BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

1
   Ledwo te słowa wyrzekł potępiony,

wzniósł obie ręce ułożone w figę,

krzycząc: - Masz, Boże, ode mnie pokłony!
4
   Życzliwszym okiem patrzę w wężów ligę

od onej chwili: jeden mu oplecie

na szyi cielsko, jak giętką łodygę,
7
   inny zaś ręce związał mu na grzbiecie,

i sam skręcony tak przed onym pada,

iż drgnąć mu wcale nie dozwolił przecie.
10
   ...Pistojo, nędzna Pistojo, ach biada

tobie! I wolej ci legnąć w popiołach,

niż w świat wypuszczać plemię warte gada!
13
   Jam nie napotkał ducha w piekieł kołach,

co by urągał Bogu z taką pychą,

nawet on w piachu gorącego dołach!...
16
   Ten zaś bez słowa więcej umknął cicho,

lecz oto Centaur pędzi rozszalały,

wołając: - Gdzie jest, gdzie to harde licho?
19
   Bagna w maremmach chyba nie wydały

więcej żmij niźli one, co na zadzie,

aż tam gdzie ludzki sięga grzbiet, siedziały,
22
   zaś na ramionach i karku się kładzie

z rozpostartymi skrzydły smok okrutny,

i ogniem zionie po onej szkaradzie.
25
   Mistrz mój powiedział: - Kakus to jest butny,

co tam pod skałą w Awentynu grocie

lał krwi potoki z rzeszy bydląt chutnej.
28
   Nie idzie z braćmi swymi w jednej rocie,

przeto iż jedną zrabował i drugą

herkulesową trzodę w chytrej psocie.
31
   Za karę został ubity maczugą,

aż ciosy, nawet gdy już bez tchu leży,

jeszcze na martwy grzbiet spadały długo.
34
   Gdy mówił, tamten mimo nas przebieży,

a zaś przed nami duchów trzy wyroście

tam, gdzie się gardziel wąwozu rozszerzy.
37
   Ni usłyszeliśmy, że nowi goście

idą, dopiero ich oczy dostrzegą,

gdy zawołali na nas: - A wy, ktoście?
40
   Jam onych nie znał, ni wiem skąd przybiegą,

lecz się zdarzyło, jak to czasem bywa,

że jeden nazwał imieniem drugiego,
43
   pytając: - Kędyż się Cianfa podziewa?

Przetom wzniósł palec, w one patrząc mary,

ruchem, co mistrza uwagę przyzywa.
46
   Gdy, czytelniku, dać nie zechcesz wiary

temu co powiem, niewielkie to dziwa,

bom ja, choć patrząc, w te nie wierzył czary.
49
   Podczas gdy wzrok mój na onych spoczywa,

oto jednego żmija o nóg sześci

obejmie całkiem i sobą okrywa;
52
   średnią łap parą mu żywot upieści,

przednimi chwyta ręce, i w oboje

policzków naraz kły zatrute wmieści,
55
   tylnymi uda w swe pochwyci zwoje,

środkiem zaś ogon ruchliwy przebija,

by znowu przez krzyż cielsko wytknąć swoje.
58
   Ani tak ciasno drzewa nie obwija

bluszcz obfitymi sploty, ni jemioła,

jak się ów potwór w cudze członki wpija.
61
   Potem się z sobą tak zrośli pospoła,

jakby z ciepłego wosku, i zmięszali

barwy, że co wprzód było, nie znać zgoła.
64
   Tak to przez papier, zanim się zapali,

wprzódy brunatny przebiegnie rumieniec,

iż nie wiesz, czarny się czy biały zda-li.
67
   Drugi i trzeci patrzył potępieniec

na to, wołając oba: - Hej, Agnello!

Już z was ni dwoje, ni jeden odmieniec!
70
   Dwie się już głowy z jednej nie rozdzielą,

a rysy twarzy i z jednej i z drugiej

postaci wzięte, mienią kształtów wielą.
73
   W dwoje się ramion cztery zrosną smugi,

zaś nogi, uda, brzuch i pierś i boki

w członki nieznane tak jako świat długi.
76
   Zgoła zatarte pierwotne widoki:

dwojgiem i żadnym kształt łudzący zda się,

i tak odchodził powolnymi kroki.
79
   ... Jako w południe w kanikuły czasie

zwinna jaszczurka jeno mignie szparko

jak błyskawica w jasnym drogi pasie,
82
   tak się ukazał nagle skały szparką

wężyk zjadliwy popod ścianą grani,

sinawo czarny, niby pieprzu ziarko,
85
   i w onym miejscu, kędy się najraniej

pobiera pokarm, jednego przebodzie

i padnie przed tym, którego tak zrani.
88
   Ten w niego utkwi wzrok jak rybak w wodzie

i stojąc, tak się ziewaniem natęża,

jak ktoś, co zmorzon snem lub w febry chłodzie.
91
   Wąż patrzył w niego, on patrzył na węża,

i pyskiem jeden, a zaś drugi raną

dym zionie, co ich okrył jak pawęża.
94
   ...Niech teraz milknie Lukan z pieśnią znaną,

jako Sabellus zginął i Nazydiusz,

i niechaj słucha, co tu powiedziano!
97
   Niech z Aretuzą i Kadmem Owidiusz

zamilknie, choć ten wężem, ta zaś zdrojem

stała się, dla mnie to nie dziwny wid już!
100
   Nic się nie zrówna z tym widzeniem moim,

bo nigdy chyba dwa odrębne twory

tak nie zamienią się z sobą ustrojem...
103
   Każden drugiemu tak odpowie skory,

że wąż jak widły ogon swój rozdwaja,

a zaś raniony łączy stóp zawory,
106
   i aż po lędźwie nogi z sobą spaja,

dopóki wcale nie zostało śladu,

kędy się członki zrosły z sobą z kraja.
109
   Ogon, co zniknął z wężowego składu

przybiera drugi twór, tamtego skóra

staje się miękką, ta zaś łuską gadu;
112
   ramiona w siebie wciąga ta figura,

tam nóg się para wydłuży ruchoma,

iż jedna zyska to, co straci wtóra;
115
   zaś ona para odnóż tylnych, co ma

jeszcze gadzina, wnet się w sobie skuli,

drugi człon tworząc, gdzie się człowiek sroma,
118
   i gdy dym gęsty obydwóch otuli,

jeden porasta włosem na wzór chaszcza,

drugi wygładza skórę jak wierzch kuli.
121
   Tamten wstał, ten się na ziemi rozpłaszcza

i tylko oczy płoną jak latarnie

obu, gdy wkoło odmienia się paszcza.
124
   Ów, co stał, skórę ku skroniom podgarnie,

a z onej zbytku, co aż fałdem leży,

usty z policzków gładkich wyjdą śwarnie,
127
   to, co zostało zaś, razem się zbieży

w środku, nos tworząc na połowie drogi

i wypuklając wargi jak należy.
130
   Ów co na ziemię padł, wydłuża srogi

pysk, uszy cofnie zaś nazad do głowy

tak jako ślimak, kiedy chowa rogi;
133
   język wprzód gładki i sprawny do mowy

rozszczepi koniec, sącząc jadu ślinę,

a kiedy skrył się, dym się rozwiał płowy.
136
   Duch, co się z człeka przedzierzgnął w gadzinę,

sycząc umyka, a zaś tamten za nim

złymi słowami piwa poprzez dolinę.
139
   Potem się pleców nowym przyodzianiem

odwróci, mówiąc trzeciemu: - Niech Buoso

szedłby przez jar ten, jako ja, pełzaniem!
142
   Tak tom oglądał, dziwną tknięty grozą,

onych z wąwozu siódmego przemiany,

nie dziw, że rymy na oślep mię wiozą!
145
   A choć wzrok miałem nieco pomięszany

i w duszy zamęt, ale nie zanadto,

by z onych któren uszedł niepoznany.
148
   Jeden widziałem, że Puccio Sciancato,

boć ten jedyny z onych trzech co byli

pierwsi, bez zmiany został patrząc na to,
151
   drugim on, co łzy wycisnął Gavilli.

<<< >>>