BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

1
   Tak więc ucieczka podobna strachowi

onych rozprasza po równi szerokiej

w stronę tej góry, gdzie ich Mądrość łowi.
4
   Jać do wiernego druha zwracam kroki,

jakże mi bowiem bez niego wędrować?

I któż by zawiódł mię na góry stoki? -
7
   On zdawał mi się sam siebie strofować;

...o, ty sumienie szlachetne i czyste,

jakże ci mało trza, by pokutować!...
10
   Gdy nieco zwolnił kroki posuwiste,

co je dostojność wciąż sama hamuje,

myśl moja, wprzódy ścieśniona zaiste,
13
   teraz się jakoś swobodniejsza czuje,

i wzrok podnoszę do tej góry szczytu

co nad wodami najwyżej króluje.
16
   Słońce co za mną płonie śród błękitu

tak się o moją opierało postać,

że ślad przede mną rzuca z aksamitu.
19
   Jam się obejrzał z lękiem, by nie zostać

osamotniony, gdy jeno przed sobą

cień widzę, gdzie się słońcu nie lza dostać.
22
   Zaś pocieszyciel mój całą osobą

zwrócony ku mnie, rzekł: - Dziecię kochane,

zali nie wierzysz, iżem tu jest z tobą?
25
   Wieczór już zapadł tam, gdzie pogrzebane

ciało, co niegdyś mym się stało cieniem,

ma je Neapol: z Brindisi zebrane.
28
   Żem przeźroczysty, nie patrz ze zdziwieniem,

jak się nie dziwisz jasności przestworza,

co przez nią słońce przenika promieniem.
31
   Jako tam bowiem kształtuje moc boża

ciało, co cierpi i stygnie i pała,

nie lza nam wiedzieć: nie dla nas ta zorza.
34
   Szaloną ona myśl zarozumiała,

co mniema, iż te obsłony przebije,

gdzie w Trzech Osobach jedna istność cała.
37
   Dość ci człowiecze wiedzieć, że się żyje,

gdybyś zaś wszystko poznał co do joty,

po cóż by matką Bóg czynił Maryję?
40
   Wiesz, jak wzbijają próżno myśli loty

takowi, którym nadaremno w łonie

zaród wieczystej spoczywa tęsknoty.
43
   O Sokratesie mówię i Platonie

i wielu innych... - Tu czoło pochyli

milcząc, i w smętnym zadumaniu tonie.
46
   Tymczasem do stóp góryśmy przybyli

i natrafiamy na stok jej tak stromy,

iż próżno byśmy nogi wytężyli.
49
   Między Lerici a Turbią załomy

najdzikszej drogi zdadzą się wygodne

wobec tej ściany prostej, nieruchomej.
52
   - Któż wie, gdzie stoki są bardziej łagodne?

- rzekł pan mój stając przed urwistym bokiem. -

Tutaj bez skrzydeł stopy wejść niegodne.
55
   I podczas gdy on ze spuszczonym wzrokiem

badał ślad drogi, ja zaś patrząc w górę,

pochyłość skały trwożnym mierzę okiem,
58
   na lewo duchy zobaczyłem, które

wędrując ku nam, zdało się, że stoją,

tak w ruchach wolne ich postaci bure.
61
   - Mistrzu - zacząłem - wznieś, proszę, twarz swoją:

gdy nie dasz rady sam, oto nadchodzi

ktoś, co nas może radą wesprze swoją.
64
   Spojrzał, i lico zaraz rozpogodzi.

- Pójdźmy naprzeciw - rzekł - idą tak wolno,

a ty zaś, synu mój, ufaj najsłodziej.
67
   Paręśmy stajań drogą uszli dolną,

jeszcze tych od nas taka przestrzeń dzieli,

jak rzut kamienia ręką czynion zdolną,
70
   gdy wszyscy razem śród drogi stanęli

do skał się cisnąc, na tę twardą ścianę,

jak gdy wahanie czyjś krok onieśmieli.
73
   - O, dobrze zmarli! O, dusze wybrane!

- rzecze Wirgili. - W imię dobra, które

nie wątpię, że wam wszystkim będzie dane,
76
   powiedzcie, kędy wstąpić na tę górę?

Czas bowiem tracąc, większe cierpi szkody

ten, co ma w mądrość bogatszą naturę.
79
   Tak jak owieczki wychodzą z zagrody

jedna po drugiej, nieśmiałe i trwożne,

a zbita razem stoi reszta trzody,
82
   co pierwsza czyni w ślad czyniąc ostrożne,

gdy stanie, wraz się tłocząc nieprzytomnie,

nie wiedząc czemu, co dobre, co zdrożne,
85
   tak się i tutaj poruszyło do mnie

czoło szczęśliwej onej trzódki całej,

pobożnej w licu i kroczącej skromnie.
88
   Gdy zaś przed sobą przerwane ujrzały

światło na ziemi przy mym prawym boku,

iż cień ode mnie padał w stronę skały -
91
   przystaną i wstecz cofną się po kroku,

wszyscy zaś, którzy z tyłu szli, to samo

czynią bezwiednie, nie radząc się wzroku.
94
   - I bez pytania przyznam się, że plamą

oną na ziemię pada cień człowieka,

mimo że przeszedł pod wieczystą bramą,
97
   bowiem śmiertelne go ciało obleka;

więc się nie dziwiąc przyjmijcie do wiary,

że mu Najwyższa kazała Opieka.
100
   Tak pan mój, a znów one zacne mary:

- Wracajcie - mówią - tędy zaś pójdziecie,

dłoń odwróconą chwiejąc jak sztandary.
103
   Jedna z nich rzecze:- Ktośkolwiek jest, przecie

obróć wzrok na mnie i wolniejszym krokiem

idąc, przypomnij, czyś mię znał na świecie?
106
   Jam się obrócił bystrym patrząc wzrokiem:

był jasnowłosy, postawy szlachetnej,

lica miał gładkie, jeno ponad okiem
109
   brew mu i czoło cios rozpłatał szpetny.

Gdy przeczę ruchem, on swą pierś odsłoni,

z raną otwartą niby krater Etny,
112
   i tak z uśmiechem mówiąc, głowę skłoni:

- Jamci jest Manfred, jam wnuk cesarzowej

Konstancji. Gdy do ziemskich wrócisz błoni,
115
   pójdź do mej pięknej córy, do królowej,

co się z niej rodzą dwaj, którym Sycylii

i Aragonii diadem wieńczy głowy,
118
   i powiedz prawdę, jeśli błąd ją myli.

Kiedym już upadł pod onymi ciosy,

którymi dwakroć na śmierć mię przebili,
121
   duszę mą płacząc polecam w niebiosy

Onemu, który przebacza tak snadnie,

gdy doń dopłyną pokutnicze głosy.
124
   Grzechy mię moje splamiły szkaradnie,

lecz Nieskończona Dobroć tak rozszerza

ramiona, iż w nie zbłąkany upadnie.
127
   Gdyby kto skłonił Cosenzy pasterza,

by o tym wspomniał był, miast w zaciekłości

gonić mię z woli Klemensa papieża,
130
   jeszcze by moje spoczywały kości

pod Benewentem u mostu nad rzeką,

gdzie im stos głazów twarde łoże mości.
133
   Dziś je roznosi wiatr i deszcze sieką

za krajem, gdzie swój bieg Verde obraca,

skąd je po nocy nieść kazał daleko...
136
   Lecz ona klątwa duszy nie zatraca,

dopóki w niej się nadzieja zawiera,

iż z łaską, Miłość Wieczysta powraca.
139
   Prawda wszelako, że ten co umiera

poza Kościołem, choć miał żalu chwilę,

z dala się od tych brzegów poniewiera
142
   trzy i dziesięćkroć razy czasu tyle,

co wytrwał w buncie, jeśli mu zakazu

nie skrócą modły, co tak płyną mile.
145
   Widzisz więc tedy, jako mię od razu

pocieszyć możesz, gdy Konstancji mojej

powiesz, iżeś mię spotkał u stóp głazu,
148
   i jak ich pomoc nam w potrzebie stoi.

<<< >>>