BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

1
   Cisi, samotni, bez żadnej kompanii,

jeden za drugim, drogą co się kręci

szliśmy, jak idą bracia franciszkani.
4
   Mnie się zaś ciągle plątała w pamięci

bajka Ezopa o żabie i krecie,

gdym oną zwadę wspomniał mimo chęci,
7
   co ci tak do niej przystawała przecie,

jako końcówka z drugą rzeczownika,

jeśli uważnie porównać zechcecie.
10
   Jako zaś jedna myśl z drugiej wynika,

mnie przyszła nowa, co zamiast osłody

jeszcze podwójną trwogą mię przenika.
13
   I tak myślałem: daliśmy powody,

że one przez nas wyszydzono czarty,

skok się nie udał i doznali szkody;
16
   gdy z wolą się złą gniew złączy zażarty,

pomkną za nami z wyostrzonym zębem

gorzej, niż pędzą na zająca charty.
19
   Już czuję, jak mi włosy stają dębem

ze strachu, i wciąż przyzostaję w tyle,

więc rzekłem: - Mistrzu, jeśli się za zrębem
22
   gdzie nie skryjemy, to nam się za chwilę

pewno halastra diabłów na kark zwali...

zda się już czuć ich w powietrzu niemile!
25
   Tenci zaś: - Choćbym ze szkła lub ze stali

polerowanej był, bardziej bym jaśnie,

myśli nie widział twoich, wiedz atoli,
28
   że to, co i ty, ja myślałem właśnie;

gdy jednym torem myśl nas obu bieży,

znajdzie się rada: chęć dobra nie zaśnie.
31
   Jeśli w ten sposób prawy brzeg ów leży,

iż po nim można zejść o piętro niżej,

to spodziewanej umkniemy obieży.
34
   Jeszcze słów onych nie domówił bliżej,

kiedy spostrzegłem, z skrzydły rozwartymi

jako za nami zastęp leci chyży.
37
   Pan mój pochwycił mię, uniósł znad ziemi,

i jako matka, gdy śpiewając luli

wraz ujrzy pożar z jęzory krwawymi,
40
   porywa dziecię i do łona tuli

z nim uciekając, zaś o siebie wcale

nie dbając, w jednej odziana koszuli-
43
   grzbietem zesunął się po twardej skale,

co z tego kręgu schodzi ku dolinie.

Ani tak szybko woda po kanale
46
   nie leci, koło by obrócić w młynie

tam gdzie koryto pod nią się urywa,

jako przywódca mój tu z góry spłynie;
49
   mnie zaś na łonie swoim tak ukrywa,

jakbym mu synem był, nie towarzyszem,

tak była dla mnie jego czułość tkliwa.
52
   Ledwo stopami tknął dna, jeszcze dyszym

ciężko, a tamci już ponad krawędzie

stają za nami; szum ich skrzydeł słyszym,
55
   ale spokojni, że nam nic nie będzie,

Opatrzność bowiem, co im władzę dała

nad jednym kręgiem, dalej wstrzyma w pędzie.
58
   ...Tam w dole rzesza z wolna wędrowała

zgnębiona, ciężko wlokąc krok ponury,

pełna znużenia i w łzach tonąc cała.
61
   Na oczy mieli spuszczone kaptury

takiego kroju, jakie noszą mnisi

w Kolonii reńskiej, tam, gdzie winne góry.
64
   Z wierzchu pozłota na nich świetna lśni się,

lecz wewnątrz zwarta ołowiu polewa

tak ciężka, iż się przy onym kirysie
67
   hełm frydrykowy lekki zda jak z drzewa.

...Och, jak nużąca na wieki opona!...

Myśmy się z nimi zwrócili na lewo
70
   słuchając płaczu. Ale rzesza ona

tak szła pomału, że za każdym krokiem

nowy ktoś przy nas pochyla ramiona.
73
   Rzekłem do pana mego: - Zechciej okiem

rzucić przechodząc, mistrzu, na te mary,

czy kto z nich znany na świecie szerokim.
76
   Jeden zaś, słysząc dźwięki naszej gwary,

zawołał na nas: - Niechaj tak nie biegą

w lot stopy wasze przez te smętne jary!
79
   Może i wskażę, kto tu mym kolegą!

Na to się pan mój obejrzał, i rzecze:

- Zaczekaj, krok swój dostosuj do niego.
82
   Staję i widzę, jako dwóch uciecze

z tłumu i obaj silą się, jak mogą,

nadążyć za mną krokiem, co się wlecze.
85
   Trudno z ciężarem i tak wąską drogą,

lecz się zbliżyli i patrzą ukosem

na mnie, schyleni pod kapicą srogą.
88
   Jeden drugiemu cichym szepnął głosem:

- Ten się zda żywy po ruchu gardzieli,

gdy zaś nieżywi, jakim dziwnym losem
91
   ciężkich kapturów na się nie przywdzieli?

Potem zaś do mnie: - O, synu Toskany,

coś obłudników smętnych gość! Jeżeli
94
   głos nasz nie nadto przez cię pogardzany,

powiedz, kto jesteś? - I z trudem niemałym

wzrokiem i ruchem ku mnie się dźwignęli.
97
   - Jam się urodził - rzeknę - i wzrastałem

nad piękną rzeką Arno w wielkim mieście,

tutaj zaś jestem z moim własnym ciałem,
100
   com je miał zawsze. Lecz wy, kto jesteście,

co się wam z oczu ciężkie sączą żale?

Na jakie was tu zesłano boleście?
103
   Na to rzekł jeden: - W onym futerale,

co go ma każden, wnętrze jest ołowiem,

więc głowy chwieją się, jak wagi szale.
106
   Niegdyś się Braćmi Używania zowiem,

z Bolonii byliśmy: jam Catalano,

on Loderingo. Tuśmy we dwóch, bowiem
109
   na jeden urząd wspólnie nas wybrano

w ojczynie twojej dla pokoju straży,

i tak spełnialiśmy godność nadaną,
112
   że dziś Gardingo pozór ma cmentarzy.

Zacząłem mówić: - Bracia, wasze męki...

lecz tutaj nowy się widok nadarzy:
115
   Rozkrzyżowany za dłoń każdej ręki

jeden na ziemi legł spłaszczony całkiem;

gdy mię zobaczył, skręca się, i jęki
118
   razem z westchnieniem w pyle roni miałkim,

zaś Catalano wzrokiem za mną bieży,

i rzecze: - Ten, co wbit jakby był wałkiem,
121
   Faryzeuszom radził, że należy

wydać na mękę ludowi Człowieka:

jak widzisz, nagi w poprzek drogi leży,
124
   każdy go depce i pyłem powleka;

obok teść jego i ci, co sprawili

Żydom przekleństwo boże na wiek wieka.
127
   Wtedy ujrzałem, jako się Wirgili

zadziwił nad tym, co rozkrzyżowany

w takim się wiecznym poniżeniu chyli.
130
   Potem się zwrócił znów do Catalany:

- Powiedz, gdyć wolno, a rzec się spodoba,

jest—li na prawo gdzie niezasypany
133
   rów, kędybyśmy przejść mogli my oba

nie czyniąc gwałtu tym czarnym cherubom,

co nadlecieli od smolnego żłoba?
136
   Ten zaś odpowie: - Za tą warstwą grubą

rumowisk, bliżej niźli wam się zdaje,

gruz się kamienną zamyka pałubą;
139
   tam wejść możecie na skalne okraje

i przejść po głazie tym, co nad zwalonym

kręgiem, z przepaści ku górze wystaje.
142
   Pan mój stał chwilę z czołem pochylonym.

- Widzę - rzekł - jako złą mię radą skłoni

ów, co grzeszników parzy w dziegciu onym.
145
   Zaś brat ów: - Już mi sławiono w Bolonii

przeróżne figle tego diabła psotne,

iż ojcem kłamstwa jest, od prawdy stroni.
148
   To usłyszawszy, pan mój na powrotne

szerokim krokiem znowu wstąpił tropy

i zdał się gniewny. Jać one markotne
151
   żegnam, w ślad śpiesząc za drogimi stopy.

<<< >>>