RAJ

PIEŚŃ I

PIEŚŃ II

PIEŚŃ III

PIEŚŃ IV

PIEŚŃ V

PIEŚŃ VI

PIEŚŃ VII

PIEŚŃ VIII

PIEŚŃ IX

PIEŚŃ X

PIEŚŃ XI

PIEŚŃ XII

PIEŚŃ XIII

PIEŚŃ XIV

PIEŚŃ XV

PIEŚŃ XVI

PIEŚŃ XVII

PIEŚŃ XVIII

PIEŚŃ XIX

PIEŚŃ XX

PIEŚŃ XXI

PIEŚŃ XXII

PIEŚŃ XXIII

PIEŚŃ XXIV

PIEŚŃ XXV

PIEŚŃ XXVI

PIEŚŃ XXVII

PIEŚŃ XXVIII

PIEŚŃ XXIX

PIEŚŃ XXX

PIEŚŃ XXXI

PIEŚŃ XXXII

PIEŚŃ XXXIII

               PIEŚŃ XXII

Św. Benedykt opowiada Dantemu o sobie i swoich towarzyszach: św. Romualdzie i św. Makarym, i opłakuje zepsucie zakonu benedyktynów. Beatrycze i Dante wznoszą się do ósmego nieba, nieba gwiazd stałych, skąd poeta obserwuje znajdujące się poniżej planety.

 

1	Nachyliłem się przerażony wielce
	Ku mojej pani; tak dziecię się wiesza
	U ramion swojej czułej rodzicielce.
4	Ona jak matka, gdy pomóc pośpiesza
	Swojej pobladłej, przelękłej dziecinie
	I pieszczotliwym głosem ją pociesza,
7	Rzekła: „Czy nie wiesz, żeś w rajskiej krainie,
	I czyli nie wiesz, że raj wszystek święty
	I że tu wszystko z żarliwości płynie?
10	W co by cię mego uśmiechu ponęty,
	W co by cię śpiewy szczytne obróciły,
	Gdy cię krzyk jeden w te wprawia zamęty?
13	Gdyby modlitwy ich odkryte były,
	Poznałbyś, że już pomsta niedaleka:
	Ujrzysz ją, zanim zstąpisz do mogiły.
16	Miecz boży bowiem ni śpieszy, ni zwleka:
	Temu się żmudny wydaje lub żwawy,
	Który go chutnie albo trwożnie czeka.
19	Teraz uwagę zwróć na inne zjawy:
	Duchów dostojnych tu obaczysz roje,
	Gdy za mym gestem wzrok podasz ciekawy".
22	Gdzie chciała, oczy obróciłem swoje;
	Ujrzałem krążków sto, co na się wzajem
	Rzucały świateł promieniste stroje.
25	Stałem, jak kiedy zawahani stajem,
	Tłumiąc pragnienie duszne, i w obawie
	Natręctwa, z siebie wyniść mu nie dajem.
28	A wtem największy z błyszczących jaskrawie
	Rajskich klejnotów ku mnie się przywionie,
	Aby mię sobą nacieszyć łaskawie.
31	„Gdybyś to widział — mówi — jaki płonie
	Ogień w mieszkańcach naszego płanety,
	Już byś chęć wydał, którą nosisz w łonie.
34	Lecz byś, zwlekając, do wysokiej mety
	Nie spóźnił lotu, ja twej niewyznanej
	Chęci oznajmię mych losów sekrety:
37	Wierzchołek wzgórza, gdzie u stromej ściany
	Przylgnęło drobne murami Cassino,
	Lud zamieszkiwał krnąbrny a zbłąkany.
40	Jam pierwszy dobrą darzył go nowiną
	O nim, co światu głosił prawdy dziwo,
	Za którym dusze dziś w górę się winą.
43	Bóg mi dozwolił widzieć trudu żniwo,
	Bom ponawracał grody okoliczne
	Spętane wiarą zwodną i fałszywą.
46	Owe ogniki to są duchy liczne
	Kontemplatywne; pod świętymi żary
	Wydały kwiaty i owoce śliczne.
49	To jest Romuald, a tamten Makary;
	Bracia to moi, co trwali w klasztorze,
	Stopą tam wrośli i duchem ofiary".
52	A ja do niego: „Czułość, co w ferworze
	Słów twoich tętni, i ochota szczera,
	Którą tu płoną na niebieskim dworze,
55	Serce me taką ufnością otwiera;
	Jak słońce różę, aż się całkowitą
	Koroną w blaskach jego porozpiera.
58	Więc proszę, ojcze, i pytam cię, czy to
	Doznam tej łaski, aby lice w lice
	Oglądać istność twoją niezakrytą?"
61	On na to: „Bracie, niebiańskie tęsknice
	Ukoi w tobie sfera ostateczna,
	Gdzie wszechstworzenie i gdzie ja się sycę.
64	W niej pełna, źrzała, całości bezpieczna
	Wszelaka żądza; ona nie odmienia
	Miejsca, w niej każda cząstka jest stateczna.
67	Biegunów nie zna ni rozprzestrzenienia;
	Nasza Drabina tonie w jej bezmiarze
	Za granicami twojego widzenia.
70	Już patriarcha Jakub w sennej marze
	Widział wierzchołek tej samej Drabiny:
	Stąpały po niej uskrzydlone straże.
73	Dzisiaj brać moja piąć się na wyżyny
	Nie śpieszy, jeno, regułę z ferworem
	Kopiując, psowa drogie pergaminy.
76	Mury, co niegdyś miały być klasztorem,
	Są dziś jaskinią, a kaptury mnisze
	Stały się mąki zapleśniałej worem.
79	W obliczu Boga lichwa się zapisze
	Mniej ciężko niźli kościelne bogactwa,
	Do których serce zakonników dysze.
82	Bo ten depozyt to własność biedactwa,
	Ilekroć żebrać w Imię Boże będzie;
	Nie krewnych ani różnego plugactwa.
85	Mdłe ludzkie ciało: choć w zacnym zapędzie
	Poczyna, prędzej mija mu ochota,
	Nim młody dąbek urodzi żołędzie.
88	Piotr rozpoczynał bez srebra i złota,
	Jam stawiał zakon modlitwą i postem,
	Franciszek swoje pokorą żywota.
91	Ty, coś znał prątek, widzisz, jak ze wzrostem
	Karłowacieje konar na krzewinie
	I wykrzywia się to, co było prostem.
94	Lecz Jordan, kiedy cofnął się w pustynię,
	Morze, gdy pierzchło z bożego wyroku,
	To był cud większy — więc i tu nie minie".
97	Rzekł i spłynął się na Drabiny stoku
	Ze swą drużyną; zbite w jasną chmurę
	Frunęły w szczyty i znikły z widoku.
100	A słodka pani popchnęła mię w górę
	Po szczeblach owych za świateł orszakiem;
	Moc jej przemogła mą ziemską naturę.
103	Nie wstępowały wstępowaniem takiem
	Na żaden ziemski schód stopy niczyje,
	Jak moje, com się stał nadziemskim ptakiem.
106	Że prawdę mówię, niechaj tak zażyję
	Rajskich tryumfów, dla których bezliku
	Łzami się zlewam i w piersi się biję.
109	Bo oto palec sparzony w płomyku
	Mniej prędko zemknie, niżli ja wleciałem
	W znak konstelacji świecący po Byku.
112	Gwiazd świetna paro, o blasku nabrzmiałym
	Potężną mocą; z was był formowany
	Geniusz, który się moim stał udziałem.
115	Z wami wstępował i schodził w rumianej
	Zorzy rodziciel śmiertelnego bytu
	W dniu, gdym tchnąć zaczął powietrzem Toskany.
118	Potem, gdym zaznał łaski i zaszczytu,
	Przejęty w sferę, która z wami krąży,
	Los mi was zdarzył na drodze do szczytu.
121	Ku wam nabożnie dusza moja ciąży
	I mocy swoje posila, i wzwyża,
	Zanim się w wielkim zachwycie pogrąży.
124	„Pora ostatnich wyzwoleń się zbliża —
	Rzekła Beatryks. — Czujna w przyszłym dziele,
	Źrenica twoja niech tu leci chyża.
127	Zanim cię przecież w ten świat nowy wcielę,
	Przypatrz się, oczy potoczywszy dołem,
	Jakie to światy pod twe stopy ścielę,
130	Abyś pogodnym sercem i wesołem
	Witał wspaniałą rzeszę planetarną,
	Co tu radosnym polatuje kołem".
133	Za czym sfer siedem oczy me ogarną
	I glob tak nikły w swojej ziemskiej zjawie,
	Żem śmiechem cisnął w jego bryłę marną.
136	Tym ci ją wyżej człowieka postawię,
	Im mniej go ceni; lecz kto w wyższe strony
	Patrzy, takiego iście zbożnym sławię.
139	Spostrzegam córę płonącą Latony,
	Lecz bez plam ciemnych, co była przyczyna,
	Żem dopatrywał tam miazgi zgęszczonej.
142	Na twego patrzę, Hiperionie, syna,
	Nie mrużąc oczu; i jak się świetlany
	Maj i i Diany krąg w niebie rozpina.
145	Tam mi się jawi Jowisz miarkowany
	Pomiędzy ojcem a synem; tam widzę
	Ich położenia kolejne odmiany.
148	Za czym oglądam siedem płanet w lidze,
	Jak która wielka, jakim torem biega,
	W jakiej oddali. Ta, której się wstydzę,
151	Bryłka, co ziemską dzikość w nas zażega,
	Kiedym tak krążył z wiecznymi Bliźnięty,
	Była mi widna od brzega do brzega.
154	A potem w oczy spojrzałem mej świętej.