BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

1
   Ponad urwiskiem przepaścistej grani

stajemy z sercem obawą ściśniętym,

bo trwogę budził ten, co spoczął na niej.
4
   Jak rumowisko ono za Trydentem,

co mu Adyga bok skalny przebodzie,

w oną się stronę zwaliło ze szczętem
7
   od szczytu góry, aż na dół ku wodzie,

jakby złom skalny rozorały pługi,

że każden drogę znajdzie tam w przechodzie;
10
   tak się schodziło między skał framugi,

a zaś na skraju góry oberwanej

potwór kreteński ów leżał jak długi,
13
   co to był w krowie poczęty drewnianej.

Kiedy nas ujrzał sam siebie gryźć pocznie,

jak ten, co gniewem wewnętrznym miotany.
16
   Mędrzec mój krzyknął do niego: - Widocznie

sądzisz, że tutaj jest ateński książę,

coć przy spotkaniu zadał śmierć niezwłocznie?
19
   Odejdź stąd, bestio! Onego nie wiąże

czar twej siostrzycy w gusłach nieścignionej!

By mu pokazać męki, wraz z nim dążę.
22
   Jako się zerwie ów byk, co trafiony

ciosem śmiertelnym, biec nie może wcale,

jeno się rzuca skokiem w różne strony,
25
   tak Minotaura ujrzałem na skale.

- Nuże! - mistrz krzyknie, mając go na oku -

biegnij do przejścia, póki ten jest w szale!
28
   Takeśmy zeszli po zwalonym stoku

przez rumowisko, co przy stóp naporze

niemal się w każdym usuwało kroku.
31
   Jam zadumany kroczył, on rzekł: - Może

o tym zwalisku myślisz, co nakazem

wyższym straż w onym znalazło potworze?
34
   Otóż wiedz, że gdym tu ostatnim razem

w one niziny piekielne zstępował,

droga nie była zawalona głazem.
37
   Lecz krótko przedtem (jeślim obrachował

dobrze) nim zstąpił Ów, co łup wspaniały

wziął szatanowi, a niebu darował,
40
   stoki doliny tej wszystkie zadrżały

tak, iż sądziłem, że chyba miłością

ogarnion nagłą wstrząsł się wszechświat cały,
43
   co nieraz świat już syciła nicością.

W owej to chwili one skał zwaliska

runęły wkoło nad piekielną włością.
46
   Ale spuść oczy w dół, bo oto bliska

krwi wrącej rzeka, a pławią się w onej,

których gwałt woli drugim łzy wyciska.
49
   ...Ślepa chciwości! O, gniewie szalony,

co nas tak bodziesz w tym krótkim żywocie,

iż przez to wieczny dla nas zatracony!...
52
   Ujrzałem fosę głęboką o zwrocie

kolistym brzegów, jako był krąg cały

i jak mi Pan mój mówił o tej grocie.
55
   Zaś po jej skraju, uzbrojone w strzały,

jako to zwykły czynić na tym świecie,

zgrają Centaury z tętentem biegały.
58
   Gdy nas zobaczą na zwalonym grzbiecie,

każdy przystanie; potem się oddzieli

trzech z gotowymi łuki. - Gdzie idziecie?
61
   Na jaką mękę do krwawej topieli? -

jeden z nich na nas zawołał z daleka -

Mówcie, a jak nie, to z nas każden strzeli!
64
   Pan mój rzekł na to: - Odpowiedź zaczeka,

aż się znajdziemy blisko przed Chironem;

źleś na tym wyszedł, że twa chęć nie zwleka.
67
   - To Nessus - do mnie rzekł głosem sciszonym -

któren dla pięknej zginął Dejaniry,

ale się zemścić potrafił przed zgonem;
70
   ów zaś pośrodku, z głową na kształt hyry,

to wielki Chiron, co karmił Achilla,

trzeci: gwałtownik Folus z godów Piry.
73
   Tysiące onych krąży tu co chwila

i do każdego z łuku strzałą mierzy,

co nad swą miarę z nurtów się wychyla.
76
   Zbliżyliśmy się do tych srogich zwierzy.

Chiron wziął strzałę i na strony obie

nasadą onej tam, gdzie się opierzy,
79
   brodę splątaną rozczesywał sobie.

Potem, gdy usta się wielkie otwarły:

- Widzieliście - rzekł - jak ten stopą skrobie
82
   gruzy? Nie czyni tak żaden umarły.

Zaś mój pan dobry, co już przed nim stoi

tam, kędy obie natury się zwarły,
85
   odparł: - Zaprawdę żyw jest i przystoi,

abym mu ciemne pokazał otchłanie;

czynię to z musu, a nie z woli swojej.
88
   Pani ta wieczne w raju ma mieszkanie,

co mię wezwała na ten urząd nowy:

ni on jest łotrem, ni jam w męki stanie.
91
   Ale przez oną Moc, co w te parowy

z mnych stron moje skierowała kroki,

wzywam cię, niechaj z twoich ten lub owy
94
   bród nam ukaże śród fali głębokiej,

i niech onego przeniesie na grzbiecie,

boć nie jest duchem, co lata w obłoki.
97
   Chiron kopytem twardym ziemię gniecie

i do Nessusa rzekł: - Tam ich przeprowadź

i obroń, gdy się na innych natkniecie.
100
   Za przewodnikiem przyszło nam wędrować

obudwu skrajem tej rumianej fali,

skąd głośne krzyki każą się litować.
103
   Moc ich widziałem, co się tam nurzali,

aż po brwi same. Wielki Centaur rzecze:

- To są tyranów dusze, co chwytali
106
   dla się i życie i mienie człowiecze;

tu opłakują krwiożercze wybryki:

od stóp do głowy nurt ich wrący piecze.
109
   Tu Aleksander i Dionizjusz dziki,

co złe zgotował dla Sycylii losy.

Czoło, gdzie krucze wiją się kosmyki,
112
   to Azzolino, ów zaś jasnowłosy,

Obizzo d'Este on, co go prawdziwie

zgładziły ręki ojcobójczej ciosy.
115
   Jam na poetę spojrzał, bo się dziwię,

on zaś rzekł: - Teraz jam tu jest pośledni,

ten zaś przede mną pierwszy niewątpliwie.
118
   ...Przystanął dalej Centaur tam, gdzie biedni

tkwili skazańcy, którym aż po szyję

nurzać się trzeba w tej krwawej bezedni.
121
   Jednego wskazał, co się z boku kryje

samotny, mówiąc: - Ten, na Boga łonie

przebił to serce czyste jak lilije,
124
   co jako święte czczą dzisiaj w Albionie.

Potem widziałem takich, co trzymali

głowę i piersi ponad krasne tonie.
127
   Tum poznał wielu, co w świecie bywali.

I tak się coraz bardziej poziom zniża,

aż jeno stopy tkwią we wrącej fali,
130
   za czym i miejsce brodu się przybliża.

Przeszliśmy. - Tu ma coraz płytsze tonie

- Centaur powiada - ona fala chyża,
133
   a chcę, byś wierzył, że ku tamtej stronie

coraz się głębsze staje dno koniecznie,

kędy tyranów rzesza we krwi tonie.
136
   Tutaj sąd niebios karci ostatecznie

tego Attylę, co był bożym biczem,

Pirrusa, Seksta, i wyciska wiecznie
139
   łzy, co je war ów suszy nad obliczem.

Corneto, Pazzi i pełno narodu

jest tu, co grzeszył życiem rozbójniczym.
142
   To rzekł, i nazad zawrócił do brodu.

<<< >>>