BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

1
   Owo pragnienie, wszystkim w ziemskiej glinie

wrodzone, co się nigdy nie nasyca,

chyba tą wodą, co ją kobiecinie
4
   Samarytance wydała krynica,

tak mię paliło, że do mego pana

spieszę z powrotem, mimo że ulica
7
   gęsto cieniami leżących usłana,

aż litość sama w serce się naprasza,

choć słusznie kara z niebios im zesłana.
10
   Lecz oto, jak się czyta u Łukasza,

że Chrystus nagle stanął przed uczniami,

co ich w Emaus wiodła bieda nasza,
13
   duch się ukaże i spieszy za nami,

bacząc u stóp swych na onych, co legli.

Kiedy się ozwał: - Bracia, pokój z wami! -
16
   dopierożeśmy onego spostrzegli.

Wraz mu Wirgiliusz oddał pozdrowienie,

jak zwykli czynić ci, co w mowie biegli,
19
   po czym rozpocznie: - Swięte zgromadzenie

niechaj cię przyjmie w swoją dwornię skoro,

coć mnie na wieki od niej w dal wyżenie.
22
   - Jakoż? - rzekł tamten, a szliśmy wciąż sporo.

Jeśliście duchy, którym Bóg nie sprzyja,

skądże się tutaj wasze cienie biorą?
25
   A zaś mój mędrzec: - Spójrz! Te, co wybija

na czole, znaki anioł wyrył oto

onemu: taki dróg świętych nie mija.
28
   Lecz ta, co przędzie kądziel, z której plotą

dni się i noce, jeszcze dlań ostatniej

nici nie wzięła, co ją snuje Kloto.
31
   Przeto duch jego, tobie i mnie bratni,

idąc ku górze nie mógł iść, jeżeli

ktoś go nie wesprze, wolny z ciała matni.
34
   Mnie więc z obszernej dobyto gardzieli

piekieł, bym wiódł go; toteż go powiodę,

póki mi światła wiedza ma udzieli.
37
   Lecz, gdy wiesz, powiedz, na jaką przygodę

góra się ona w posadach zatrzęsła

i czemu krzyk się wzbił w niebios pogodę?
40
   Tym zapytaniem w klucz utrafił przęsła

mojej tęsknoty; takimi sposoby

napięta struna pragnień moich sklęsła.
43
   Ów zaczął mówić: - Nic w tym nie ma, co by

nie było zgodne z góry tej prawami,

lub się nie mogło każdej trafić doby.
46
   Tutaj pogody nic nigdy nie plami,

nic się nie może dziać z innej zasady,

jeno dla nieba i z niebios wpływami.
49
   Wszak tu ni deszcze, ni śniegi, ni grady,

ni rosa, ani szron wyżej nie padnie,

niż onych stopni trzech barwnych posady.
52
   Chmur ni obłoków nie ujrzysz gromadnie,

ani błyskawic, ni się w te obszary

zabłąka Irys, co kraj zmienia snadnie.
55
   Ani podnoszą się suche opary

ponad schodami, com rzekł, trzema tymi,

gdzie stopy trzyma Piotrowy wikary.
58
   Tam niżej może bywa drżenie ziemi,

kiedy ów wicher, co jej łonem wzrusza

(choć nie wiem jako), wstrząśnie skrzydły swymi.
61
   Tutaj drży jeno, kiedy jaka dusza

wolna od zmazy pęd w sobie uczuje,

co ją do lotu ku górze przymusza,
64
   wkoło zaś okrzyk jej bratni wtóruje.

Chęć ta dowodem czystości, co ima

duszę do lotu, a sobą raduje.
67
   Od razu pragnie dobra, lecz ją wstrzyma

ów dar cierpienia od niebios zesłany

wbrew przyrodzonej woli, co się zżyma.
70
   Ja, com tu cierpiał jako było trzeba

lat pół tysiąca z górą, czuję zda się

pragnienie wzlotu, które mną koleba.
73
   Przetoś wstrząśnienie góry poczuł; zasię

duchy pobożne uwielbiły Pana,

co nas stąd wszystkich w swoim weźmie czasie.
76
   Tyle rzekł. Że zaś tym jest większa dana

słodycz, im większe ją pragnienie wznieci,

tej nie wysłowię, co we mnie rozlana.
79
   A zaś wódz mądry: - Teraz widzę sieci,

co was tu łowią, jak się z nich wydostać,

skąd ono drżenie, i krzyk czemu wzleci.
82
   Jeszcze kim była twa szlachetna postać,

dozwól usłyszeć, i tak długie wieki

czemu się tutaj dać musiałeś chłostać?
85
   - W czasie, gdy dobry Tytus, od Opieki

wsparty Najwyższej, pomścił ran tych szpary,

skąd trysły zdradą Judasza krwi rzeki,
88
   żyłem z tym mianem (duch on odparł stary),

co trwa najdłużej i najjaśniej płonie;

miałem już sławę, lecz nie miałem wiary.
91
   Tak słodki śpiew był, co dźwięczał w mym łonie,

że mię z Tuluzy do Rzymu wezwano,

kędym zasłużył mirtem wieńczyć skronie.
94
   Stacjusza noszę tam do dzisiaj miano,

Teby-m opiewał, wielkiego Achilla,

lecz wśród tej pieśni nić życia przerwano.
97
   Zapał mój boskie ognisko zasila,

co swym płomieniem zażegło tysiące

duchów do pieśni, co życie umila.
100
   To Eneida była jak karmiące

piersi dla ducha mego i jak matka

dla mojej pieśni. Jeszcze jedno słońce
103
   gotów bym czekać do męki ostatka,

gdyby mi dano było żyć w tej chwili,

co lśnił ów pieśniarz, niby perła rzadka.
106
   Słysząc te słowa, do mnie się Wirgili

obrócił z twarzą, co mówiła: - Cicho!

sama milcząca, lecz go ufność zmyli,
109
   płacz i śmiech bowiem stłumić jeno licho

potrafi człowiek szczery, gdy mu taje

serce, ni gniewem nie tknięte, ni pychą.
112
   Jam się uśmiechnął jak ten, co znak daje,

ów zaś duch umilkł i popatrzył żywo

w oczy, gdzie dusza bez obsłonek staje.
115
   Potem: - Gdyś pracę taką uciążliwą

podjął dla dobra - rzecze - przed momentem

czemu ci lice skrą błysło szczęśliwą?
118
   Tak się znalazłem we dwa ognie wziętym:

ten milczeć każe, tamten mię zaklina,

bym mówił. Wzdycham, ale w lot pojęty-m
121
   został przez mistrza, który jak do syna

rzekł: - Ty się nie bój, jeno powiedz śmiało

to, w czym tkwi jego zapytań przyczyna.
124
   Na to ja: - Duchu starożytny! Mało

zdziwił cię uśmiech na mym licu błogi,

więcej się zdziwisz prawdę słysząc całą.
127
   Ten, co mię na szczyt wiedzie onej drogi,

to ów Wirgili, co cię natchnął siłą,

abyś i ludzi opiewał i bogi.
130
   Jeśli przypuszczasz, że co inne było

powodem śmiechu, mylisz się: twa wiara

niech będzie dana w to, co się mówiło.
133
   Ten się pochylił i objąć się stara

nogi mojemu panu, ów rzekł: - Bracie,

nie czyń tak! Tyś cień i jam tylko mara!...
136
   Tamten zaś wstając: - Widzisz, jakie dla cię

uczucie mojej przyjaźni żarliwe,

skorom przepomniał, żeśmy czcze postacie
139
   i cień chcę objąć jako ciało żywe!...

<<< >>>