BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

1
   - Pape satan, pape satan aleppe,

zagdakał Plutos, gdy paszczę otworzy.

Mędrzec szlachetny co zna siły ślepe
4
   rzekł, by pocieszyć mię: - Niech cię nie trwoży

głos ów. Jakkolwiek wielką moc okaże,

zejść nie przeszkodzi nam do tych bezdroży.
7
   Potem się zwrócił ku onej maszkarze

i rzekł: - Zamilknij, ty wilku przeklęty,

lub w złości własnej zadław się pożarze.
10
   Nie bez przyczyny w te schodzim odmęty:

tak chcą tam w górze, gdzie piekielnej zwadzie

pomstę archanioł czyni, Michał święty.
13
   Jak wzdęte wiatrem żagle na pokładzie

opadną nagle, gdy się maszt obali,

tak się ów straszny potwór na ziem kładzie.
16
   ...Takeśmy w czwarte koło zstępowali.

Każdy krok dalej smętny kraj zagarnie,

gdzie się całego świata męka żali.
19
   Sprawiedliwości boża! Któż ogarnie

cierpienia, co znów oko me ujrzało!

O, czemu grzech nasz te rodzi męczarnie!...
22
   Jako tam fale pod Charybdy skałą

zwarłszy się wzajem tworzą wir szalony,

tak potępieńcom krążyć tu przystało.
25
   Luda ujrzałem tłum nieprzeliczony,

co pchając ciężar zadem, grzbiet pokłonił,

z wyciem okrutnym we dwie dążąc strony.
28
   Każdy przebijał się przez tłok i bronił

od innych, krzyki rzucając przez ramię:

- Dlaczego trzymasz? - lub: - Po coś roztrwonił?
31
   I tak krążyli w onej ciemnej jamie

z prawa i z lewa, w kierunku odwrotnym;

zwrotka haniebna w ustach ich się łamie,
34
   a który znalazł się na punkcie zwrotnym

w pół kręgu, znów szedł tamtym na spotkanie.

Ja, co mię żal gniótł uciskiem stokrotnym,
37
   rzekłem: - Objaśnić zechciej, o mój panie,

kto jest ów naród, i czy ci z tonzurą

o, tam na lewo, żyli w księżym stanie?
40
   Onci zaś do mnie: - Wszyscy byli górą

w pierwszym żywocie, lecz grzęźli bez miary,

tamci w rozrzutność, ci w chciwość ponurą.
43
   Gdy się spotkają tocząc swe ciężary,

dość to wyraźnie głoszą onych wycia,

nim grzech przeciwny znów rozłączy pary.
46
   Ci byli księżmi, co im brak pokrycia

włosów na głowie, biskupi, papieże,

co nimi chciwość władała za życia.
49
   Ja znowu: - Mistrzu, kiedy okiem mierzę

onych, co takim byli szałem jęci,

rozpoznać pragnąłbym którego szczerze.
52
   Onci zaś do mnie: - Odrzuć próżne chęci.

Życie bezmyślne, co ich pokalało,

teraz ich w ciemnej kryje niepamięci.
55
   Na wieki wieczne będą iść tą skałą,

a ci zacisną dłoń, tamci rozporą,

jeszcze gdy z martwych powstanie ich ciało.
58
   Iż źle dawali, lub brali zbyt skoro,

przeto kraj piękny przed nimi zawarto,

w nędzne zamieszki wiodąc wieczną porą.
61
   Tu widzisz, synu, jak cenić nie warto

dóbr tych, co nimi zarządza Fortuna,

a ludzie walką zdobyć chcą zażartą.
64
   Nawet stokrotny skarb złotego runa

nie sprawi tego, aby choć na chwilę

spoczął z tych który, co go wzięła truna.
67
   - Mistrzu - odrzeknę - powiedz jeszcze tyle,

kto zacz jest ona, coś mi wspomniał o tej,

Fortuna, iż na świata rządzi bryle?
70
   Onci zaś na to: - O, nędzne istoty,

co wam zawarta świadomości księga,

wśród jakiej grubej toniecie ciemnoty!...
73
   Ow, czyja mądrość ponad wszystkie sięga,

niebo utworzył i tych co w nim ładzą,

iż wszędzie równa blasków lśni potęga.
76
   Podobnie z ludzką świetnością i władzą

czyni, że z rodu do rodu przechodzi;

próżne się dobra nigdzie nie osadzą.
79
   Ni rozum ludzki temu nie przeszkodzi,

że jedni górą, kiedy drudzy dołem,

tak bowiem wedle uznania ich wodzi
82
   dziewka Fortuna, która toczy kołem,

jak jej podszepnie własna myśl, tajona

niby wąż skryty pod trawą i ziołem.
85
   Wasza jej wiedza nie sprosta, boć ona

rządy sprawuje jako inne bóstwa:

co postanowi, bez przeszkód wykona
88
   i nie masz przerwy śród jej odmian mnóstwa;

trzeba jej bowiem z każdą śpieszyć rzeczą,

bo szybka zmiana bogactw i ubóstwa.
91
   To ci jest ona, co jej tak złorzeczą

ci, co ją chwalić powinni, zelżona

ciągłą naganą za dolę człowieczą.
94
   Ona zaś, pośród błogich duchów grona

nie słyszy tego, jeno na swym kole

dłoń trzyma, szczęsna i rozpromieniona
97
   ...Teraz zejdziemy, gdzie większe niedole;

już zaszły gwiazdy one, co wstawały,

gdym ruszał w drogę: zwlekać nie pozwolę.
100
   Przeszliśmy zatem na przeciwne wały

ponad krynicą, co zlewa nurt wrący

tam, gdzie z jej łona rów szedł poprzez skały.
103
   Woda ciemniejsza, niż okalający

mrok, tam nas wiodła szumem wiecznie żywa,

iżeśmy w dół szli brzegiem strugi rwącej.
106
   Tu się w sadzawkę szeroką rozlewa

ów potok smętny, co się Styksem zowie,

i skał złowrogich tych stopy obmywa.
109
   Ja, com wzrok pilny w to utkwił pustkowie,

naród ujrzałem, co w onym bajorze

tkwił zamulony, nagi, żyw jak mrowie.
112
   Ci wzajem bili się, czym który może:

głową, rękami, nogami i bokiem,

zębami szarpiąc się w dzikim ferworze.
115
   Dobry mistrz rzecze: - Synu, masz przed okiem

dusze tych, co pod gniewu byli władzą,

i chcę byś wierzył, choć nie sięgniesz wzrokiem,
118
   że pod powierzchnią wód inni się wadzą,

przeto, jak widzisz, fala wciąż się burzy,

bo ani chwili spocząć jej nie dadzą.
121
   Ci w mule tkwiący mówią: - Zli, ponurzy

w jasnej pogodzie co się cieszy słońcem,

mgłę w sobie nieśliśmy, co wszystko chmurzy,
124
   teraz smęcimy się w tym mule żrącym.

Taki śpiew onym bulgotał w gardzieli,

ni to rzec mogli słowem pełnobrzmiącym.
127
   ...Tak okrążyliśmy szlakiem, co dzieli

ten staw nieszczęsny od suchej obieży,

na onych patrząc w błotnistej topieli,
130
   aż do stóp doszliśmy wysokiej wieży.

<<< >>>