BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

1
   By mu dogodzić wspak własnej wygody,

bo z lepszą chęcią zła chęć walkę toczy,

nienasyconą gąbkę wyjmę z wody.
4
   Ruszyłem, i mój pan wraz ze mną kroczy

po skalnym szlaku popod murów szmelce,

gdzie żadnych przeszkód nie widziały oczy.
7
   Bowiem ów naród, który po kropelce

przez oczy oną plamę grzechu zmywa,

który świat cały zaplugawia wielce,
10
   był z drugiej strony, gdzie stok się urywa.

...O, bądź przeklęta, odwieczna wilczyco!

Choć najbogatsze z wszystkich zbierasz żniwa,
13
   głody masz, co się nigdy nie nasycą.

Niebiosa, co z was, jako sądzi wielu,

odmiany płyną nad naszą ziemicą,
16
   kiedyż usłyszym od was o mścicielu?

Wżdy nieprawości miarę swych przebiorą

oni, co toną we zdrożnym weselu!...
19
   Szliśmy powolnym krokiem i niesporo,

a jam na mary zważał, nie wiem czyje,

co łzawe skargi ich powietrze porą.
22
   Wtem tuż przed nami ktoś wezwał Maryję

głośno, ze łzami: (jęki tak wybuchną,

jak położnicy, co się w bólach wije),
25
   i westchnął: - Jakżeś była ubożuchną!

Widzieć to można po onej łożnicy,

gdzie święte brzemię złożyłaś, Matuchno!
28
   Potem znów słyszę: - O, dobry Fabrycy!

Ubóstwo z cnotą milsze ci się zdały,

niźli podarek z występnej prawicy!
31
   Tak mi się słowa onego udały,

że, aby widzieć kto tak bogobojnie

przemawia, wprzód się pochyliłem cały.
34
   Ten mówił jeszcze, jak obdarzył hojnie

święty Mikołaj panienki niewinne,

by zabezpieczyć młodość ich przystojnie.
37
   - Duchu, co pięknie brzmią twe słowa płynne!

Powiedz, kim byłeś - rzeknę - i dlaczego

sam tylko głosisz pochwały powinne?
40
   Nie bez zapłaty słowa twe pobiegą,

jeżeli wrócę, gdzie ma być skończonym

to, co zostało z życia doczesnego.
43
   On zaś: - Życzenie twe będzie spełnionym

nie, bym pociechy czekał, lecz z przyczyny,

żeć łaska taka ozdabia przed zgonem.
46
   Jam pierwszym szczepem był onej rośliny,

co świat chrześcijański przez nią złym się stawa,

bo znikły z onej dobre pierwociny.
49
   Lecz gdyby mogły Brugia i Gandawa,

wnet by zło ono zostało pomszczonym

i o to proszę Jego, co byt dawa.
52
   Tamci mię zwano Kapetem Hugonem,

jam to Filipa zrodził i Ludwika,

któren dziś włada Francji pięknej tronem.
55
   Za ojca miałem w Paryżu rzeźnika,

gdy zaś ród stary królów zbiedniał srodze,

iż krom jednego nędza ich dotyka,
58
   same mi w ręce weszły państwa wodze.

Szczęście sprzyjało mi, gdym stał przy tronie:

gronem przyjaciół otoczony chodzę,
61
   aż owdowiałej francuskiej koronie

wyrokiem losów z góry było dano

szczytnie uwieńczyć syna mego skronie.
64
   Gdy zaś bogate prowansalskie wiano

ród mój bez wstydu wciągnął w swe rubieże,

czyny nieszkodne wnet się złymi staną.
67
   Wraz się zaczęły onego łupieże,

kłamstwo i gwałty; potem... dla poprawy...

Pontię z Normandią i Gaskonię bierze.
70
   Karol wyrusza do Włoch... dla poprawy...

ofiarę sobie czyni z Konradyna,

Tomasza niebu daje... dla poprawy!...
73
   Wkrótce zaś potem wyprawę zaczyna

znów Karol inny z Francyjej... by znany

lepiej był on sam i jego drużyna.
76
   Sam idzie, w oną jeno broń ubrany,

co już nią Judasz walczył; taka zdrada

sprawi, że żywot Florencji przerwany.
79
   Stąd mu nie zdobycz, jeno wstyd przypada

i grzech tym cięższy, iż sam lekceważy

ono przestępstwo i krzywdę sąsiada.
82
   Tamten (nim przybył, już we wrogów straży)

córki zaprzedał własnej wstyd dziewczęcy,

jak niewolnicę który bądź z korsarzy.
85
   ...Niecna chciwości! Co uczynisz więcej,

gdy się to moje plemię tak spodliło,

że o swą własną krew nie dba goręcej?...
88
   By mniej zło przeszłe i przyszłe raziło,

lilie francuskie wkroczą do Alagni;

w swym namiestniku Chrystus pojman siłą.
91
   Widzę, jak znowu Go szyderstwo rani,

widzę, jak znów Go żółcią z octem poją,

jak życie kończy w złoczyńców kompanii.
94
   Widzę, jak Piłat nowy z żądzą swoją,

nigdy niesytą, stanowi się panem,

sądząc tych, co szli pod świątynną zbroją.
97
   ...Panie mój, Boże! Kiedyż mi już danym

będzie tę pomstę ujrzeć, co tajona

gniew twój łagodzi wyrokiem nieznanym?...
100
   To zaś com o Niej rzekł, co poślubiona

jedyna w świecie Świętemu Duchowi

i coć tu wwiodła, nim twe ciało skona,
103
   to i podobne tu z nas każden powie

póki dzień jasny; lecz gdy noc zapadnie,

przeciwne dźwięki zabrzmią w tym parowie.
106
   O Pigmalionie wtenczas, co szkaradnie

ojca zabójcą stał się w krótkim czasie,

przeto iż złota pożądał tak snadnie,
109
   albo o nędznym mówimy Midasie,

co padł ofiarą głupiego pragnienia,

iż śmiechu wartym los onego zda się.
112
   Każden Akama szaleństwo wymienia,

co Jozuego gniew o nim rozgłasza,

jerychońskiego, iż się dotknął mienia.
115
   Tu się oskarża z żoną Ananiasza,

tu się wychwala, jako Heliodora

dziwna moc kopyt z świątyni wypłasza.
118
   Jak Polimestor zabił Polidora,

też się wspomina; w końcu się zakrzyknie:

Hej, Krassus! Złoto jak smakuje z wora?
121
   Ten głośno mówi, ów szeptać przywyknie,

wedle uczucia, co mówić mu każe;

w jednych wołaniu drugich głos zaniknie.
124
   Przeto, gdyś słyszał to, o czym ja gwarzę,

nie ja mówiłem sam, jeno równego

głosu nie podniósł nikt w bliskim obszarze.
127
   Jużeśmy byli odeszli od niego,

spiesząc jak ten co drogi nie nakłada,

i jak najskorzej stopy nasze biegą,
130
   kiedy się wstrzęsła jak coś co upada

góra pod nami, aż chłód mię przechodzi

jak tego, co śmierć k'niemu idzie blada.
133
   Ni się tak wyspie Delos wstrząść przygodzi,

gdy na niej gniazdo uwiła Latona,

kędy źrenice jasne niebios rodzi.
136
   I krzyk odbiła echem góry strona

taki, że ramię mistrza mię objęło

i rzekł: - Nie lękaj się, jam twa ochrona!
139
   Ci wszyscy Gloria in excelsis Deo

śpiewali głosem uwielbienia szczerze,

o ilem słyszał, co w ucho wpłynęło.
142
   Myśmy bez ruchu stali, jak pasterze

oni, co pierwszy raz ten głos słyszeli,

aż drżenie ziemi i śpiew koniec bierze.
145
   Potem znóweśmy pielgrzymkę podjęli

na onych patrząc, którzy na ziem padną,

ażeby dalej łzy pokutne leli.
148
   Przez niecierpliwość jeszcze nigdym żadną

tak nie był dręczon, jako teraz chciałem

wiedzieć, czy pamięć moja nie jest zdradną.
151
   Ni w tym pośpiechu pytać się zdołałem,

ni same przez się oczy me widziały,

co jest przyczyną, iż cały struchlałem,
154
   więc zadumany szedłem i nieśmiały.

<<< >>>