BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

1
   I tak zstąpiliśmy z pierwszego kręga

w drugi, gdzie niwa boleści obfita,

choć obszar jego mniej daleko sięga.
4
   Tam siedzi Minos straszliwy i zgrzyta;

on całym tłumem nadchodzących rządzi,

wszystkich badając, kto w ten krąg zawita.
7
   Dusza nieszczęsna, co tutaj zabłądzi,

odsłonić musi winy swojej brzemię,

a znawca zbrodni ów łacno osądzi,
10
   kędy ją zesłać w to kaźni podziemie,

i na znak chwostem się własnym otoczy

tylekroć, ile kręgów zejść trza w ziemię.
13
   Moc ich się zawsze wkoło niego tłoczy;

każda wpierw składa winy swej dowody,

słucha wyroku i w dół potem kroczy.
16
   - O, ty, coś przybył do smętku gospody -

rzekł Minos, urząd przerwawszy okrutny,

skoro mię zoczył - spójrz na skalne schody,
19
   co nimi stąpasz! Czy cię błąd wierutny

nie myli? - Na co - rzecze mistrz - te krzyki?

Nie wolno przerwać mu wędrówki smutnej,
22
   bo tak chciał, wieczne odmieniając szyki

Ten, który może wszystko co zamierzy,

więc dość pytania i tej wrzawy dzikiej.
25
   ...Teraz dopiero o słuch mój uderzy

skargi żałosnej nuta zawodząca,

która jękliwych kwileń echo szerzy.
28
   W ciemności, co jej blask żaden nie trąca,

ryk usłyszałem jako morskiej burzy,

gdy rzesza wiatrów zewrze się walcząca.
31
   Wicher piekielny, który się nie znuży,

dusze tam wodzi z daleka i z bliska,

i nie masz końca ich smętnej podróży.
34
   Kiedy zaś przyjdą ponad brzeg urwiska,

tak im wzbierają nagle w sercu bole,

że każda przekleństw grady w przepaść ciska.
37
   Pojąłem snadnie, iż w tym wichru kole

dręczą się onych potępieńców stada,

co zmysłów żądzom uczynili wolę.
40
   I, jako szpaków wędrownych gromada,

kiedy od chłodu skrzydła im pomdleją

to tu, to ówdzie z powietrza opada,
43
   tak ona rzesza, miotana zawieją,

tam i sam błędnie krok niepewny stawi,

niepokrzepiona najlżejszą nadzieją.
46
   A jak, po niebie lecąc, klucz żurawi

klangor smętliwy głosem swym zawodzi,

tak we mgle nocnej oczom mym się jawi
49
   rój dusz płaczących i z wolna przechodzi.

Więc pytam: - Mistrzu, kto jest rzesza ona,

co ją tak sroga nawałnica wodzi?
52
   On zaś odpowie: - Pierwsza z tego grona,

bogatych krain niegdyś monarchini,

a tak rozpustą nad wszystkie wsławiona,
55
   iż z żądzy własnej prawo wnet uczyni,

to, lśniącą Wschodu wieńczona koroną,

Semiramida, rozkoszy władczyni.
58
   Dalej ze smętną spotkasz się Dydoną,

która, gdy zdradą przysięgę swą zatrze,

miecz samobójczy w własne topi łono.
61
   Potem się pięknej przyjrzyj Kleopatrze,

Helenę zobacz, mężnego Achilla...

Więc wzrok wytężam w ciemnościach i patrzę:
64
   tam Parys, Trystan i tłum duchów tyla,

co ich od życia miłość oderwała...

Mistrz nowe imię wymieniał co chwila.
67
   Dam, kawalerów dawnych rzesza cała,

aż nad ich ciężką dolą serce moje

żal przejął taki, żem omdlał bez mała.
70
   Wtem rzekę: - Mistrzu, pragnąłbym tych dwoje

przywołać do nas, co tam lecą społem,

miotani burzą, jak drżące powoje.
73
   On na to: - Czekaj, aż je wicher kołem

przyniesie tutaj i w imię kochania,

co je łączyło, wezwij. - Więc stanąłem,
76
   a gdy je burza wnet ku nam przygania,

zawołam głośno: - Dusze utrapione,

zbliżcie się do nas, jeśli nic nie wzbrania!
79
   Jako gołębie tęsknotą zwabione

do gniazda lecą, tak ci onych dwoje,

z tych duchów rzeszy, gdziem widział Dydonę,
82
   wraz się oderwą i kędy ja stoję,

przez owe ciemnych mgieł leciały krosna,

tak było mocne to wołanie moje.
85
   - O, ty istoto dobra i litosna,

co tu wędrujesz przez tych głębin ciemnie!

My, których zmaza pokalała sprosna,
88
   iż tu się tułać musimy nikczemnie,

nie możem nawet przed Wieczności Trony

modłów za siebie zanosić wzajemnie.
91
   Lecz skoro pytasz, bodaj prośbie onej

uczynić zadość pragnę słowem jakiem,

póki się wicher uciszył szalony.
94
   Ojczyzna moja leży ponad szlakiem

tej lazurowej fali, kędy wpada

Po w mórz głębinę z wód swoich orszakiem.
97
   Miłość, co chętnie nad sercami włada,

onym owładła przepięknej urody,

co w moich oczach przebiła go szpada...
100
   Miłość, co duszy nie przepuści młodej,

tak mię ku niemu skłoniła gorąca,

iż, jako widzisz, przyszłam nad te wody.
103
   Miłość nas wiodła do wspólnego końca...

ten, co nas zgładził, jęczy w zdrajców kole.

Taka żałosnych słów osnowa drżąca
106
   płynęła ku mnie przez powietrzne pole,

aż pochyliłem czoło, i w zadumie

bolesnej tonę. - Strząśnij z serca bole -
109
   rzecze mistrz, który tak pocieszać umie,

że słowa jego są jak nuty śpiewne.

- Niestety - rzekę i westchnienie stłumię -
112
   ileż gorących pragnień, jakie rzewne

myśli musiały prowadzić tych dwoje,

nim na te ścieżki wwiodły ich niepewne!...
115
   - ...Franczesko - mówię potem - męki twoje

łzy wyciskają z oczu mych serdeczne,

lecz powiedz, kiedy wam się niepokoje
118
   słodkie miłości stały niebezpieczne,

wyznać zmuszając co się w sercu mieści,

aż smutki na was sprowadziły wieczne?
121
   Ona zaś na to: - O, nie masz boleści

większej, niżeli w godzinach niedoli

wspominać chwile szczęścia!... Lecz gdyś treści
124
   losów mych ciekaw, uczynię ci gwoli,

choć mowa będzie zmięszana ze łzami.

Raześmy powieść o miłosnej doli
127
   czytali cnego Lancelota. Sami

byliśmy, ani się obawą żadną

dusza nie zmąci, a jeno chwilami
130
   zamiast na księgę, oczy nasze padną

wzajem na siebie... i zbledną jagody.

Jedna się chwila stała dla nas zdradną:
133
   gdyśmy czytali, jako rycerz młody

usta na licu złożył uśmiechnionym,

ten, co z nim teraz gorzkie święcę gody,
136
   mych się ust dotknął w pragnieniu szalonym.

Ta książka duszę nam zgubiła biedną,

i jużeśmy w dniu nie czytali onym...
139
   Kiedy opowieść tę mówiło jedno

z dwojga nieszczęsnych, drugie tak szlochało,

żem z żalu poczuł, jak mi lica bledną
142
   i tak upadłem jako martwe ciało.

<<< >>>