
22
   Tam znowu dalej smętną głowę kłoni

Pier delia Brossa i z Flandrii królowa,

choć, gdyby wierzyć co mówiono o niej,
25
   sroższą jej karę wola niebios chowa.

I wielu, wielu tłoczy się dokoła

o modły ciągle błagając od nowa.
28
   Kiedy się krok mój oswobodzić zdoła

od ciżby owej, co się wkoło roi

i o zbawienie prędsze dla się woła,
31
   - O, ty - przemówię - światło duszy mojej!

Objaśnić zechciej, jako się to zdarza?

Wszak w pismach twoich najwyraźniej stoi,
34
   że do wiecznego próżno się ołtarza

modlić, wyroków bożych nic nie zmieni.

Zali więc tłum ten na darmo powtarza
37
   błagania swoje? Czy też zaślepieni

my, co czytamy słowa twe opacznie?

Na to łagodnie mistrz mój rozpromieni
40
   twarz swą uśmiechem i tak mówić zacznie:

- Słowa me jasne przecie, synu drogi,

zaś modły onych, uważ jeno bacznie,
43
   również właściwe obierają drogi.

Nie wyrok boży ulega odmianie,

jeno się wznosi pod wieczności progi
46
   żar modlitewny, co ponad otchłanie

lot mu nadaje miłości potęga

i to dopełni, co tamtym nie stanie.
49
   Ja zaś mówiłem, że prośba nie sięga

do tronów boskich, bo tych co ją nieśli

natchnienie łaski z wiecznością nie sprzęga.
52
   Lecz dosyć o tych wątpieniach, a jeśli

dusza twa łaknie prawdy w tej dziedzinie,

poczekaj nieco, byśmy krok swój wznieśli
55
   na szczyt tej góry czyśćcowej, póki nie

ujrzysz... wiesz kogo, a wraz pojmiesz jaśnie

wszystko, gdy na cię blask jej oczu spłynie.
58
   - O, mistrzu! - wołam na to. - Czuję właśnie,

iż członki moje opuszcza znużenie!

Iść mogę szybko, żar południa gaśnie,
61
   oto padają długie od skał cienie,

śpieszmy na szczyty! - Synu - mistrz odrzecze -

iść do wieczora będziem niestrudzenie
64
   i jutro dalej, choć żar słońca piecze,

a trud nas jeszcze czeka wielokrotny,

bo kres się dłużej, niż sądzisz, odwlecze.
67
   Lecz widzę ducha, co stoi samotny

na brzegu skały, kędy krawędź twarda,

on drogę wskaże nam w ścieżce zawrotnej.
70
   Idziemy bliżej. O, duszo Lombarda,

jakże wyniosła byłaś i wzgardliwa

i jak wspaniałą twoja postać harda...
73
   Ni słowem wita, ni drogę przerywa,

jeno nas z wolna przeprowadza wzrokiem,

jak lew w pustyni, kiedy odpoczywa.
76
   Jednak Wirgili doń przystąpił krokiem,

o drogę pyta ponad rozpadliny,

lecz tamten wciąż trwa w milczeniu głębokim.
79
   Na koniec rzecze: - Z jakiej wy krainy?

Ledwo łagodnie rzekł swoim zwyczajem:

- Mantua - pan mój, ten z skalnej wyżyny
82
   bieży ku niemu. - Mantua mym krajem! -

woła radośnie, i wraz się pochwycą

mary i czule obejmą się wzajem.
85
   ... Biada, Italio, nędzna niewolnico!

Ty, coś się stała boleści gospodą!

Nie panią jesteś, jeno ladacznicą!
88
   Nawo bez steru nad wzburzoną wodą!

Tenci duch ramion otworzył podwoje

na sam dźwięk mowy twej, a żywi wiodą
91
   pomiędzy sobą coraz krwawsze boje

na twych obszarach, aże zgroza bierze!

Spojrzyj, nędznico, na to państwo twoje,
94
   co o wód mokrych wspiera się rubieże

i w łono własne spójrz targane srodze,

zali tam pokój oko twe dostrzeże?...
97
   Cóż, że ci niegdyś ukróciła wodze

dłoń Justyniana, gdy pustego siodła

nikt nie dosiada na przeznaczeń drodze!
100
   A ty, coś winna kornie, rzeszo podła,

u stóp cezara twego trzymać strzemię,

by tam iść, gdzie cię wola niebios wiodła,
103
   patrz na nieszczęsną oną we krwi ziemię,

po której, jako bestia rozjuszona,

szaleje dzikie bez wędzideł plemię!
106
   Zaś ty, coś winien skoczyć na strzemiona,

by ją okiełznać, rakuski Albrechcie,

kędyż cię wola wiedzie zaślepiona?
109
   Gdzie twe sumienie? Sądy boże niech cię

skarcą i nad twym czołem w butnej chwale

zgromadzą kary jak płonące wiechcie,
112
   że ty i ojciec twój w chciwości szale,

miasto Włoch rządzić słoneczne obszary,

we mgłach północy tkwicie opieszale!
115
   Spójrz, jak się plami ród za rodem stary,

jak się z Montecchim wadzą Kapuleci

i tylu innych bez czci i bez wiary,
118
   i jak w ucisku jęczą twoje dzieci!...

Jeden drugiego gnębić się nie sroma!

Przybądź, okrutny, a wnet cię doleci
121
   echo szlochania. Słyszysz? Oto Roma

samotna, na swym łożu wdowim płacze,

aż dniem i nocą jęki słychać doma:
124
   Cezarze ty mój, kiedyż cię obaczę?...

Przybądź i spojrzyj!... A ten Bóg na niebie,

jeśli mi wolno rzec, Ten co tułacze
127
   obrał tu życie i co wziął na siebie

mękę krzyżową, której nikt nie sprosta,

zali tej ziemi zabaczył w potrzebie?
130
   Czy może jeno na próbę ją chłosta,

aż nie odpadnie nienawiść i zdrada

z jej kształtów cudnych jako szpetna krosta!...
133
   ...Fiorenza mia! Ty być możesz rada,

iż to co rzekłem ciebie się nie tycze.

U ciebie każden o prawości gada,
136
   każdy na ustach ją ma, iż nie zliczę

tych słów co lecą jako wody szkliste,

...lecz w serca spojrzeć nikomu nie życzę!...
139
   A więc bądź rada, masz z czego, zaiste!...

U ciebie mądrość i u ciebie zgoda.

Czyż nie? Dowody mamy oczywiste!
142
   Sparta, Ateny, gdzie kwitła swoboda

i gdzie przemądre tworzono statuty,

czymże są wobec cnego lilii groda
145
   i przędzy ustaw kunsztownie usnutej,

gdzie się splot mądrych przewidywań sprzęgnie:

marzec obala, co ustalił luty!...
148
   Ileż to razy, jak ma pamięć sięgnie,

prawa, monetę, zwyczaje, ubiory,

wszystko zmieniałaś! Wciąż nowy się lęgnie
151
   kształt twej postaci! Tyś podobna chorej,

co na pościeli bez końca się kręci

coraz to nowej szukając podpory,
154
   a szuka jeno bólów niepamięci!...

<<< >>>