BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

1
   Już wytężony w górę i bez ruchu

stał duch płomienny i z wolna odpływał,

skoro poeta zwolnił go z posłuchu,
4
   kiedy znów inny, co za nim przybywał,

szczyt ognistego ku nam gnie języka,

skąd niewyraźny szum się wydobywał.
7
   Z sycylijskiego jako niegdyś byka

pierwszy dobyły głos onego jęki,

co rzutem swego ciosał go pilnika,
10
   aż potem onych brzmiał głosem udręki,

co w nim gorzeli, że chocia miedziany,

zdało się, iż drga bólem żywej męki -
13
   tak tu głos zrazu między ognia ściany

bieży i ubrał się w szumy ogniowe,

aż w końcu wybiegł w słowa kształt odziany
16
   i usłyszeliśmy: - O ty, co mowę

lombardzką w ustach masz i co w twą stronę

głos mój obracam w te mroki wiekowe,
19
   nie bacz ty na me przyjście opóźnione,

nie żałuj chwili, by pozostać ze mną,

patrz, nie żałuję ja, choć cały płonę!...
22
   Jeżeli tutaj, w tę krainę ciemną

spadłeś ze słodkiej latyńskiej ziemicy,

skąd całą niosę mą winę nikczemną,
25
   powiedz, czy pokój w romańskiej dzielnicy,

czy wojna krwawa? Jam z gór od Urbina,

kędy Tybr z jasnej wypływa krynicy.
28
   Jeszczem się chylił baczny, gdzie dolina

głąb swą otwarła, gdy mię pan mój trąca

szepcząc: - Mów, wszak masz przed sobą Latyna!
31
   Odpowiedź, co mi już na wargach drżąca

czekała, wraz się ku niemu zwróciła:

- O, duchu, co się kształt twój w ogniu zmącą,
34
   Romania twoja wszak nigdy nie była

bez wojny w sercach swych tyranów srogiej,

lecz, gdym ją żegnał, jawnie nie walczyła;
37
   Rawenna trwa, jak trwała przez wiek mnogi,

orzeł Polentów obrał w niej schronienie,

a skrzydłem nakrył aż Cervii rozłogi;
40
   kraj, co wytrzymał długie oblężenie

i z ciał Francuzów wał usypał krwawy,

różdżek zielonych ma nad sobą cienie;
43
   ci, co Montagni dali zgon nieprawy,

stary Mastmo z Verrucchio i młody,

tam, jako zwykli, z zębów czynią ssawy;
46
   zaś nad Lamone i Santerno grody

wiedzie to lwiątko, co je biel spowije

i co się zmienia wciąż wedle pogody;
49
   ona zaś, co jej Savia brzeg obmyje,

jako przy górach legła i równinie,

tak między gwałtem a swobodą żyje.
52
   Lecz ty kto jesteś, proszę, powiedz ninie,

a nie bądź bardziej od innych surowy,

jeśli twe imię tam na świecie słynie.
55
   Kiedy już ogień szum wydał wichrowy,

jako zwykł czynić, ostrze płomieniste

tam i sam wodząc, rzekł takimi słowy:
58
   - Jeżelibym mógł przypuścić, zaiste,

że, kto mię słyszy, wróci na świat złoty,

stanąłby płomień ten w słupy ogniste,
61
   lecz że nikt jeszcze żywy z tej ciemnoty

nie wrócił na świat (jeśli prawdę słyszę),

odpowiem, bo się nie lękam sromoty.
64
   Byłem rycerzem, potem szaty mnisze

wdziałem na siebie, sądząc, że odpłaci

to za me winy, i miałbym dziś ciszę,
67
   gdyby nie papież (niech go zło zatraci!)

co mię na powrót w dawne wtrącił złości,

a jak i czemu, słuchaj, boś z mej braci.
70
   Pókim był jeszcze w kształcie z krwi i kości,

coć mi go dała matka, moje dzieła

nie były lwimi, lecz lisiej chytrości:
73
   wszystkiem znał drogi, wszystkie przeniknęła

myśl ma sposoby tajne, iż z krainy

naszej wieść o mnie we świat popłynęła.
76
   Gdy zaś doszedłem już do tej wyżyny

lat moich, kiedy się właściwym stawa

opuścić żagle i pościągać liny:
79
   co mię cieszyło wprzód, żalem napawa,

wnet mię pokuta i skrucha rozwiąże.

...Biada, nieszczęsny! Miałbym święte prawa!...
82
   Ów nowoczesnych faryzejów książę

wojnę z sąsiadem wiodąc laterańskim

(nie tam, gdzie Żyd się lub Saracen ląże,
85
   bo wrogów widział w narodzie chrześcijańskim,

nie w tych co ziemię nam wydarli świętą,

ni w tych co w kraju kupczyli sułtańskim)
88
   nie baczył ani na godność objętą,

ni na święcenia własne, ni na sznury

u mnie, co postać od nich jest schudniętą,
91
   i jak Konstantyn tam z Sorakte góry

wezwał Sylwestra, by mu trąd zagoił,

tak on mię wezwał w Watykanu mury,
94
   abym w nim pychy gorączkę ukoił

i rady pyta; jam milczał z przyczyny,

że zdało mi się, iż szaleństwa roił.
97
   Wtedy rzekł: Nie trwóż się: od tej godziny

rozgrzeszam ciebie, niech mię zmysł twój uczy,

jak zrównać z ziemią twierdze Palestryny.
100
   Jako wiesz, w ręku mam oboje kluczy,

by drzwi odemknąć do stolicy świętej,

coć mój poprzednik oddać ich nie zwłóczy.
103
   Wonczas mię takie zmogły argumenty

i nie usłuchać zdało mi się gorzej,

rzekłem więc: - Ojcze, skoro grzechu męty
106
   zmywasz z mej duszy dłonią, co otworzy

wrota mi łaski - powiem - przyrzecz wiele,

dotrzymaj mało, tryumf ci się złoży...
109
   Kiedym zmarł, przyszedł po mą duszę śmiele

Franciszek, lecz mu cherub czarny powie:

Nie tykaj, tenci w naszym jest kościele,
112
   iść mu w dół trzeba, gdzie moi służkowie,

przeto że chytre czynił poduszczenia,

odtąd go w garści mam za włos przy głowie;
115
   gdzie nie ma żalu, nie masz przebaczenia,

zaś czyn i skrucha iść w te same ślady

nie mogą: jedno wszak drugie wyplenia!
118
   O, najnędzniejszy ja! Strach mię trząsł blady,

kiedy ten brał mię, mówiąc: Tyś z pewnością

nie myślał, że znam logiki zasady!...
121
   Wprost do Minosa wiódł mię. Ten ze złością

osiemkroć postać opasał szkaradną

chwostem, a w końcu ugryzł go z wściekłością,
124
   potem rzekł: On jest z tych, co ogień kradną,

i, jako widzisz, tum wpadł w piekieł moce

i tak odziany, przeszłość płacę zdradną.
127
   Tak zakończywszy, znowu w wieczne noce

płomień żałosny ów z wolna odchodzi,

a szczyt się giętki zwija i trzepoce.
130
   My idziem dalej, ja z nim co mię wodzi

skalnym okrajem, aż na ten most drugi

kryjący otchłań, gdzie się tych nagrodzi,
133
   co, dzieląc innych, zdobyli zasługi.

<<< >>>