BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

1
   Poszliśmy tedy tajemnym przesmykiem

między grobami a murem z kamienia

mistrz wprzód - ja w ślady za mym przewodnikiem.
4
   - O, najmężniejszy, co przez potępienia

kręgi mię wiedziesz - rzekłem - mistrzu drogi,

mów jeśli łaska, zaspokój pragnienia:
7
   można-li widzieć ich, co te rozłogi

martwe zalegli? Wszakże podniesione

płyty grobowe i bez straży progi.
10
   On-ci zaś do mnie: - Wszystkie pogrzebione

będą, gdy wrócą z dolin Jozafata,

wraz z ciałem, co tam zostało zrzucone.
13
   W tej leżą stronie podziemnego świata

wraz z Epikurem ucznie, co im prawił,

że duszę z ciałem zarówno śmierć zmiata.
16
   Przeto pytanie, któreś mi postawił,

zaspokojone będzie w krótkim czasie

i ta chęć druga, coś jej nie objawił.
19
   - Panie najlepszy mój - odpowiem zasię -

nie serce skrywam, jeno cię rozmową

zaprzątać nie chcę, boś sam wzbronił, zda się.
22
   - ...Synu Toskanii, co z tak zacną mową

idziesz, żyw będąc, płomienistym grodem,

zechciej przystanąć nad ziemią grobową!
25
   Gwara jest twoja wyraźnym dowodem,

żeś zrodzon w onej szlachetnej krainie,

com jej był może zbytnich mąk powodem!
28
   Taki dźwięk głosu znienacka wypłynie

z jednego z grobów, iżem się bez mała

za pana mego skrył w wąskiej ścieżynie.
31
   - Co czynisz? Zwróć się! - mowa mistrza brzmiała

patrz, Farinata się tam dźwiga w cieniu,

iż go zobaczyć możesz do pół ciała.
34
   Jam już wzrok utkwił w onego spojrzeniu,

on trzymał piersi i czoło wzniesione,

jakby miał piekło w wielkim pogardzeniu.
37
   Dzielną i sprawną dłonią w jego stronę

pomiędzy groby pchnął mię pan mój miły,

mówiąc: - Twe słowa niech będą liczone.
40
   Kiedym już znalazł się u stóp mogiły,

ten spojrzał na mnie, i nieco wzgardliwie

spytał: - Twych przodków miana jakie były?
43
   Ja, com zaś pragnął usłuchać skwapliwie,

nic nie skrywając wszystkom rzekł otwarcie,

na co brwi tylko uniósł jak w podziwie
46
   i rzekł: - Wrogami byli mi zażarcie

i mej starszyźnie i mojej drużynie,

iżem dwukrotnie odparł ich natarcie.
49
   - Chociaż wygnani, w niedługiej godzinie

wrócili - rzekłem - jeden raz i wtóry;

waszych nikt sztuki tej nie posiadł ninie!
52
   Naonczas z grobu otwartej struktury

cień się podźwignął lica ukazując,

jak gdyby ukląkł wznosząc się do góry.
55
   W krąg mię obejrzał, jakby upatrując,

czy jeszcze kogo nie mam ja przy sobie,

i tę nadzieję zawiedzioną czując,
58
   z płaczem powiedział: - Jeśli przy tym grobie

w kaźń ciemną, ducha wiedzie cię wspaniałość,

kędyż jest syn mój? Czemu nie przy tobie?
61
   Ja zaś: - Nie wszedłem tu przez własną śmiałość,

on, co tam czeka, wiódł mię tu w przyjaźni,

coć może Gwido wasz miał go za małość.
64
   Słowa onego i ten rodzaj kaźni

już mi wskazały, jakie nosił miano,

przetom odpowiedź dał tak najwyraźniej.
67
   Tenci się zerwał. - Co? Jak powiedziano?

Że miał? - wykrzyknie. - Zali już nie żywy?

Czy już nie świeci mu słoneczne rano?
70
   Kiedy się spostrzegł, żem ja nieskwapliwy,

by dać odpowiedź, na wznak padł w otchłanie,

ni się już dźwignął z mogiły straszliwej.
73
   Lecz tamten wielki, na czyje żądanie

jam się zatrzymał, ni głowy nie skłoni,

ni się pochyli, dumny i w tym stanie.
76
   - A jeśli - ciągnie dalej - jeśli oni

źle się tej sztuki nauczyć zdołali,

więcej mię dręczy to od piekieł toni.
79
   Lecz ni pięćdziesiąt razy nie rozpali

lica królowa, co rządzi w tym cieniu,

gdy poznasz, żeś sam sztuki tej najdalej.
82
   Jeśli zaś błogi świat masz we wspomnieniu,

mów, czemu taka nienawiść owłada

onym narodem ku memu plemieniu?
85
   Ja zaś do niego: - Ona straszna zwada,

co dla niej Arbia spłynęła szkarłatem,

taki obyczaj na lud nasz nakłada.
88
   Westchnął, pokiwał głową i rzekł za tym:

- Nie ja sam szedłem w tę walkę zażartą,

ni bez powodum był innych kamratem,
91
   ale jedyny byłem, kiedy darto

Florencję w oczach wszystkich niestrudzenie,

tym, co jej bronił z przyłbicą otwartą.
94
   - Hej! Jeśli spocząć ma wasze nasienie -

rzekłem do niego - rozwiążcie mi zasię

węzeł, co splątał moje rozumienie.
97
   Gdym dobrze słyszał, oglądacie zda się

przyszłość zawczasu, zanim się zbliżyła,

jakoż nie wiecie o obecnym czasie?
100
   - Widzimy - rzecze - jak ten co mu siła

wzroku osłabnie, tę rzecz co odległa,

tyle nam światła Najwyższy tu zsyła,
103
   lecz to, co bliskie, mgła dla nas zaległa:

gdy komu rzec coś nie przyjdzie ochota,

wszelka nas o was, ludziach, wieść odbiegła.
106
   Przeto zrozumieć możesz, iż martwota

naszą świadomość w tej chwili oprzędzie,

jeżeli zamkną nam przyszłości wrota.
109
   Naonczas czując żal po moim błędzie:

- Powiedzcie - rzekłem - temu co legł na dnie,

że jeszcze jego syn wśród żywych będzie,
112
   a jeślim milczał, gdy pytał dokładnie,

niech wie, żem czynił to, bom sądził mylnie,

aż wyście ten mój błąd rozwiali snadnie.
115
   Tymczasem mistrz mój wołał, abym pilnie

zapytał, kogo mieści kaźń gorąca,

skoro duch ze mną on mówi przychylnie.
118
   - Jest-ci nas - odrzekł - tu więcej tysiąca,

Fryderyk drugi legł tu z kardynałem,

i inni, co ich nie nazwę do końca.
121
   Tu zniknął. Ja w ślad mistrza podążałem,

lecz zadumanie smętne mną owłada

nad tych słów treścią groźną, jak mniemałem.
124
   On ruszył naprzód, idąc zaś powiada:

- Dlaczego jesteś taki zamyślony?

Odpowiedziałem więc, jako wypada.
127
   - Pomnij, coś słyszał o sobie z tej strony -

rzekł mi ów mędrzec, po czym w ostrzeżeniu

trzymając w górę palec podniesiony:
130
   - Kiedy już będziesz w najsłodszym promieniu

tych pięknych oczu, które widzą wszystko,

stamtąd się dowiesz o swym przeznaczeniu.
133
   Tu, w lewo idąc, opuścił kolisko

muru, do środka zmierzając obwodu

ścieżyną, która zstępuje w urwisko,
136
   co aż tu słało tchnienie swego smrodu.

<<< >>>