RAJ

PIEŚŃ I

PIEŚŃ II

PIEŚŃ III

PIEŚŃ IV

PIEŚŃ V

PIEŚŃ VI

PIEŚŃ VII

PIEŚŃ VIII

PIEŚŃ IX

PIEŚŃ X

PIEŚŃ XI

PIEŚŃ XII

PIEŚŃ XIII

PIEŚŃ XIV

PIEŚŃ XV

PIEŚŃ XVI

PIEŚŃ XVII

PIEŚŃ XVIII

PIEŚŃ XIX

PIEŚŃ XX

PIEŚŃ XXI

PIEŚŃ XXII

PIEŚŃ XXIII

PIEŚŃ XXIV

PIEŚŃ XXV

PIEŚŃ XXVI

PIEŚŃ XXVII

PIEŚŃ XXVIII

PIEŚŃ XXIX

PIEŚŃ XXX

PIEŚŃ XXXI

PIEŚŃ XXXII

PIEŚŃ XXXIII

               PIEŚŃ I

Inwokacja. Słońce rajskie. Wykład Beatryczy.

 

1	Chwała Onego, co wszystko w ruch wprawia,
	przenika wszechświat cały i jaśnieje
	tu mniej, tam więcej, jak duch, co świat zbawia.
4	Jam w onym niebie był, co promienieje
	największym blaskiem, i widziałem rzeczy,
	których powtórzyć tu nie mam nadzieje;
7	bowiem duch tak się pogłębia człowieczy,
	gdy się przybliży do swych pragnień celu,
	że pamięć potem się już nie uwsteczy.
10	Lecz, com zachował z innych skarbów wielu,
	które-m w najświętszej zaczerpnął krainie,
	to pragnę w świętym opiewać weselu.
13	W ostatniej pracy, dobry Apollinie,
	jako dla laurów ulubionych krzewu,
	tak ze mnie sobie ukształtuj naczynie!
16	Dotąd starczyło dla mojego śpiewu
	natchnienie szczytu jednego z Parnasów,
	teraz obydwóch mi trzeba odzewu.
19	Przeniknij pierś mą, jak za dawnych czasów
	w chwilach, co pamięć ich ludzka nie zliczy,
	umiałeś natchnąć fletnię Marsyjasów!
22	Mocy niebiańska! Jeśli mi użyczy
	łaska twa tyle, iż widzialnym zrobię
	bodaj cień onych nadziemskich słodyczy,
25	przyjdę pod szczep twój luby i ozdobię
	czoło tym liściem - co ci tak jest miły -
	dzięki osnowie pieśni mej i tobie!
28	Jeśli tak rzadko, ojcze mój, wieńczyły
	laury zwycięzcy czoło lub pieśniarza,
	winien tu ludzkiej niedostatek siły;
31	zazwyczaj bowiem z rozkoszą obdarza
	bóstwo Delf liściem z penejskiego drzewa,
	gdy w kim ku sobie pragnienie rozżarza.
34	Małą się iskrą żar wielki rozgrzewa
	i może po mnie godniejszymi głosy
	da się ubłagać, że Cirra zaśpiewa!...
37	Z przeróżnych ognisk na śmiertelne losy
	spływa blask światów, lecz najlepszą drogą
	i z gwiazd najlepszych ześlą go niebiosy,
40	łącząc kół czworo z trójcą krzyżów błogą:
	one to ziemski wzrok niebiańską siłą
	najsnadniej w modłę swą urobić mogą.
43	Takie ognisko tutaj uczyniło
	ranek, tam wieczór, i już jedna strona
	tonęła w bieli, w tamtej ciemno było,
46	gdy Beatrycze, widzę, obrócona
	na lewo, oczy utkwiła do słońca,
	niby orlica blaskiem niewzruszona.
49	A jako drugi promień na kształt gońca
	z pierwszego wyjdzie i swym własnym śladem
	wraca jak pielgrzym u wędrówki końca,
52	tak za mistrzyni mej słodkiej przykładem
	i moje oczy w słońcu się utkwiły,
	choć tak nie czynią w ziemskim świetle bladym.
55	Wieleć jest wolno tam, na co tu siły
	nasze nie starczą, dzięki onej sferze,
	co dla niej ludzkie przeznaczenia były.
58	Jam nie zniósł długo blasku, lecz dostrzeże
	oko dokoła wszystko wyiskrzone,
	niby żelazo, gdy żar z ognia bierze,
61	i wraz się zdają blaski podwojone,
	jakby Onemu, któren wszystko może,
	dwóch słońc się chciało mieć w niebie koronę.
64	Beatryks cała w niebiańskim splendorze
	tonęła wzrokiem, ja zaś rozkochane
	utkwiłem oczy w nią, jak w jasną zorzę.
67	I z jej widoku takim wnet się stanę,
	jako był Glaukos, gdy skosztował zioła,
	skąd mu się bogom równać było dane.
70	Onej przemiany nadludzkiej nie zdoła
	wyrazić nasze marne ziemskie słowo,
	lecz ten ją pojmie, kogo łaska woła.
73	Zalim był jeno tym, co Ty na nowo
	stwarzasz, Miłości, która rządzisz w niebie,
	Ty wiesz, coś wzniosła mię światłością ową!...
76	Gdy one kręgi - które pragnąc Ciebie
	wiecznymi stają się - znów mię porwały
	do się harmonią, co duszę kolebie,
79	taki szmat nieba widzę rozgorzały
	płomieniem słońca, że ni deszcz, ni rzeka
	nigdy się stawem większym nie rozlały.
82	Nieznane dźwięki i światłość daleka
	takim mię do się pragnieniem zażegły,
	iż równe w piersi nie gościło człeka.
85	Ona więc, co mię zna jak lekarz biegły,
	tak czyni, by mię ukoić w tęsknocie,
	iż me pytanie słowa jej ubiegły.
88	I rzekła: - Sam się pogrążysz w ciemnocie
	wyobrażeniem mylnym, iżeś ślepy
	na to, co samo wprost przychodzi do cię.
91	Wszakże nie ziemskie już depcesz wertepy,
	a nawet piorun z chmury, gdzie się ląże,
	nie tak mknie szybko przez niebiańskie sklepy!
94	Ledwo tę pierwszą wątpliwość rozwiąże
	onych słóweczek uśmiechniętych brzmienie,
	wraz się z kolei znów w innej pogrążę
97	i rzeknę: - Już się wielkie podziwienie
	uspokoiło, gdy się znów przemożnie
	dziwuję, jakom przebył te przestrzenie?
100	Ona zaś, wprzódy westchnąwszy pobożnie,
	oczy zwróciła na mnie z tym wyrazem,
	jak matka w syna, gdy się zbłąkał zdrożnie,
103	i rozpoczęła: - Rzeczy wszystkie razem
	mają porządek pewien i to sprawia,
	iż wszechświat cały Boga jest obrazem.
106	Tutaj się wzniosłym istotom objawia
	siła wieczysta, która cel stanowi,
	co się doń każda cięciwa nastawia.
109	K'temu, co mówię, skłonne porządkowi
	wszystkie natury są, choć wedle dani
	bliższe i dalsze swemu pierwiastkowi.
112	Stąd się do różnych kierują przystani
	przez wielkie morze istnienia, po własnej
	drogach tęsknoty, niby wichrem gnani.
115	Ona to ogień w księżyc niesie jasny,
	ona serc ludzkich bodźcem jest tajonym,
	ona i ziemię w krąg zamyka ciasny,
118	a nie stworzeniom jeno pozbawionym
	rozumu, dana moc, co je prowadzi,
	lecz i w pojęcie uczuć obdarzonym.
121	Opatrzność, która to wszystko uładzi,
	światłem swym niebo w pokój wprawia wieczny,
	gdzie Ten, co Ruchem jest, krąży najgładziej.
124	I oto tutaj, jako w port bezpieczny,
	niesie nas siłą swą ona cięciwa,
	co strzałę puszcza na cel ostateczny.
127	Prawdą jest, że jak kształt nie zawsze bywa
	zgodny z dążeniem sztuki (bowiem głucha
	będzie najczęściej materia łamliwa
130	na to wezwanie przepotężne ducha),
	tak z onej drogi nieraz zboczy przecie
	stworzenie, co swej wolnej woli słucha.
133	Podobnie nieraz oglądać możecie,
	jak ogień z nieba spada na dół, skoro
	rozpęd pierwotny ugrzązł tam na świecie.
136	Więc się nie dziwuj bardziej, żeś tak sporo
	wzleciał ku górze, niżby cię zdumiało,
	że strumień z górskich skał spłynął w jezioro.
139	Więcej by ci się dziwować przystało,
	gdybyś, tak wolny jakoś jest od zmazy,
	na ziemi został niby skrą zmartwiałą.
142	Tu znów w niebiańskie wpatrzy się obrazy.