BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

1
   - O, ty, coś przybył tu nad święte zdroje -

do mnie zwracając się wprost ze swą mową,

co wprzód ubocznie rani serce moje,
4
   prawie bez przerwy ciągnęła na nowo. -

Mów, prawda-li-to? Mów! Zarzutom tylu

musi wyznania towarzyszyć słowo!
7
   Tak pomieszany byłem, że choć ilu

mogę siłami, głos czynię ochoczym,

uwiązł, jak w wosku miękkim koniec stylu.
10
   Chwilę czekała, potem rzekła: - O czym

myślisz? Odpowiedz, póki się nie zmyło

smutne wspomnienie w tym nurcie przeźroczym.
13
   Słowo: - Tak - ledwie że się wydobyło

wstydem i trwogą duszy ogarniętej,

iż je z ust wzrokiem trzeba chwytać było.
16
   Jako cięciwy łuku zbyt napiętej

ucisk rozerwie go nagłym szarpnieniem,

że mdły opadnie grot, co w dal ciśnięty,
19
   tak wybuchnąłem ja pod tym brzemieniem,

aż łez i westchnień fala bez pamięci

uchodząc, głos swym zatapia strumieniem.
22
   Ona zaś do mnie: - Poprzez moje chęci,

które cię wiodły, abyś umiłował

Dobro, co ponad nie już nic nie nęci,
25
   jakie cię fosy, albo jakich pował

sklepienia tak ci drogę tamowały,

iżeś nadziei zbył i wstecz wędrował?
28
   Jakie uciechy zaś, jakie pochwały

w takim cię złudnym niosły omamieniu,

iżeś za nimi gonił oszalały?
31
   Po długim ledwo i gorzkim westchnieniu

głos mi tak ciężko się wydobył z krtani,

że z trudem usta skłonił ku mówieniu.
34
   Płaczący rzekłem: - Doczesność, co mani

złudną rozkoszą, zwiodła moje kroki,

ledwo się lico wasze skryło, pani.
37
   Ona zaś: - Choćbyś winy się głębokiej

zaparł lub taił, na nic się nie zdało:

bo przecież Sędzia pozna ją wysoki.
40
   Lecz grzesznikowi, co z męką niemałą

sam się oskarża, w naszym świętym domu

wraz się już wymiar kary sfolgowało.
43
   Jednakże abyś mniej uczuwał sromu

za błędy swoje, i byś w innym czasie

ku pieśniom syren nie lgnął po kryjomu,
46
   odrzuć nasienie łez i słuchaj zasię:

dowiesz się, kędy lotu twego pióra

skierować mogłam w mej pośmiertnej krasie.
49
   Pociechy równej jak ta postać, która

mnie odziewała, a co dziś jest w grobie,

nigdyć nie dała sztuka ni natura,
52
   a gdyć najwyższej rozkoszy już w dobie

onej nie stało, jakiż kształt śmiertelny

mógł jeszcze wzbudzić pożądanie w tobie?
55
   Zaisteś winien był od razu, dzielny,

miast na doczesne ponęty być gotów,

ku mnie do góry wzrok obrócić celny.
58
   Zaś nie powinnać była zniżać lotów

w pogoni za tym, co tak wabi ładnie,

ni próżność świata, ni małość przedmiotów.
61
   Niewypierzone ptaszę łatwo wpadnie

w zasadzkę, ale nastawione sieci

dojrzałych oczu błysk rozróżni snadnie.
64
   Jako milczące, zawstydzone dzieci

kiedy usłyszą naganę rodzica,

wzrok wbiją w ziemię, łza im w oku świeci,
67
   takim ja byłem. - Wznieś zarosłe lica!

Gdy spojrzysz, wstyd cię większy zarumieni,

ozwie się wówczas ta, co mię zachwyca.
70
   Łatwiej północny wicher wykorzeni

dąb rozłożysty, niźli ja dźwignąłem

twarz na jej rozkaz; słysząc zaś, jak mieni
73
   zarosłym lico moje, wnet pojąłem

zjadliwy pocisk. Gdy zaś wznosząc oczy,

anielskie rzesze nimi ogarnąłem,
76
   widzę, że już się w powietrzu nie tłoczy

deszcz kwiatów. Dalej idąc, me źrenice,

które mgłą jeszcze rozrzewnienie mroczy,
79
   widzą Beatryks, jak wznosząc prawicę

na tego tworu spoczywała grzbiecie,

co dwie natury z jednej wziął krynice.
82
   Choć pod zasłoną i chocia ją przecie

od moich spojrzeń oddzielała rzeka:

tak, jako niegdyś, gdy żyła na świecie,
85
   uroda wszystkich gasła, gdy powieka

jej blaski sieje, tak dziś dawną siebie

stokroć pięknością przewyższy daleka.
88
   Tak mi się w serce do głębi zagrzebie

ostroga żalu, iż ze wszystkich rzeczy,

te, co najbardziej rwały mię do siebie
91
   nagle się wrogie stały, i człowieczej

słabości pierzchnął czar przed tą jedyną,

co zawsze duszę moją ma w swej pieczy:
94
   aż takiej skruchy fale w duszę spłyną,

żem padł zmożony, a jakim się stałem

wówczas, wie ona, co była przyczyną...
97
   Kiedy na powrót zmysły odzyskałem,

ta, com ją pierwej napotkał, niewiasta

nade mną chyląc się, całym mię ciałem
100
   zanurza w rzekę, iż fala urasta

do ust mi prawie. - Mnie się trzymaj ręką

- mówi - mnie trzymaj! I gdy mię coraz ta
103
   fala oblewa, ona (jak czółenko

tkackie leciuchno przez osnowę bieży)

nad wody stopą niosła się maleńką.
106
   Gdym już był blisko do świętych wybrzeży,

hymnu Asperges me z taką słodyczą

dźwięk się nade mną w powietrzu rozszerzy,
109
   iż próżno oddać to me słowa życzą.

Ona zaś piękna, w otwarte ramiona

ujmie mi głowę pieszczotą dziewiczą,
112
   by ją zanurzyć do wód czystych łona,

iżbym się napił z zapomnienia fali,

co mą ze zmazy dusza oczyszczona.
115
   Potem dźwignęła mię i krocząc dalej,

tak omytego między tanecznice

cztery zawiodła, co już szły pomalej.
118
   - Tuśmy rusałki, a w niebie gwiaździce

- śpiewały one - nim się pojawiła

w świecie Beatryks, jej—ci służebnice
121
   byłyśmy tuta). Kędy twoja miła,

tam cię powiedziem, lecz abyś promienie

oczu jej znieść mógł, musi na cię siła
124
   spłynąć z trzech onych, co głębsze wejrzenie

mają. Tak nucąc wiodą mię, aż stanę

przed gryfem, co niósł moje uwielbienie.
127
   I rzekły: - Teraz patrzaj: ukazane

będą ci one szmaragdy świetliste,

coć z nich już Amor słodką zadał ranę.
130
   Tysiące pragnień, jak groty strzeliste,

z oczu mych w one przywarły źrenice,

co ponad gryfem promieniały czyste.
133
   A jak w zwierciedle słońca jasne lice,

tak się w jej oczach ze swoim odbija

blaskiem niebiański on twór, co granice
136
   dwóch natur w jedno złączył i rozwija.

Więc, czytelniku, pomyśl, jak zdumiałem,

kiedym Rzecz Samą ujrzał, co nie mija,
139
   stojącą żywcem i kiedy widziałem,

jak się cudowna odbywa przemiana

w obraz Istoty, co tu stoi z ciałem.
142
   Podczas gdy szczęsna i rozradowana

dusza ma onym się pokarmem syci,

tym więcej łaknąc, im część większa dana,
145
   coraz to wyższy taneczny lot chwyci

onych postaci trójcę, co pląsały,

w takt swej anielskiej pieśni niosąc wici.
148
   - Spuść, Beatrycze, spuść wzrok rozgorzały

świętą miłością do twojego sługi,

co, by cię ujrzeć, poniósł trud niemały!
151
   Uczyń nam łaskę tę i odrzuć smugi

zasłony, by wdzięk ujrzał promienisty

tej, co ją kryjesz, twej piękności drugiej!
154
   ...O, blasku żywej światłości wieczystej!

Któż, choć kastalskie poiły go zdroje,

choć zbladł w Parnasów cieniu, któż zaiste
157
   nie miałby duszy w ciężkie oblać znoje,

ciebie malować chcąc, jakoś się zdała,

gdy niebo wdzięki oświetliło twoje
160
   i gdyś bez obsłon mi się ukazała!...

<<< >>>