BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

1
   - O, Ty nasz Ojcze, który jesteś w niebie

nieogarniony, a jeno miłością

garnący wszystkie swe dzieła do siebie!
4
   Swięć się Twe Imię wraz z Twoją dzielnością

w każdym stworzeniu, jako też przystało

składać cześć przed Twą bez granic mądrością!
7
   Niech przyjdzie ku nam pokój razem z chwałą

królestwa Twego, bowiem my nie możem

dojść do niej sami z naszą wiedzą całą!
10
   I jak ofiarę z siebie w państwie bożym

anioły czynią śpiewając Hosanna,

tak niechaj i my wolę naszą złożym.
13
   Niech nam powszednia dana będzie manna,

bez której w onej skalistej pustyni

wstecz idziem, choć nam zorza świeci ranna.
16
   I jako każdy z nas w swym sercu czyni

za zło doznane, tak nam miłosiernie

przebacz, nie patrząc, co kto z nas przewini.
19
   I naszej cnoty, tak kruchej niezmiernie,

z odwiecznym wrogiem już nierozerwalnie

nie łącz, boć kusi on nas wciąż niewiernie.
22
   Ta zaś ostatnia prośba, dobry Panie,

nie nas się tyczy, boć jej nam nie potrza,

jeno tych, co im na świecie mieszkanie.
25
   Tak, jako trzcina gnąc się co najwiotsza

popod ciężarem, idzie rzesza ona,

modląc się, by zaś droga była krótsza
28
   dla niej i dla nas, nierównie zdręczona,

i pierwszy upłaz okrąża z mozołem,

z doczesnej skazy oczyszczając łona.
31
   ...Jeśli tam za nas wszyscy proszą społem,

ileż tu słowem i czynem dać mogą

ci, co im łaska boża lśni nad czołem.
34
   Zaiste, pomóc im trza, by chędogo

duszę omyli z plam, co tu przynieśli

i mogli dalej iść gwiaździstą drogą!...
37
   - Hej, wy co smętni wędrujecie! Jeśli

prawo litośne ulży wam niebawem,

byście, jak serce pragnie, lot swój wznieśli,
40
   powiedzcie, zali lewym albo prawym

szlakiem iść? A gdy więcej jest przełęczy,

wskażcie nam jakąś o stoku łaskawym.
43
   Tegoć co ze mną bowiem idzie, dręczy

to, iż odziany w ciało Adamowe,

więc choćby pragnął iść, srodze się męczy.
46
   Odpowiedź, która przyszła na tę mowę

onego, com szedł za nim, tak przypłynie,

iż się nie pozna, kto wyrzekł takowę,
49
   lecz powiedziano: - Przełęcz w rozpadlinie

brzegiem na prawo idąc z nami razem

znaj dziecię, kędy żywy człek nie zginie.
52
   Gdybym tak nie był obciążony głazem,

co moją gnębi pychę uporczywą,

iż ziemi trzymam się, jakbym był płazem,
55
   na oną spojrzałbym istotę żywą,

coś jej nie nazwał, czy mi nie jest znana,

i by ją dolą wzruszyć nieszczęśliwą.
58
   Jam był z Latynów: wielkiego Toskana

miałem za ojca, bo Aldobrandeska

Wilhelma. Nie wiem, zali jego miana
61
   kto z was nie słyszał? Ona krew niebieska,

pańska i czyny przodków mych, rycerzy,

w taką mię dumę wbiły, jak królewska,
64
   iżem nie pomniał o wspólnej macierzy,

gardząc wszystkimi, aż mię to do zgonu

przywiodło, jako wie o tym i wierzy
67
   dziś każdy dzieciak w dolinie Ombronu,

w Campagnatico, na równi ze Sieną,

gdzie o tym głośno było na wzór dzwonu.
70
   Jam jest Omberto, ale nie mnie jeno

tak szkodzi pycha; wszystkich z mego rodu

za sobą w mękę pognała bezdenną.
73
   Tu dźwigać muszę z onego powodu

głaz ów po zgonie, gdym za życia chęci

nie miał znać ścieżek do rozkoszy grodu.
76
   Słuchając, zniżam twarz ku tym, co zgięci,

jeden zaś, ale nie ten, co przemawia,

popod brzemieniem ku górze się skręci.
79
   Gdy zaś mię ujrzał, poznał i pozdrawia,

oczy podnosząc, co to z trudem robią,

na mnie, com zgiął się doń na kształt żurawia.
82
   - Och - rzekłem - czyś ty nie chluba Agobbio,

ów Oderisi, mistrz onego cecha,

co to w Paryżu karty w księgach zdobią?
85
   - Bracie - odpowie - piękniej się uśmiecha

karta, co Franco Bolończyk obrzeżył;

jemu stąd zaszczyt, a dla mnie pociecha.
88
   Z pewnością dawniej nie byłbym uderzył

za życia w taką uprzejmą pokorę,

bo sam w największą-m doskonałość mierzył.
91
   Za taką pychę tu karanie biorę,

a nawet tu bym nie był, gdyby nie to,

żem się do Boga zwrócił jeszcze w porę.
94
   O, próżna chwało ludzka! Z tą podnietą

niedługo szczyt się twój sławą zieleni,

jeśli w nią głębsze czucia się nie wpletą.
97
   Wszak Cimabue sądził, że promieni

sławy malarskiej jego nic nie zgasi,

a przyszedł Giotto i wnet go zacieni.
100
   W zawód Gwidony szli, pieśniarze nasi,

a jednak, kto wie? Może się urodził,

ten, kto ich obu z gniazda wygna zasię.
103
   Głos sławy, co się tak brzmiąco rozchodził,

zmienny jest bowiem jako wiatru tchnienia:

raz z tej, raz z owej strony się przygodził.
106
   Azali dłużej blask twego imienia

potrwa, gdy świat ten opuścisz zgrzybiały,

niż gdybyś wtedy zgasł, gdy szeplenienia
109
   dziecięce jeszcze usta twe szeptały?

Nim minie tysiąc lat, wszystko jest w dole,

a czym to wobec jest wieczności całej?
112
   Mniej niźli jedno mgnienie oka w kole,

którym to wieńczy się niebios wyżyna...

Onego, co się w tak srogim mozole
115
   przy moim boku z wolna w górę wspina,

wszak cała niegdyś sławiła Toskana,

a dziś go Siena zaledwie wspomina,
118
   bo tam był panem, kiedy pokonana

legła florencka wściekłość, co napawa

dzisiaj się wstydem, wonczas z dumy znana.
121
   Bowiem, jak ona wypłowieje trawa,

co słońce barwi ją i słońce spali,

takci jest płona wasza ziemska sława.
124
   Ja zaś do niego: - Mowa twa oddali

z mojego serca próżność, co je mani,

lecz powiedz, kto ten, cośmy go mijali?
127
   Ten zaś odpowie: - Provenzan Salvani.

Tu on jest przeto, iż mu się zachciało,

aby mu Siena cześć złożyła w dani,
130
   dlatego drogi odbywa tak mało,

tutaj się bowiem tak nagradza człeka,

co tam na świecie naprzód szedł zbyt śmiało.
133
   Ja zaś: - Jeżeli duch ten, co odwleka

pokutę ciągle, póki jeno żyje,

tu wejść nie może, ale niżej czeka
136
   (o ile modły nie wspomogą czyje),

aż dni upłynie tyle, co żył w świecie,

jakoż on tu się już pod głazem kryje?
139
   - Wówczas - rzekł - kiedy w największej żył sławie

sam, z dobrej woli, na rynku w Syjenie,

pychę zrzuciwszy z serca, siadł na ławie,
142
   aby druhowi otworzyć więzienie,

coć go król Karol w srogiej trzymał kaźni,

i ciężkie ono zniósł upokorzenie,
145
   czyniąc tak z siebie ofiarę przyjaźni.

Więcej nie powiem, ale słowa moje

dzięki rodakom twym pojmiesz wyraźniej:
148
   dość, że za czyn ów w te wstąpił podwoje.

<<< >>>