BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

1
   Sen mi głęboki odegnał od powiek

ciężki huk grzmotu, iż się tak ocknąłem,

jak czyni gwałtem przebudzony człowiek.
4
   Wzrok wypoczęty obróciwszy kołem,

na równe wstając nogi, wlepiam oczy,

aby rozpoznać miejsce, gdzie stanąłem.
7
   Widzę, iż jestem nad przepaścią zboczy

tej nieskończonej żałości doliny,

co z hukiem echo ciągłych bólów toczy.
10
   Całe jej wnętrze mrok wypełniał siny,

iż kiedy oczy moje w głąb upadną,

nic nie odróżnią na dnie rozpadliny.
13
   - Teraz w świat cieniów zstępujemy na dno -

rzecze poeta mój cały pobladły -

ja pójdę pierwszy, ty za mną idź snadno.
16
   Gdy na tę bladość me wejrzenia padły:

- Jakoż iść mogę - rzekłem - jeśli tobą,

coś mi pociechą jest, lęki owładły?
19
   On zaś odpowie: - Tych istot żałobą,

co tam są w dole, litość, a nie trwoga

wzbudzona sprawia, iż nie władam sobą.
22
   Idźmy, bo czeka nas daleka droga!

Zaczem wszedł najpierw i mnie iść nakłania

tam, gdzie krąg pierwszy otchłań miała sroga.
25
   Tu, gdym się wsłuchał, ani narzekania,

ni płacze słychać, a jeno westchnienia,

aż w krąg się przestwór wieczysty rozdzwania.
28
   Bowiem żal jeno tęskny, bez cierpienia,

mężów, młodzieży, niewiast, na kształt fali

nieprzeliczone, czuły pokolenia.
31
   Dobry mistrz do mnie zwrócił się: - Azali

nie spytasz, czyj ten duchów szereg długi?

Więc chcę, byś wiedział, zanim pójdziesz dalej,
34
   że nie zgrzeszyły, jeno ich zasługi

nie wystarczają, bo chrztu święte zdroje

nie zlały na nich swej ożywczej strugi.
37
   Zamknięte dla nich Kościoła podwoje,

nieznane wiary najsłodszej uśmiechy,

i między tymi właśnie miejsce moje...
40
   Za te usterki, nie za inne grzechy,

tuśmy zesłani: kara nas nie tknęła,

lecz trwać bez wszelkiej trzeba nam pociechy.
43
   Ogromna boleść serce me ścisnęła,

gdym to usłyszał, pojąłem albowiem,

że ci, co wielkie dokonali dzieła,
46
   onego kręgu skarani pustkowiem.

O, powiedz, mistrzu, powiedz mi mój panie -

rzekłem w nadziei, że się prawdy dowiem
49
   niezaprzeczonej - zali przez staranie

cudze, lub własnych cnót żniwo obfite,

nikt stąd nie wyszedł, co świętym zostanie?
52
   On pojął moje pytanie ukryte

i rzekł: - Smierć ledwo mię w ten kraj przywiodła,

gdy zstąpił tutaj Ów, co miał owite
55
   skronie królewskim wieńcem, i niósł godła

zwycięstwa w ręku. Rodzica pierwszego

i jego syna, Abla, stąd wywiodła
58
   ona mocarna dłoń; potem Noego,

oraz Mojżesza, co sam dawał prawa,

a był posłuszny. Izaakowego
61
   ojca wybrała ta wola łaskawa,

Dawida króla, potem Izraela

z ojcem, co musiał wyrzec się Ezawa
64
   i z potomkami. Za nim szła Rachela,

o którą siedem lat czynne orędzie

sprawował, służąc u jej rodziciela,
67
   i wielu innych, by zasiedli w rzędzie

błogosławionych. Wiedz, że poza niemi,

żaden duch ludzki stąd zbawion nie będzie.
70
   Mówiąc, wciąż szliśmy po urwistej ziemi,

kędy cień mroczny ciżby tej się ściele

jak w lesie drzewy zarosłym gęstymi.
73
   Jeszcześmy wszakże nie odeszli wiele

z miejsca snu, kiedy spostrzegłem ognisko,

co mroki one rozpraszało śmiele.
76
   Chociaśmy jeszcze nie podeszli blisko,

pojąłem, ledwie okiem krok uprzedzę,

jakich dostojnych tu duchów siedlisko.
79
   - O, ty, co sztukę zaszczycasz i wiedzę,

kto są ci, których grono we czci stawa

z dala od innych o świetlistą miedzę?
82
   On zaś odpowie: - Ta szlachetna sława,

co dotąd o nich brzmi między ziemiany,

łaskę im z niebios ponad innych dawa.
85
   Wtem głos przeze mnie został usłyszany:

- Najjaśniejszego uczcijcie pieśniarza,

oto cień jego, co był odwołany!
88
   Kiedy już słów tych echo nie powtarza,

cieniów nas cztery wyniosłych otoczy;

ni żal, ni szczęście lico ich wyraża.
91
   Dobry mistrz mówić zaczął: - Podnieś oczy

na tego, co jak wódz, ze szpadą w dłoni

na czele tamtych trojga poprzód kroczy.
94
   Tenci jest Homer, władca słów harmonii,

dalej Horacy idzie, mistrz satyry,

Owidiusz i wieszcz farsalijskiej błoni.
97
   Wszyscy, jako ja, imali się liry,

przeto ich uczcić mogę onym mianem,

którym mnie uczcił słusznie głos ów szczery.
100
   Tak się więc z gronem spotykam wybranym

książąt najwyższej pieśni, co wykwita

jako lot orli nad słowem śpiewanym.
103
   Gdy ugwarzyli się społem do syta,

ku mnie łaskawie każdy głową skinie,

co mistrz uśmiechem za dobre poczyta.
106
   I większy jeszcze zaszczyt mię nie minie,

gdy mię do swojej wzięli społeczności,

iż byłem szóstym w tej godnej drużynie.
109
   Takeśmy poszli ku onej światłości,

mówiąc, co ninie zamilczeć przystoi,

chociaż przystało rzec wtedy najprościej.
112
   Pod zamek piękny doszliśmy, co stoi

mury siedemkroć strzeżon obronnymi,

a wokół rzeczka srebrną falą broi,
115
   tęśmy tak przeszli jak po suchej ziemi;

siedem bram z mędrcy onymi przebyłem,

na łączkę idąc szlaki zielonymi.
118
   Ludzie tam byli o mądrym i miłym

wejrzeniu, wielce dostojnej postawy;

rzadkie ich słowa jak miód wonny piłem.
121
   Na wyniesienie wstąpiwszy murawy,

przestrzeń otwartą widzę i świetlaną,

skąd widok padał na ów naród prawy.
124
   Duchy mi stamtąd wielkie ukazano

na miękkiej darni dywanie prześlicznym,

na których widok pierś miałem wezbraną.
127
   Elektrę w gronie tam ujrzałem licznym,

kędym Hektora poznał i Eneja,

gdzie Cezar wzrokiem lśnił majestatycznym.
130
   Dalej Kamilla i Pentezyleja,

obok monarchę widziałem Latyna,

Lawinia przy nim, ojcowska nadzieja.
133
   Widzę Brutusa, co wygnał Tarkwina,

Lukrecję, Julię, Kornelię i Marcję,

osobno, z boku, widzę Saladyna.
136
   Wyżej zaś oczom znalazłszy oparcie,

mistrza ujrzałem onych, którzy wiedzą,

okolonego uczni gronem zwarcie.
139
   Wszyscy go wielbią, wszyscy okiem śledzą,

przy nim, widziałem, Plato z Sokratesem

na pierwszym miejscu przed innymi siedzą.
142
   Anaksagoras, Diogenes z Talesem,

Demokryt, który zdarzeniem świat mieni,

Heraklit, Zeno wraz z Empedoklesem,
145
   wszyscy tam dalej lub bliżej skupieni.

Galiena widzę tam, Dioskoryda,

co bujną zbadał rodzinę zieleni,
148
   Ptolomeusza oraz Euklida,

co ziemię mierzył, Senekę, Tuliusza,

Hipokratesa, Awicennę Żyda,
151
   Awerroesa, który świat porusza

swym komentarzem, oraz innych mnogo,

aż wyliczenie samo myśl wysusza.
154
   ...Dalej już sześciu razem iść nie mogą,

więc się na dwoje rozbiła drużyna:

mnie wódz mój mądry inną wywiódł drogą,
157
   z ciszy i światła, gdzie znów mąt się wszczyna.

<<< >>>