BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

1
   Gdyśmy tak skrajem sunęli gęsiego,

a mistrz mię dobry upomniał nierzadko:

- Baczność! Ciesz się, że oczy cię me strzegą!
4
   Słońce nad prawą piekło mię łopatką

i promieniejąc na zachodniej stronie

w biel przemieniało toń szafiru gładką.
7
   Ja zaś mym cieniem sprawiałem, że płonie

na pozór ogień czyśćcowy jaskrawiej

i zwabia duchy idące po skłonie.
10
   To się przyczyną stało, która sprawi,

że przemówiły do mnie, zaś z początku

szeptały: - Tenci nie jak duch się jawi.
13
   Potem niektóre bacząc, by porządku

nie stracić w onej drodze przez płomienie,

ku mnie się zwrócą w tym ognistym wrzątku.
16
   - O, ty, co idziesz nie przez opóźnienie,

jeno z szacunku może za innymi!

Powiedz mnie, co żar znoszę i pragnienie,
19
   a nie mnie jedno, lecz się nad onymi

zlituj, co łakną za słów twoich manną,

jak wody chłodnej syn Etiopów ziemi,
22
   powiedz, jak czynisz, iż dla słońca ścianą

twoja jest postać, jakby do tej pory

w sidła cię śmierci jeszcze nie pojmano?
25
   Tak mię zagadnął jeden z onych: skory

byłbym objawił, ktom zacz, gdy się zmieni

znowu bieg myśli, w inne wchodząc tory.
28
   Przez środek bowiem drogi tej z płomieni

ujrzałem, jako nowa duchów rzesza

dążyła, twarzą ku tamtym zwróceni.
31
   Kiedy się zbliżą, każden krok przyśpiesza

i pocałunek dają sobie wzajem

mijając w drodze, więc się szyk nie zmiesza.
34
   Podobnym nieraz widać obyczajem,

kiedy się mrówka jedna z drugą spotka,

wita się pyszczka ocierając skrajem.
37
   Gdy powitania minie chwila słodka

zaraz bez przerwy krok następny biorą,

a na ich ustach dziwna dźwięczy zwrotka,
40
   tych, co nadeszli: - Sodoma z Gomorą! -

zaś tamtych: - W krowę Pazyfe wnijść rada,

byle nasycił byk jej żądzę skorą!
43
   Potem, jak ptaków wędrownych gromada

w słoneczny lecąc kraj, drugą spotyka,

co ku północy lecieć jej wypada,
46
   w dwie się rozejdą strony, i muzyka

ich głosów smętnych przerywana łkaniem,

to, co należy, wciąż dalej wykrzyka.
49
   Ci zaś co wprzódy, znowu się z pytaniem

obrócą ku mnie, a lica wyrazy

dalej uważnym tchną oczekiwaniem.
52
   Ja, com pragnienie ich widział dwa razy,

mówić zacząłem: - Duchy zaufałe,

iż w pokój wieczny wiodą was te głazy!
55
   Członki me ani cierpkie, ani źrałe

nie pozostały tam, jeno są ze mną

pełne krwi żywej i w swych składach całe.
58
   Tu idę, by mi już nie było ciemno

przed okiem duszy, zaś Pani z wysoka

sprawia, żem z tą wszedł powłoką nikczemną.
61
   Lecz skoro wasza tęsknota głęboka

wnet się nasyci, kiedy w jasne nieba

przyjmie was sfera miłości szeroka,
64
   rzeknijcie, bowiem spisać mi to trzeba,

kto wy jesteście i kto ci pątnicy,

co was czyśćcowa ogniem syci gleba?
67
   Zaś nie inaczej ze swej okolicy

przybyły góral osłupiały stanie,

gdy ujrzy cuda bogatej stolicy,
70
   jak one duchy, na moje pytanie.

Kiedy zaś minął ów podziw bezczynny,

co w duszy wzniosłej długo nie postanie:
73
   - Błogosławionyś ty, co z tej dziedziny

- rzecze ów, który zagadnął mię wprzódy -

czerpać przyszedłeś kordiał na swe czyny!
76
   Ci, co odeszli, znoszą ognia trudy

za grzech, za który, gdy witała Roma

Cezara, w głos mu urągały ludy.
79
   Przeto wędrują śpiewając: Sodoma

i sami sobie, jakoś słyszał przecie,

kary przydają, tak się każden sroma.
82
   Myśmy czym innym grzeszyli na świecie,

chcąc obustronnej zażywać rozkoszy,

przeto nas ninie hańba za to gniecie,
85
   że jak bydlęta, których nic nie płoszy,

gdy w używaniu zmysłowym zatoną,

byliśmy, ogień nas piecze najsroższy.
88
   Znasz więc, czym duszę mamy obciążoną;

jeśli chcesz wiedzieć, jak się każden zowie,

i czasu nie ma rzec, i nie wiem pono.
91
   Własne ci jeno imię głos mój powie:

jam Guinizelli Guido, tu mię skryli

przeto, żem w porę dbał o duszy zdrowie.
94
   Jako synowie oba Ejzyfili

na widok matki, tak ja w onym dymie

porwę się, choć żar wstrzymał mię w tej chwili,
97
   kiedy onego usłyszałem imię,

coć ojcem moim i lepszych pieśniarzy,

gdy miłość w słodkim opiewają rymie.
100
   Słowa nie mówiąc, z zadumą na twarzy

szedłem, zwracając nań oczy tęskliwe,

bom nie mógł podejść, gdy tak ogień parzy.
103
   Gdy już spojrzenia nasyciłem chciwe,

cały na jego oddam się usługi

przysięgą słowa stwierdzając uczciwe.
106
   Ten zaś rzekł do mnie:- To com z twej niedługiej

usłyszał mowy, tak głęboko sięga,

iż jej nie zmyją wód letejskich strugi.
109
   Lecz, jeśli prawdą była twa przysięga,

powiedz mi, za co mię od ciebie spotka

ta co ją widzę przyjaźni potęga?
112
   Ja zaś do niego: - To moc pieśni słodka

sprawia, iż póki zwyczaj potrwa nowy,

cenną zostanie każda wasza zwrotka.
115
   - O, bracie - rzecze - duch-ci jest takowy,

(i palcem wskazał jednego za nami)

lepszym kowaczem był ojczystej mowy.
118
   Czyli powieścią władał, czy rymami,

wszystkich przewyższył, jeno zaślepieńcy,

co Limuzyna sława ich omami,
121
   próżnym gadaniom zaufali więcej

niżeli prawdzie, sztuki krzewicielce,

lecz głos ich zginie wśród głosów tysięcy.
124
   Podobnie kiedyś rozsławiono wielce

imię tamtego Gwidona nad światem,

lecz i tę sławę czasu zniszczą kielce.
127
   Gdyć tyle łaski udzielono zatem,

iż wolno tobie stanąć u pieleszy

zakonu, kędy Chrystus jest opatem,
130
   uproś, niech za mnie kto z tej świętej rzeszy

tyle z Modlitwy Pańskiej słów odmówi,

ile onemu trza, co już nie grzeszy.
133
   Potem, chcąc może innemu duchowi

ustąpić miejsca, utonął w płomieniu,

jak ryba w wodzie, gdy ją szczupak łowi.
136
   Ja zaś cokolwiek przyzostałem w cieniu

za onym, co mi wskazał go łagodnie

i rzekłem, iż się o jego imieniu
139
   dowiedzieć pragnę, bowiem się już godnie

w myśli na jego stroję powitanie,

ten zaś tak mówić wnet zaczął swobodnie:
142
   - Tak mile mi uprzejme to wezwanie,

że moja was odmowa nie zasmuci;

nie skrywam się: usłyszcie zatem, panie,
145
   żem jest Arnaut, co we Izach idąc, nuci.

Rozmyślam wciąż o przeszłym swoim szale

i czekam dnia, co mękę moją skróci,
148
   więc proszę was, gwoli tej pięknej chwale,

co wiedzie was, gdy ja się dręczyć muszę,

wspomnijcie też czasami moje żale!...
151
   I zniknął w ogniu, który czyści dusze.

<<< >>>