BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

1
   Widok tych ludzi i srogie ich rany

tak me źrenice sobą upoiły,

że mi się zgoła przyćmił wzrok spłakany.
4
   Ale Wirgili rzekł: - Przecz się utkwiły

oczy twe, wkoło nic nie widząc zgoła,

na onych smętnych krwawcach śród mogiły?
7
   Takeś nie czynił w tamte idąc koła,

gdybyć zaś one liczyć się zachciało,

pomnij: dwadzieścia dwie mil ma dokoła
10
   obwód doliny, czasu mamy mało,

księżyc na wskroś nam pod nogami stanie,

a do widzenia nam wiele zostało.
13
   - Gdybyś - odrzekę - wiedział, dobry panie,

czemu patrzyłem, możebyś się zgodził

jeszcze na moje tutaj pozostanie.
16
   Kiedy, chcąc odrzec mi coś, już odchodził,

a ja w ślad za nim, dorzuciłem jeszcze,

abym, że słusznie zrobiłem, dowodził:
19
   - Dlatego oczy wpiłem tam jak kleszcze,

że zdało mi się, jakby w onej jamie

szedł duch krwie mojej w te mroki złowieszcze.
22
   Wtedy mistrz powie: - Niech się już nie łamie

myśl twa nad onym, jeno patrzaj dalej,

a jego zostaw w onej cieniów bramie,
25
   bom widział jako, gdy pod mostem stali,

wygrażał tobie, i drugim wskazywał,

a tamci Geri del Bello go zwali.
28
   Naonczas twoją uwagę przyzywał

ów z Wysokiego Fortu, żeś za onym

nie patrzył, gdy szlak pod mostem przebywał.
31
   - Panie mój - rzeknę - iż padł nagłym zgonem,

a nikt nie pomścił go, spogląda gniewnie

na wszystkich, co jest przez nich podzielonym
34
   wstyd jego; zda mi się dlatego pewnie

odszedł nie mówiąc nic do mnie. Zaiste,

odtąd go wspomnę za to bardziej rzewnie!
37
   Tak ugwarzaliśmy, aż na skaliste

doszliśmy zbocze, skąd nowej doliny

dno się otwiera mrokiem przepaściste.
40
   Gdy u ostatniej staniem rozpadliny,

co Malepartę dzieli, i mieszkańce

onej już widni w tej przepaści sinej,
43
   jęki zmieszane wystrzelą nad szańce,

żałością mając tak okute strzały,

żem zatkał uszy, nim zstąpię w te krańce.
46
   Gdyby szpitale wszystkie głos wydały,

co w Val di Chiana z początkiem jesieni,

w Maremmach, tudzież w Sardynii zebrały
49
   wszystkich, co febrą złośliwą trzęsieni,

tak było tutaj, i szedł zaduch taki,

jak z tych, co śmiercią za życia stoczeni.
52
   Zeszliśmy na dół, na ostatnie szlaki

skalne, a krok nasz ciągle w lewo mierzy,

aż oko sięgnie przez cieniów majaki
55
   het, na dno, kędy władzę swoją szerzy

Pana Zastępów karcąca prawica,

sprawiedliwością tam chłoszcząc fałszerzy.
58
   Nie sądzę, aby większa nawałnica

niedoli była w nieszczęsnej Eginie,

kiedy powietrzem tknięta okolica,
61
   wszystko, co żywe, nawet robak, ginie,

iż lud z nasienia mrówek się odrodził,

(jako wieść o tym w piśmie dotąd słynie),
64
   niż tutaj, kiedy wzrok w te cienie schodził

i widział naród na kupy zwalony,

co je od siebie jeno mrok rozgrodził.
67
   Jeden na brzuchu, drugi oń ramiony

wsparty, ten znowu czołga się okrakiem

po gruzie, którym wąwóz wypełniony.
70
   Z wolna, w milczeniu, szliśmy smętnym szlakiem

patrząc, słuchając, co ci w jamie czarciej

mówią, niezdolni powstać w bólu takim.
73
   Dwóch widzę: wzajem o siebie oparci,

jak się dwa garnki do ognia przystawi,

i od stóp do głów cali trądem zżarci.
76
   Ani ze zgrzebłem tak się dzielnie sprawi

chłopiec stajenny, gdy pan nad nim stoi,

lub, gdy mu pilno biec, gdzie się zabawi,
79
   jako tu każden z nich po skórze swojej

pazury wodził świerzbem rozszalały,

co mu już żadna ulga nie przystoi.
82
   I tak pazury strup ten odgarniały,

jako nóż łuskę, kiedy leszcza skrobie

lub większą rybę kucharz doskonały.
85
   - O, ty, co własną skórę zdzierasz sobie -

spytał jednego mistrz tymi słowami -

i co w obcęgi zmieniasz ręce obie,
88
   powiedz, z Latynów jest kto między wami?

I czy na wieczność z taką ci robotą

starczy paznokci, choć spoczniesz chwilami?
91
   - Obu nas, cośmy taką się hołotą

stali - rzekł z płaczem - kraj Latynów rodzi,

a ty, kto jesteś, co się pytasz o to?
94
   Wódz mój odrzecze: - Jam taki, co schodzi

z onym żyjącym w kręgów piekieł ciemnie,

i, by kraj poznał wasz, onego wodzi.
97
   Wtedy przestali wspierać się wzajemnie,

i drżący zwrócą się z innymi razem

co to słyszeli, wpatrując się we mnie.
100
   Dobry mistrz ku mnie z troskliwym wyrazem

spojrzał i rzecze: - Co chcesz, to mów właśnie.

Zacznę więc takim zachęcon nakazem:
103
   - Jeżeli pamięć wasza tu nie gaśnie,

lecz żyje dalej w tym podziemnym świecie,

dawnego słońca wspominając jaśnie,
106
   powiedzcie, kto wy i skąd ród wiedziecie,

ni się tej szpetnej nie wstydźcie gangreny

przede mną, to mię nie odstrasza przecie!
109
   - Jam był z Arezzo; Albert ze Syjeny -

odrzecze jeden - powiódł mię na stosy,

lecz nie za grzech, co w te mię wiódł areny.
112
   Prawda, że kiedyś: Mógłbym pod niebiosy

latać, do niego powiedziałem żartem,

on zaś, co dały mu ciekawość losy,
115
   a sensu mało, chciał to mieć popartem;

gdym mu nie spełnił dedalowych chęci,

spalił mię taki, coć go miał bękartem.
118
   Ale w ostatnią tę z dolin dziesięci

Minos mię skazał za to, żem alchemię

uprawiał w świecie, co do zysku nęci.
121
   Jać do poety: - Całą zejdę ziemię,

lecz tej próżności, co w Sjenie bogatej,

nie znajdę, nawet gdzie Francuzów plemię.
124
   Zaś się odezwie drugi trędowaty,

gdy to usłyszał: - Ale najmniej Stricca,

co tak wydatki rozmierzał na raty;
127
   albo Mikołaj, co wonność goździka

pierwszy rozeznać umiał i ochronił

w ogrodach, gdzie się taki siew spotyka;
130
   lub też kompania ta, co z nią roztrwonił

winnice, pola swe Caccia d'Asciano,

a l'Abbagliato mądrość swą uronił.
133
   Lecz, abyś wiedział, z kim ci mówić dano

przeciw Syjenie, to rzuć na mnie okiem,

bo ci twarz moja była niegdyś znaną,
136
   a poznasz, że ta mara jest Capocchiem,

co przez alchemię fałszował metale,

i przyznać musisz uczciwym wyrokiem,
139
   żem był z natury małpą niezłą wcale!...

<<< >>>