BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

1
   Gdy już ów świecznik pierwszych niebios koła,

co nigdy wschodu nie znał ni zachodu

i nic go przyćmić, prócz grzechu, nie zdoła,
4
   a co onego czoło korowodu

wiódł precz daleko od grzechowej nędzy,

dyszel gwiaździsty kierując do przodu,
7
   gdy więc już stanął: one, co pomiędzy

nim szły a gryfem, duchów prawych sotnie

w stronę rydwanu zwrócą się co prędzej.
10
   Jeden zaś z onych zaśpiewał trzykrotnie

z rozgłosem: - Veni, sponsa de Libano!

a reszta okrzyk powtórzy ochotnie.
13
   Jak sprawiedliwi, gdy z grobów powstaną

radosnym nucąc głosem alleluja,

trąbą wezwani w ostateczne rano,
16
   tak nad pojazdem wnet rajskim wybuja

aniołów tłum ad vocem tanti senis;

wkoło pachniało coś, jak cedr lub tuja,
19
   wszyscy wołali: - Benedictus qui venis!

i rozrzucając wkoło kwiatów pęki:

- Manibus o date lilia plenis!
22
   Już przed nadejściem widziałem jutrzenki,

jak się wschód nieba stał różowy cały,

drugą zaś stronę lazur zdobił miękki,
25
   a zaś promienie słońca wykwitały

tak złagodzone w rannej mgły otoku,

iż moje oczy długo w nie patrzały.
28
   I tak ujrzałem wśród kwiatów obłoku,

co je anielskie rozsiewały dłonie

do środka wozu i z przodu i z boku,
31
   postać niewieścią w śnieżystej zasłonie

z wieńcem oliwnym; płaszcz ją krył zielony,

pod nim ognistą barwą szata płonie.
34
   A duch mój, od tak dawna utęskniony,

wobec tej zjawy jak bez przytomności

stanął w zachwycie drżąc, oszołomiony
37
   i choć nie pojął, co w źrenicach gości,

tajemną siłą, która od niej płynie,

potęgę uczuć znów dawnej miłości...
40
   Kiedy zaś chwila zdumienia przeminie,

urok przedziwny ten słodko mię nęka,

co niegdyś serce odebrał chłopczynie.
43
   Więc się obrócę, jako ta maleńka

dziecina, matce szepcząca tajemnie,

że ma strapienie, lub się czegoś lęka,
46
   do Wirgilego mówiąc: - Nie ma we mnie

ani włókienka, które by nie drżało:

przed dawnym wrogiem bronić się daremnie...
49
   Lecz po Wirgilim śladu nie zostało;

zniknął Wirgili, on, mój ojciec drogi,

Wirgili, co mi był pociechą całą!...
52
   Choćbym miał nigdy w rajskie nie wejść progi,

licom, co w rosie je świętej obmyli,

przystało we łzach skąpać żal ów srogi!...
55
   - Dante, ty nie płacz, że odszedł Wirgili!

Za wcześnie teraz płakać bez wątpienia:

płacz ci do innej trzeba schować chwili.
58
   Gdym się na mego dźwięk zwrócił imienia,

co tak zabrzmiało tam, gdzie strona lewa,

że z konieczności tutaj się wymienia,
61
   ujrzałem, jako w kształt smukłego drzewa,

niby wyniosła postać admirała,

co wszystkim ducha na statku zagrzewa,
64
   pani, co mi się wprzódy ukazała

popod zasłoną, śród aniołów grona,

zwrócona ku mnie na rydwanie stała.
67
   Ciągle okrywa ją jeszcze zasłona,

spływając z czoła po całej postaci,

liściem Minerwy u szczytu wieńczona.
70
   Nic majestatu swego nie utraci,

królewskim ruchem w zasłonach oblicze

zwracając ku mnie od anielskiej braci.
73
   - Przypatrz się, jam jest, jam jest Beatrycze!

Jakoś ośmielił się wejść tu? Azali

nie wiesz, iż tu dla wybranych słodycze?
76
   Oczy spuściłem ku przejrzystej fali,

lecz tam odbicie widząc swe, na trawę

zniżam wzrok, taki wstyd czoło mi pali.
79
   Tak się synowi matki niełaskawe

wydadzą słowa, gdy dla upomnienia

do czułej pieczy gorzką da zaprawę.
82
   Umilkła, a zaś wnet anielskie pienia

rozpoczną: In te, Domine, speravi,

ale nie doszły do pieśni skończenia.
85
   Jako śnieg, co się na szczytach pojawi

italskich grzbietów, choć je zazielenia

wiosna, gdy zadmą chłodne wiatry Slawii,
88
   gdy zaś upalnej przyjdą ziemi tchnienia,

wnet się rozpłynie i sam siebie wchłania,

jako się stapia świeca od płomienia,
91
   tak łez się stałem próżen i wzdychania,

nim usłyszałem pieśni onej dźwięki,

co się przez obszar wieczysty rozdzwania.
94
   Lecz gdy mię jeno ton doleciał miękki,

co zdał się żalić nad mym opuszczeniem:

jak za dotknięciem niewidzialnej ręki
97
   stajały lody, co serce pierścieniem

zdały się tłoczyć, i spłyną obficie

strugą łez z oczu, a z piersi westchnieniem.
100
   Ona, wciaż stojąc na rydwanu szczycie,

wkoło do tego plemiena bożego

zwróci się z mową dźwięczną należycie:
103
   - Wy, co czuwacie pośród dnia wiecznego,

wam noce ni sen nigdy nie odliczą

chwil, w których wieki po swej drodze biegą!
106
   Moje więc słowa onego się tyczą,

co tam na brzegu łzy tak gorzkie leje,

aby się wina zrównała z goryczą.
109
   To już nie rajskich kół czynią rozchwieje,

które siew każdy do celu prowadzą

jasnych gwiazd biegiem przez niebios koleje,
112
   jeno za Łaski Przenajświętszej władzą,

co takie źródła posiada w ukryciu,

iż tu się nasze rozumy nie zdadzą,
115
   tenci był zdatny tak w swym nowym życiu,

iż dobro wszelkie, niby bujne łany,

w duszy się jego miało ku rozwiciu.
118
   Aleć tym dziksze pienią się burzany

na nieuprawnej ziemi, im żyźniejszy

grunt, co pod one zasiewy podany.
121
   Zrazu tę skłonność do złego umniejszy

blask moich oczu młodych, gdym go w drogi

wiodła, co mierzą w ceł ów najpiękniejszy.
124
   Aliści, skorom ja wstąpiła w progi

nowej istności i życie zmieniła,

tenci do innej zwrócił się niebogi.
127
   Gdym, w górę wznosząc się, ciało zrzuciła,

iż jeno ducha piękność promienieje,

mniej mu już droga byłam i mniej miła.
130
   Krok swój na błędne obrócił koleje,

ścigając one ułudne majaki,

co jeno wszystkich zawodzą nadzieje.
133
   Darmo przeróżne mu zsyłałam znaki,

czyli to we śnie, czyli też na jawie:

nie dbał już o nic, w zdradne grzęznąc młaki.
136
   Tak nisko upadł, iż daremne prawie

były przestrogi wszelkie, i jedyny

ocknąć go widok mógł kar za bezprawie.
139
   Przeto zstąpiłam do zmarłych doliny

i tego, coć go oną powiódł drogą,

łzami zmiękczyłam, by szedł w te krainy.
142
   Wieczyste bowiem prawa się nie mogą

zmienić: kto wody letejskie przekroczy,

słuszna, by poznał oną prawdę, co go
145
   wiedzie i by mu skrucha zmyła oczy.

<<< >>>