RAJ

PIEŚŃ I

PIEŚŃ II

PIEŚŃ III

PIEŚŃ IV

PIEŚŃ V

PIEŚŃ VI

PIEŚŃ VII

PIEŚŃ VIII

PIEŚŃ IX

PIEŚŃ X

PIEŚŃ XI

PIEŚŃ XII

PIEŚŃ XIII

PIEŚŃ XIV

PIEŚŃ XV

PIEŚŃ XVI

PIEŚŃ XVII

PIEŚŃ XVIII

PIEŚŃ XIX

PIEŚŃ XX

PIEŚŃ XXI

PIEŚŃ XXII

PIEŚŃ XXIII

PIEŚŃ XXIV

PIEŚŃ XXV

PIEŚŃ XXVI

PIEŚŃ XXVII

PIEŚŃ XXVIII

PIEŚŃ XXIX

PIEŚŃ XXX

PIEŚŃ XXXI

PIEŚŃ XXXII

PIEŚŃ XXXIII

               PIEŚŃ XVI

Na prośbę Dantego Cacciaguida opowiada w dalszym ciągu o swoich czasach, przodkach i ludności Florencji, opłakuje napływ nowych mieszkańców do miasta, a na koniec wymienia stare rody florenckie.

 

1	O krwi człowieczej dostojeństwo liche!
	Pytam ja, czyli dziwić się wypada,
	Że tu na ziemi wzbijasz człeka w pychę,
4	Gdy porywami swych uczuć nie włada,
	Skoro tam, gdzie mu prosto dano latać,
	Jam zaczął pysznieć świetnością pradziada!
7	Jesteś jak ten płaszcz, co go ciągle łatać
	Potrzeba, bowiem czasu go nożyce,
	Krążąc wokoło, nie przestają płatać.
10	„Was — tym wyrazem tok mowy pochwycę,
	Który był czczony w twym mieście, o Tewrze!
	Lecz zaniechali go Rzymian dziedzice,
13	Tu Beatrycze uśmiechem odewrze
	Usta, znak dając na porozumienie,
	Jak niegdyś owa służebna Ginewrze. —
16	Was — tak powiadam — swoim ojcem mienię;
	Przez was mi wzrasta mówienia otucha,
	Przez was podnoszę się nad przyrodzenie.
19	Radość mi pełnią strug napełnia ducha;
	I znów się cieszę, że pod tak bogatem
	Plonem nie pęka ta skorupa krucha.
22	Szczycie dostojny, powiedzcie mi zatem,
	Kto dziady wasze; do winnicy pańskiej
	Duch wasz z prabytu którym zstąpił latem?
25	Mówcie mi, ile trzody świętojańskiej
	Było podówczas. Jacy luminarze
	Przyozdabiali w chwałę gród mieszczański?"
28	Podczas kiedy ja tak pochlebnie gwarzę,
	Coraz się jasność jego rozrumienia
	I jak od wiatru węgiel, staje w żarze.
31	A jak w mych oczach piękniej się przemienia,
	Tak mi łacińską mową ucho pieści,
	Pełną słodszego i milszego brzmienia:
34	„Od dnia, gdy Marii anioł przyniósł wieści,
	Do dnia, gdy matce mojej, dzisiaj świętej,
	Przyszło mię rodzić w lęku i boleści,
37	W obiegu po raz pięćset pięćdziesiąty
	Trzydziesty gwiazda, co przed tobą płonie,
	Głowicą swoją Lwiej dotknęła pięty.
40	Dom nasz stał w miejscu, gdzie w dorocznym gonie
	Na ostateczną trafiają dzielnicę
	Do swojej mety rozpędzone konie.
43	Kto byli moich rodziców rodzice,
	O tym zamilczeć tutaj skromność każe,
	Tym, com rzekł dotąd, niech cię już nasycę.
46	Od chrzcielnic po most, gdzie Mars trzyma straże,
	Mieszkańców zdatnych do walnego szyku
	Pięćkroć mniej niż dziś było na obszarze.
49	Lecz krew ludności, co dziś jest na zniku
	Zlana z krwią Campi, Certalda, Fegghiny,
	Czysta w najlichszym była rzemieślniku.
52	Bogdaj nie były wcielone do gminy!
	Galuzzo albo Trespiańska przykopa
	Bogdajby nasze kończyły dziedziny!
55	Nie trzeba by wam znosić odór chłopa
	Z Aguglion albo rodzonego w Signie,
	Co rad brać cudze do swojego snopa.
58	Gdyby ten, co dziś ku przepaści chynie,
	Nie był dla swego Cezara macoszy,
	Lecz się w nim kochał jako matka w synie,
61	Taki florentczyk, co się dziś panoszy
	Handlem, powracałby do Simifonti,
	Gdzie to dziad żebrał do torby trzech groszy.
64	Trzymaliby się w Montemurlo Conti,
	Cerchi by żyli w prowincji Acone,
	A w Valdigreve może Buondelmonti.
67	Stadła małżeńskie źle postanowione —
	To zło, skąd czyha na państwo zagłada,
	Jak z potraw, gdy są w żołądku skłócone.
70	Ślepy byk prędzej, potknąwszy się, pada
	Niż ślepe jagnię; byle z dobrej stali,
	Lepiej niż pięć szpad siecze jedna szpada.
73	Przyjrzyj się Lunie, przyjrzyj Urbisaglii,
	Jako zginęły; patrz, śmierci zarody
	Nie od dziś w Chiusi tkwią i Sinigaglii.
76	Że z biegiem czasu upadają grody,
	Niechaj ci dziwne nie będzie odkrycie;
	Mają swój koniec państwa i narody.
79	Wszystko ma swą śmierć, lecz ta czasem skrycie
	Przychodzi i kres przed oczyma chowa,
	Gdy jest leniwsza niźli ludzkie życie.
82	A jak, wirując, sfera księżycowa
	Raz wraz to zniża, to podnosi fale,
	Tak się Florencji dola różnie snowa.
85	Przeto nie będzie tobie dziwno wcale,
	Że się tu mężów florenckich przypomni,
	Pokłoni skrytej w łonie czasu chwale.
88	Catellinowie, Ughi mi przytomni,
	Filippi, Greci, Ormanni, Albrichi:
	Już wyrodzeni, a jeszcze ogromni.
91	Wielcy dziadowie, rodów naczelniki:
	Owi z Sannella oraz owi z Arki,
	Toż Soldanieri, Ardinghi, Bostichi.
94	Nad bramą, która obciążyła barki,
	Dźwigając takiej podłości brzemiona,
	Że wróżą zgubę przepełnionej barki,
97	Ród Ravignanów siadł, skąd rozpleniona
	Familia Guida i liczni dziedzice
	Stawnego niegdyś mianem Bellinciona.
100	Pan z Pressy znał już wtedy tajemnicę
	Rządów pomyślnych; już dom Galigajo
	Ozłocił miecza gardę i głowicę.
103	W górę wyrosła już kolumna z Vajo,
	Sacchetti, Giuochi, Fifanti, Baruci,
	Galii i ci, co korca się sromają.
106	Ów szczep, z którego wyrośli Calfucci,
	Strzelił wysoko; do krzeseł się wspięły
	Kurulnych: Sizich ród i Arrigucci.
109	Niejedne własną dumą się zwichnęły,
	Podczas gdy w złotych kulach było ładnie
	Florencji strojnej przezacnymi dzieły.
112	Takimi czyny doszli chwały snadnie
	Przodkowie onych, co dzisiaj w kościele
	Sierocym, spadłszy, pasą się gromadnie.
115	Zgraja zuchwała, co się smoczy śmiele
	Na pierzchających, lecz gdy jej kto kłami
	Lub kieską błyśnie, jak owca się ściele,
118	Już się wznosili — drobni ludzie sami:
	Na teścia dąsał się Ubert Donato,
	Że mu ród lichą parentelą plami.
121	Już Caponsacco osiadł się bogato,
	Zszedłszy z Fiesole; już wzmogła uczciwa
	Praca ród Giudi i ród Infangato.
124	Rzecz to zaiste dziwna, lecz prawdziwa:
	Do miasta wrota ubożuchne wiodły,
	Co je od rodu Pera lud nazywa.
127	Kto tylko zdobił tarcz pięknymi godły
	Cnego barona, któremu brzmi sława
	Włączona w święto — Tomaszowe modły,
130	Szlachectwo razem brał i wszystkie prawa
	Choć dziś się z ludem brata ktoś, co złotej
	Frędzli do belek na herbie dodawa.
133	Już Importuni kwitli, Gualterotti;
	Już wreszcie Borgo żyłoby spokojnie,
	Gdyby przybysze zostali za wroty.
136	Dom, co początek dał zabójczej wojnie
	Przez pomstę słuszną za niecne zachody,
	A was przymusił czuwać ciągle zbrojnie,
139	Cny był sam i cne związane z nim rody;
	O Buondelmonte, czemuż cię widzieli
	Na inne stamtąd śpieszącego gody!
142	Ci, co dziś smutni, byliby weseli,
	Gdybyś, do miasta jadąc, spoczął w Emie
	Przez dopust boży na wodnej pościeli.
145	Lecz było trzeba, by florenckie plemię
	Poświęciło cię w miru dni ostatnie
	Głazowi, który u stóp mostu drzemie...
148	Widziałem zatem w jedno plemię bratnie
	Czule spojoną Florencję w tej porze,
	Zanim się nad nią pomsta Boża zatnie.
151	Z onymi rody w jednym sławnym zborze
	Lud sprawiedliwy tak, że lilii kwiaty
	Na drzewcu lancy zawsze były w górze
154	Ni odmieniały bieli na szkarłaty".