BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

1
   Pod oną porę młodziuchnego roku,

gdy słońce włos swój w Wodniku odświeży,

a dzień już nocy dotrzymuje kroku,
4
   kiedy nad ranem szron na ziemi leży

w brata się swego szatę strojąc białą,

choć mu niedługie chwile czas odmierzy -
7
   kmiotek, co mu już zapasów nie stało,

wstanie i wyjdzie popatrzeć na pole,

a widząc znowu w bieli ziemię całą,
10
   wraca do izby, klnie swą srogą dolę,

wzdycha nieborak ciężko, potem zasię

kiedy raz jeszcze wyjrzy naokole,
13
   widząc, iż świat się w krótkim zmienił czasie,

kij bierze w rękę, a torbę na ramię,

wyrusza w pole i owieczki pasie.
16
   Takim się wydał mój pan srogim dla mię,

kiedy ujrzałem, że czoło zachmurzył,

lecz wnet ból zleczył w kojącym balsamie.
19
   Gdy bowiem przyszliśmy, gdzie most się zburzył,

mistrz do mnie zwrócił się z onym wyrazem,

co miał, nim ze mną w otchłań się zanurzył,
22
   wziął mię w ramiona i stojąc pod głazem,

snać się namyślał: obejrzał zwaliska,

potem zaś na nie wstąpił ze mną razem.
25
   I jak ten, który, co straci, co zyska

dobrze obliczy, nim się celu ima,

tak do skalnego podniósł mię urwiska,
28
   a wraz następne wybadał oczyma,

i rzecze: - Teraz tamto chwyć, lecz wprzódy

wypróbuj dobrze, zali cię utrzyma.
31
   Nie była ci to dla nich, co w obłudy

chodzą kapturach, droga, coć my na nią

pięli się z wolna niemałymi trudy.
34
   Pan mój szedł lekko; ja ponad otchłanią

przez niego wsparty. Szczęście, że się niżej

z tej strony kończył brzeg spadzistą granią,
37
   bo Maleparta w miarę jak się zbliży

do ujścia studni dolin swych piętrami,

coraz ma niższy brzeg, zaś dalsze wyżej.
40
   Tak na brzeg pusty wdzierając się sami,

byliśmy wreszcie za tym skalnym wyżem,

kędy znów wąwóz czarnym wnętrzem mami.
43
   Tutaj mi zbrakło w piersiach tchu tak, iżem

nie mógł iść dalej, i na skalnej listwie

usiadłem chwilę z biciem serca chyżym.
46
   - Teraz trza, byś się otrząsnął w lenistwie -

rzekł pan mój - gdy się człek w wygodach pławi,

nie zyska sławy w wielkich towarzystwie;
49
   kto zaś bez onej życie swoje strawi,

ten, jak ulotny dym lub wodna piana,

taki ślad w świecie po sobie zostawi.
52
   A przeto w górę dąż! Niech pokonana

będzie przez ducha cielesna natura,

bo tak być winno zgodnie z wolą Pana.
55
   Nam iść trza wyżej, gdzie się piętrzy góra:

nie dosyć, byśmy onych pożegnali,

jeśliś więc pojął, precz słabość ponura!
58
   Powstałem z miejsca, choć mię jeszcze pali

znużenie w piersiach, ale go nie zdradzą

słowa. - Jam silny, panie, idźmy dalej!
61
   Znów więc pod górę kroki nas prowadzą

ścieżką tak stromą, wąską i zdziczałą,

iż te, co wprzódy, gładkie nam się zdadzą.
64
   Gwarzyłem idąc, aby się nie zdało,

że mi brak siły, kiedy mię doleci

głos jakiś, co brzmiał poza drugą skałą.
67
   Nie wiem, co mówił, mimo że na grzbiecie

byliśmy łuku, co ten jar przekroczy,

lecz zda się, iż ów gniewne słowa miecie.
70
   Patrzałem w głębię, lecz śmiertelne oczy

nic nie rozróżnią na dnie śród ciemności,

więc rzekłem: - Panie, do przeciwnej zboczy
73
   dojdźmy, wał przebyć onej wyniosłości,

bo tu choć patrzę, nie widzę doliny,

choć słyszę, nie wiem, co w mym słuchu gości.
76
   - Na to ci nie dam odpowiedzi innej -

rzekł - jeno zrobię to coś chciał po prostu:

uczciwej prośbie odwet dają czyny.
79
   Zeszliśmy tedy u przyczółka mostu

tam, gdzie się oparł w ósme dolin zręby

u brzegów stromych nagłego wyrostu.
82
   Tam zaś ujrzałem wężów straszne kłęby;

jar aż po brzegi nimi wypełniony,

iż krew się ścina i szczękają zęby.
85
   Ni anakondy, boa i pytony,

ani te żmije, co łeb mają płaski,

ani jaszczury, ni kameleony,
88
   żaden z potworów, co je skwarne piaski

Libii wydały, lub Etiopów ziemie,

albo arabskich pustyń krwawe brzaski,
91
   strasznym nie będzie tak jak ono plemię

gadów, co tutaj paszczę groźną szczerzy

łeb podźwigając, co ma.płaskie ciemię.
94
   W onej straszliwej i smętnej obieży

naród się nagi z przestrachem ugania,

lecz darmo: wszędzie głuchy obszar leży!...
97
   Nic ich przed gadów żądłem nie ochrania,

ni się skryć mogą w jakiej skały wnęce,

ni heliotropu kamień jadu wzbrania.
100
   Węże im z tyłu oplatają ręce,

w lędźwie ogonem wparte, co przebija

wskróś, aż go w własnej trzymają paszczęce.
103
   Oto jednemu właśnie wąż się wpija

kłami, a paszcza chwyta go szeroka,

tam kędy łączy się z ramieniem szyja.
106
   Zaś nie minęło nawet mgnienie oka,

kiedy się ogniem zażegł, spłonął cały

i obrócony w popiół spadł z wysoka.
109
   Ledwo się prochy na ziemi rozsiały,

same się zbiorą wnet i znów urośnie

kształt ten co pierwej, wzrostem okazały.
112
   ...Podobnie mędrcy uczyli rozgłośnie

o ptaku onym, co się Feniks zowie

i o półwiecznej odradza się wiośnie;
115
   nie ziarno strawą mu ni zbóż pąkowie,

lecz wonnych żywic łzy i kardamany,

z mirry i nardu ściele swe wezgłowie...
118
   A jak na ziemię pada opętany

sam nie wie kiedy i w prochu się szarga,

gdy nim owładnie słabość lub szatany,
121
   gdy zaś powstanie, drży mu jeszcze warga,

okiem wylękłym toczy, pomnąc o tym

jak straszną była męka co go targa,
124
   tak był ów grzesznik, kiedy powstał potem.

...O, mocy boża, jakżeś jest prawdziwa,

gdy takiej zemsty umiesz trafić grotem!...
127
   Pan mój onego spytał, skąd przybywa,

ten zaś odrzecze: - Wzięła mię z Toskanii

niedawno temu przepaść ta straszliwa.
130
   Nie jak człek żyłem, jak zwierz najzachłanniej,

bom jak muł zrodzon, godną zaś w Pistoi

znalazłem norę: jam jest Fucci Vanm.
133
   Ja zaś do mistrza: - Każ mu, niechaj stoi,

i spytaj, czemu tutaj cierpi kary?

Znałem go człekiem wiecznie w krwawej zbroi.
136
   Ów zaś posłyszał, ani ma zamiary

kryć się, lecz ku mnie smętną twarz obróci

wstydem płonącą żałosnym bez miary,
139
   i rzecze: - Większym to mię bólem smuci,

iżeś mię ujrzał tu, niż gdym zawitał

na one progi, skąd już nikt nie wróci.
142
   Nie mogę przeczyć, skoroś się zapytał;

tumci jest przeto, iż mię kradzież plami;

w zakrystii dobrom poświęcone chwytał.
145
   Innego mymi skarżono czynami,

lecz jeśli ono opuścisz bezednie,

by wrócić na świat promienny gwiazdami,
148
   uszy na moją otwórz przepowiednię:

Najpierw Pistoja z Czarnych próżną będzie,

zaś we Florencji potem moc ich zblednie,
151
   Mars z Val di Magra opar ów dobędzie,

co się w chmur gęstych zwoje opierścieni

i, jako burza, runie w srogim pędzie
154
   na pole bitwy na Campo Piceni,

potem przebije mgły jak piorun z nieba,

iż żaden z Białych nie ujdzie ościeni...
157
   Tom ci rzekł przeto, że ci boleć trzeba.

<<< >>>