BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

1
   Któżby te bóle i te rany krwawe

malować umiał dobranymi słowy,

co teraz oczy me ujrzały łzawe!
4
   Nie starczy na to naszej ludzkiej mowy,

bo ani język, ni umysł nasz mały

do rozumienia onych nie gotowy.
7
   Gdyby zgromadzić tu ów naród cały,

co na szczęśliwej apulijskiej ziemi

rzeki się niegdyś krwi jego polały
10
   przez długą wojnę z Trojany mężnymi,

co to z pierścieni łup mieli obfity,

jak Liwiusz słowy napisał wiernymi;
13
   i ten, co został tak srodze pobity,

gdy czoło stawić chciał mocy Gwiskarda;

i onych, co ich kośćmi łan okryty
16
   pod Benewentem, gdzie zdradziła harda

rzesza z Apulii, i pod Tagliacozzo,

gdzie walczył stary bez broni Alarda,
19
   i choćby każdy te co go markocą

rany wystawił na widok - jeszcze by

niczym to było, gdy przyrównać to, co
22
   dziewiątych dolin ukazują źleby.

Jednegom ujrzał: podziurawion cały,

jak beczka, co już stoi bez potrzeby,
25
   własne mu do stóp wnętrzności wisiały,

serce na wierzchu miał z tym nędznym worem,

co pożywienie przerabia na kały.
28
   Gdym się za onym oglądał upiorem,

on spojrzał na mnie i oburącz zgoła

pierś swoją własną postawił otworem.
31
   - Patrz, jak kaleki Mahomet! - zawołał -

a tam przede mną płącząc idzie Ali

z twarzą rozprutą od brody do czoła,
34
   i wszyscy inni, co się tu zebrali,

tak pokrajani chodzić muszą za to,

że tam niezgodę w świecie rozsiewali.
37
   Za nami diabeł jest, co tak bogato

każdego ostrzem broni swojej siecze

i tego darzy ponowną zapłatą,
40
   kto, krąg zrobiwszy, znów się tu przywlecze;

nim tu dojdziemy, rany się zagoją,

lecz je na powrót rozdzierają miecze.
43
   Ale ty, ktoś jest, co twarz smutną swoją

nad brzegi schylasz te w cieniów powodzi,

co wieczną grzechów twych będą ostoją?
46
   - Ni go śmierć tknęła, ni go błąd przywodzi -

odrzecze pan mój - aby cierpiał męki,

jeno że wszystko poznać mu się godzi.
49
   Ja, com już umarł, wieść go mam w te wnęki

poprzez piekielnych kręgów otchłań całą:

tak mi kazano z Najwyższej poręki.
52
   Więcej niż stu ich, gdy to usłyszało,

przystanie okiem spoglądać ciekawym,

aż własnych cierpień swoich zapomniało.
55
   - Ty, co na boży świat wrócisz niebawem,

niech się opatrzy, ostrzeż fra Dolcina,

(gdy nie chce za mną pójść szlakiem nieprawym)
58
   w żywność wszelaką, by śnieżna lawina

nie użyczyła zwycięstwa Nowarze,

co się niełatwo przed wrogiem ugina.
61
   Te słowa rzekł mi Mahomet w tym jarze,

krok zawiesiwszy jeno chwilę małą,

i dalej odszedł po skalnym wiszarze.
64
   Inny, co gardziel wskróś przebitą całą,

a nos przecięty miał aż po brwi same

i jedno ucho tylko mu zostało,
67
   i co z innymi patrzył w cieniów bramę,

pierwszy otworzyć usta się odważy

całe szkarłatne, niby krwawą jamę,
70
   mówiąc: - Ty, co cię wina nie oskarży,

a com cię niegdyś znał jako Latyna,

jeśli nie myli podobieństwo twarzy,
73
   przypomnij imię Pier da Medicina

i jeśli wrócisz tam, koło Vercelli,

kędy łagodnie zniża się równina,
76
   dwóm najmożniejszym powiedz, co siedzieli

za moich czasów w pięknym grodzie Fano,

ser Gwidonowi oraz Angiolelli,
79
   że jeśli prawdą, co tu powiedziano,

za sprawą zdrajcy, zawiązani w worki,

z kamieniem w szyi na dno się dostaną.
82
   Od brzegów Cypru po brzegi Majorki

nie napotkano sroższego wyroku

wśród zbójów zbrojnych w widły czy toporki,
85
   albowiem zdrajca ów o jednym oku

(co ziemię trzyma, iż wolałby taki,

co tu jest, na czczo być onej widoku)
88
   do siebie wezwie ich dla niepoznaki,

potem uczyni tak, że już Focara

nie strwoży onych, ni się da we znaki.
91
   Ja zaś doń: - Niech się twoja chęć postara,

jeśli chcesz, bym twą opowiedział mękę,

wskazać mi, kto jest tamta smętna mara.
94
   Ów potępieniec wtenczas podniósł rękę

w lica jednego, co się w cieniu chowa,

i prawie gwałtem otworzył mu szczękę
97
   wołając: - Onci to jest, lecz niemowa,

on, co wygnany rozproszył ze szczętem

skrupuły, gdzie tkwi dusza cezarowa.
100
   O, jakże wydał mi się trwogą zdjętym

Kuriusz ów, co był taki śmiały w mowie,

gdym go z językiem ujrzał oberżniętym!...
103
   Jeden, co ręce miał ścięte w połowie,

do góry podniósł te straszne kikuty,

skąd mu na lica ciecze krew, i powie:
106
   - Wspomnij też Mosca nędznego pokuty,

co rzekł, niestety: Już się nie odstanie

to, co się stało, ślepotą zakuty.
109
   Jam to niezgody ziarno siał w Toskanię!

- I śmierć we własne plemię - ja dodałem

(zaiste bowiem stąd poszło wygnanie).
112
   On zaś, ból z bólem łącząc, iż zbolałym

zdał się już na wskróś, cierpiąc żal od nowa,

odszedł jak smętny człek ogarnion szałem.
115
   Jam został, patrząc, gdzie ciżba grobowa

i coś ujrzałem, co bym, gdy dowody

nie starczą, ubrać się nie ważył w słowa,
118
   jeno, że nie mam w sumieniu przeszkody,

przeto się w dobrej kompanii pomieszczę,

ni, by mię wygnać z onej, są powody.
121
   Ujrzałem tedy... zda się, widzę jeszcze...

ciało bez głowy, jak szło, gdzie gromada

wędruje cała w te mroki złowieszcze.
124
   Głowa ucięta w rękach mu opada,

co ją za włosy niósł, niby latarnię,

ta zaś patrzyła i mówiła: - Biada!
127
   Sam sobie świecił sobą; te męczarnie

pojmie Bóg tylko, co klucz od nich chowa:

w dwojgu był jeden, jeden dwóch ogarnie!...
130
   Kiedy zaś doszedł do mostu, to głowa

w górę wzniesiona została przez ramię,

ażeby bliżej nas zabrzmiały słowa
133
   takowe: - Spojrzyj ty z litością na mię,

coś, sam żyw, między zmarłe przywędrował!

Patrz, jestli w piekle męki gorszej znamię?...
136
   Abyś dla świata wieść o mnie zachował,

wiedz, żem jest Bertrand z Bornu, króla Jana

grzeszny doradca, co syna buntował
139
   przeciwko ojcu, jako zbuntowana

Achitofela zdrożnymi podniety

stała się niegdyś dusza Absalana.
142
   Za to żem innych rozdzielał, niestety!

własny mózg dzisiaj muszę oddzielony

od pnia obnosić. O, gorzkie odwety!...
145
   Tak we mnie wyrok niebios dopełniony.

<<< >>>