BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

1
   Gdybym miał rymy szorstkie i chrypliwe,

jako przystoi dla gniazda boleści,

co wszystkie kręgi podpiera straszliwe,
4
   lepiej wyraziłbym słów moich treści;

lecz skoro nie mam, a czas wciąż ulata,

z obawą snuję dalszy ciąg powieści.
7
   Opisać bowiem co jest dnem wszechświata,

nie dla zabawki jest-ci to zadanie,

ni dla języka, co brzmi: mama, tata!
10
   Ale opieką darzą mię te panie,

co Amfijona wspomogły, gdy Teby

pragnął opasać, więc myśl w słowach stanie.
13
   ...O, wy najgorzej urodzeni! Żeby

los dla zwierzęcej stworzył was natury

raczej, niż dla tej potępieńczej gleby!...
16
   Gdyśmy już byli w głębi ciemnej dziury

u stóp olbrzyma w najniższej połaci,

a jam spoglądał jeszcze wciąż do góry,
19
   głos usłyszałem, co się w głębiach traci:

- Uważaj, abyś nie potrącił nogą

głów nieszczęśliwych dwojga nędznych braci.
22
   Gdym się obrócił, oczy dojrzeć mogą

u stóp jezioro, które lodem ścięte

całe szkła taflą zdało się połogą.
25
   Ani w tak mocne okowy ujęte

zimą Dunaju fale w Austryjej,

ni tam, gdzie chłodne niebiosa rozpięte,
28
   Don na północy: gdyby z woli czyjej

runęła góra tu najwyższa, szkodą

nie będzie żadną, ni ten lód rozbije.
31
   A jako żaba podnosi nad wodą

do góry pyszczek wówczas, gdy rechocze

w porze, gdy ludzi żniwa w pole wiodą,
34
   tak, posiniałe aż tam, gdzie srom zoczę,

mary żałosne tkwiły w lodzie onym,

a każda zębem jak bocian klekocze.
37
   Wszystkie z obliczem do góry wzniesionym;

ustami zamróz, okiem serca żale

dają świadectwo bólom nieskończonym.
40
   Najpierw obiegłem wzrokiem wkoło, ale

u stóp mych widzę dwóch, co się tak zwarli,

że włosów obu nie rozróżnisz wcale.
43
   - Ktoście wy, którzy tak pierś o pierś wsparli?

- pytam - powiedzcie! - Ci zaś karki przegną,

a gdy, twarz wznosząc, źrenice otwarli,
46
   z oczu stopniałych wewnątrz łzy wybiegną

poprzez powieki, ale mróz je ścina

i szkłem zapory pod rzęsami legną.
49
   Ni tak dwóch desek nie ściśnie sprężyna,

jak ci się złączą i nawzajem bodzie

jeden drugiego, tak ich złość ugina.
52
   Inny, co uszy utracił na chłodzie,

a także w górę patrzył, do mnie rzecze:

- Cóż tak przyglądasz się naszej urodzie?
55
   Chcesz wiedzieć, kto te duchy są człowiecze?

Albert, ich rodzic, i oni dolinę

oną posiedli, gdzie Bisenzio ciecze.
58
   Z jednej-ci matki są: całą Kainę

można przeszukać, godniej szych nie zoczy,

aby w lodową wszczepić ich cembrzynę;
61
   nie tego, co mu się przez pierś przetoczy

na wylot oszczep z Artusowej dłoni,

ni tego, co się głową na mnie tłoczy,
64
   a co miał imię Sassol Mascheroni,

kim zaś był, dobrze pewno wiesz, jeżeli

Toskańczyk jesteś rodem z tejże błoni.
67
   Byście zaś dłuższych gadań nie słyszeli,

wiedz: Camiccione byłem z rodu Pazzi,

Carlina czekam, bo mię ten wybieli.
70
   Tysiące twarzy widziałem, co straci

każda z nich wyraz, tak ją chłód wyziębi,

iż dotąd cierpię na myśl tych postaci.
73
   A kiedy szliśmy tam ku samej głębi,

kędy się wszystkie ciężary gromadzą,

i jam dygotał, a dech para skłębi,
76
   czy z woli Boga, czy przypadku władzą,

nie wiem, lecz idąc niechcący uderzę

w lico jednego z tych co u nóg wadzą.
79
   - Czy Montaperti przez cię pomstę bierze?

- zawołał z płaczem. - Na co dręczysz tyle?

Na co się pastwisz tak jak dzikie zwierzę?
82
   - Panie mój - rzekłem - zaczekaj tu chwilę,

zanim się moja wątpliwość ukróci,

potem, gdy zechcesz, to mój krok przypilę.
85
   Przystanął dobry wódz; mnie stopa zwróci

k'onemu, co wciąż przekleństwami miota:

- Ktoś jest ty, co się tak z drugimi kłóci?
88
   - A ktoś ty, co gdzie Antenorów grota

wędrujesz, drugim tratując oblicze,

że zgniótłbyś ono za czasów żywota?
91
   - Żyw jestem, przeto możność ci użyczę

- odrzekłem jemu - gdy cię sława nęci,

że wpośród innych imię twe wyliczę.
94
   On-ci zaś do mnie: - Przeciwne mam chęci;

idź sobie, ani mię już nie dręcz dalej:

tu sławy nie chce nikt, lecz niepamięci.
97
   Wtenczas chwyciłem go za włosy: - Zali

powiesz twe imię? Gdym się rozochocił,

ani włos z głowy się twej nie ocali!
100
   On-ci zaś: - Chociażbyś mię ogołocił,

nie powiem, ktom jest, ani ci okażę,

niechbyś stokrotnie z głową moją psocił!
103
   Jużem miał w garści włos onego, aże

wyrwałem sporo; ten, nie wznosząc oka,

rechotał, sinej podobien maszkarze.
106
   Inny zawoła wtem: - Co ci to, Bocca?

Nie dość ci tego, że zębami dzwonisz?

Jaki cię diabeł opętał z wysoka?
109
   - Teraz już - rzekłem - słowa nie uronisz,

zdrajco niegodny! Nie trza mi twej mowy

i tak się sławy w świecie nie uchronisz!
112
   - Idź precz - odrzucił - co chcesz, gadaj zdrowy,

ale nie zamilcz, gdy stąd wyjdziesz cały,

o nim, co język miał taki gotowy.
115
   Za te pieniądze, co Francuzy dały,

siedzi on tutaj; będziesz mógł powiedzieć,

żeś tu był świadkiem Buosa z Duero chwały.
118
   Kto zaś tu więcej, jeśliś rad jest wiedzieć,

patrz: z Vallombrosa opat tam przechera,

ścięty, gdy zdradę zdołano wyśledzić.
121
   Tu być też musi Gianni Soldaniera

co z Tebaldellą, drugim Ganelonem,

bramy Faenzy uśpionej otwiera.
124
   ...Gdyśmy już byli się rozstali z onym,

dwie mary widzę, co razem skostniały

ta nad tą z czołem nad głową spiętrzonym.
127
   A jak się chlebem żywi człek zgłodniały,

tak się ów z wierzchu w kark drugiemu wżera

tam, gdzie się kręgi z mózgiem spotykały.
130
   I nie inaczej Tydeusz się wpiera

w skroń Menalippa wrażąc szczęki obie,

niźli ten ciało i kości pożera.
133
   - O, ty, co w takim zwierzęcym sposobie

swą nienawiścią onegoś oślinił!

Powiedz, co - rzekłem - dzieli was aż w grobie?
136
   Bym, wiedząc ktoście i w czym ci zawinił,

jeżeli słuszną twoja złość zawzięta,

pomstę ci potem na świecie uczynił,
139
   gdy mi wprzód mowa nie będzie odjęta.

<<< >>>