BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

1
   Usta od dzikiej oderwał potrawy

ów potępieniec i otarł je włosem

tej czaszki, z której pokarm czerpał krwawy.
4
   Potem rzekł: - Chciałbyś, abym świeżym ciosem

odnowił boleść, co mi serce gniecie

sama myśl o niej, nim ją wyznam głosem?
7
   Lecz jeśli mogę rozsławić po świecie

hańbę nikczemną tego zdrajcy, co go

pożeram, łzy i mowę usłysz przecie.
10
   Nie wiem, kto jesteś, ani jaką drogą

przybyłeś tutaj, lecz Florencji synem

dźwięki cię mowy snadnie wydać mogą.
13
   Mnie zwano niegdyś hrabią Ugolinem,

tenci Ruggieri był arcybiskupem;

powiem ci, jakim sprzągł się ze mną czynem.
16
   Zbyteczne mówić, jakom stał się łupem

słów jego, zdradą chytrych bałamutną,

iż mię uczynił jeńcem, potem trupem;
19
   lecz tego nie wiesz, jak była okrutną

śmierć moja w takiej straszliwej obieży,

osądź więc krzywdę, słysząc powieść smutną.
22
   Okienko małe w głębi onej wieży,

która głodowej nosi dla mnie miano,

a gdzie innego też zamknąć należy,
25
   już mi niejedną miesiąca odmianą

błysnęło, gdy mię sen nawiedził zmorą,

która mi przyszłość odsłoni nieznaną.
28
   Sniłem, iż tenci z psów zajadłych sforą

na onym wzgórzu odprawował łowy,

co jest od Pizy do Lukki zaporą,
31
   i z wilczętami wilka gnał z dąbrowy.

Gualandi i Sismondi, i Lanfranchi

na czele biegli dzikiej psiarni owej.
34
   Już pod naporem zaciekłej naganki

ojciec i syny bez tchu się ugięli,

już kły sięgają ich, już lasu szranki...
37
   Kiedym się ocknął o świtania bieli,

słyszę, jak płaczą moi chłopcy we śnie,

wołając chleba. O, srogiś, jeżeli
40
   już nie uderza ci serce boleśnie

na myśl, com uczuł! Cóż ci łzy wyciska,

jeżeli teraz płakać ci za wcześnie?...
43
   Już się zbudzili i już była bliska

godzina, w której przynoszono strawę,

lecz każdy wątpił, pomnąc snu zjawiska.
46
   Wtem usłyszałem: zgrzytły klucze rdzawe

w okropnej wieży... ni ruchu nie zrobię,

jeno mym synom w oczy spojrzę łzawe.
49
   Jam nie zapłakał, zdrętwiałem jak w grobie.

Płakali oni. Mój Anzelmek mały

rzekł: Czemu patrzysz tak, ojcze? Co tobie?
52
   Lecz z moich oczu łzy się nie polały,

bo cały wewnątrz jużem stał się głazem,

ni słowo rzekłem... tak minął dzień cały.
55
   Przeszła noc. Kiedy czworga dzieci razem

ujrzałem lica o rannej jutrzence,

co były własnej mej nędzy obrazem,
58
   tom gryźć z rozpaczy począł obie ręce.

Im zaś, że głód to sprawia, tak się zdało;

podeszli do mnie, chcąc mi ulżyć w męce
61
   i rzekli: Ojcze, tyś nas ubrał w ciało,

spożyj je teraz, skoro z woli bożej

tobie nas biednych rozebrać przystało.
64
   Przerwałem, aby nie martwić ich srożej.

Dnia tego słowo nam nie wyszło z gardła,

am nazajutrz; było coraz gorzej.
67
   ...Czemuś się, ziemio sroga, nie otwarła!...

Kiedyśmy doszli poranka czwartego,

Gaddo mi u nóg padł. Głowa się wsparła
70
   na ziemi. Jęknął: Ojcze mój, dlaczego

nie ratujesz mię? - i skonał. Tak jako

widzisz mię tutaj, wszyscy do jednego
73
   w oczach mi padli, konając jednako

w piąty i szósty dzień, ja zaś dokoła

macałem, ślepy już, i za oznaką
76
   życia szukałem u nich. Tak ich woła

przez dwa dni głos mój, chociaż ich już nie ma.

...Potem głód zdołał, co boleść nie zdoła...
79
   To powiedziawszy, z błędnymi oczyma

znów w oną czaszkę mocą wżarł się całą,

i kości zębem jako pies się ima.
82
   ...Biada ci, Pizo! Ty jesteś zakałą

cudnej krainy, kędy si rozbrzmiewa,

i twe sąsiady karcą cię za mało!
85
   Niech tam, gdzie Arno wody swoje zlewa,

Caprara cofnie się razem z Gorgoną

i niechaj żywioł zniszczenie rozsiewa,
88
   byś wraz z twym ludem była zatopioną!

Cóż, jeśli nawet zdrada Ugolina,

jak mówią, karę sprowadziła oną?
91
   Za grzechy ojców któż tak dręczy syna?

W czym krzyw Brigata, albo Uguccione,

lub tamci obaj, których pieśń wspomina?...
94
   ...Poszliśmy dalej, kędy zamrożone

wody znów innych nędzników trzymają,

których oblicza na dół obrócone.
97
   Własne ich szlochy płakać im nie dają

i zatrzymane w oczach płynne żale,

by mękę zwiększyć, nazad się cofają,
100
   bowiem w łez pierwszych zakrzepłe krysztale

u powiek tworzą szybę ściętą w lodzie,

która następnych nie przepuszcza wcale.
103
   A chociaż lico moje na tym chłodzie

wszelkie zda mi się czucie utraciło,

powiew mrożący szedł ku mnie po wodzie.
106
   Więc rzekę: - Mistrzu, jakąż wiatru siłą

lodowe tchnienie czoło moje trąca?

Zali powietrze tu na dnie ożyło?
109
   On na to: - Synu, gdy dosięgniem końca

otchłani, wnet ci własne powie oko,

skąd idzie siła wicher ów rodząca.
112
   Jeden z tych płaczków z lodową powłoką

zawołał do nas: - O, dusze złośliwe,

co was skarano tą straszną zatoką,
115
   zdejmcie mi z oczu one łuski szkliwe,

bym mógł żałości, którą czuję w duszy,

folgę dać, zanim skrzepną znów łzy żywe!
118
   Ja na to: - Lód ten ręka moja skruszy,

gdy powiesz, ktoś jest. Jeślić nie uczynię

tego, bogdajbym sam grzązł w tej katuszy!
121
   Odrzekł więc: - Jam jest brat Alberyk. Ninie

jam owoc z sadu, co wydaje śliwy

zatrute, zanim żniwo śmierci minie.
124
   Jak to? - wykrzyknę - zaliś już nieżywy?

Tenci zaś: - Nie wiem, jakie mego ciała

losy na ziemi; duszy nieszczęśliwej
127
   sądzono, by się tu w krąg ten dostała,

kędy niejedna z onych pierwej spadnie,

zanim Atropos życia nić przerwała.
130
   Ażebyś mi zaś z oczu zerwał snadnie

onych lodowych łez powłoki szklane,

wiedz, iż zaledwo dusza zgrzeszy zdradnie,
133
   jakom uczynił, ciało jej zabrane

jest przez szatana, który w nim już rządzi,

póki godziny żywota wskazane,
136
   duszę zaś wyrok odwieczny zasądzi.

I tego cienia, co tu tkwi ponury,

ciało wciąż może też po świecie błądzi.
139
   Ty musisz wiedzieć, skoroś przybył z góry,

że Branca Dorio zwie się; wielolecie

już mija, odkąd te znosi tortury.
142
   - Sądzę - odrzekłem - że się mylisz przecie,

gdyż śmierć nie wzięła jeszcze Doria Branca,

lecz zdrów i cały wciąż chodzi po świecie.
145
   - Jeszcze do kręgu - rzecze - Malebrancha,

tam, gdzie wrą smoły ognistej topiele,

nie posłał tamten był Michała Zanca,
148
   kiedy już diabeł w jego mieszkał ciele,

oraz krewniaka, co z grzeszną ochotą

nikczemne zdrady wraz z nim knował śmiele.
151
   Lecz teraz błagam: dłoń wyciągnij oto,

oczy mi otwórz!... A jam nie otworzył,

bo niegodziwość była tutaj cnotą.
154
   ...Biadać, narodzie z Genui, coś włożył

na swoje barki win najcięższych brzemię,

aż się nad tobą gniew boży rozsrożył!
157
   Przecz się po świecie błąka twoje plemię?

Zalim nie spotkał między najgorszymi

dusz twoich synów strąconych w podziemie,
160
   podczas gdy ciała ich błądzą po ziemi?...

<<< >>>