RAJ

PIEŚŃ I

PIEŚŃ II

PIEŚŃ III

PIEŚŃ IV

PIEŚŃ V

PIEŚŃ VI

PIEŚŃ VII

PIEŚŃ VIII

PIEŚŃ IX

PIEŚŃ X

PIEŚŃ XI

PIEŚŃ XII

PIEŚŃ XIII

PIEŚŃ XIV

PIEŚŃ XV

PIEŚŃ XVI

PIEŚŃ XVII

PIEŚŃ XVIII

PIEŚŃ XIX

PIEŚŃ XX

PIEŚŃ XXI

PIEŚŃ XXII

PIEŚŃ XXIII

PIEŚŃ XXIV

PIEŚŃ XXV

PIEŚŃ XXVI

PIEŚŃ XXVII

PIEŚŃ XXVIII

PIEŚŃ XXIX

PIEŚŃ XXX

PIEŚŃ XXXI

PIEŚŃ XXXII

PIEŚŃ XXXIII

               PIEŚŃ III

Na księżycu przebywają dusze tych, którzy nie wypełnili ślubów, a między nimi Piccarda Donati; opowiada ona o sobie i swej towarzyszce, cesarzowej Konstancji.

 

1	Słońce, co pierwszy żar w mej piersi młodej
	Zatliło, oto znowu mi odsłania
	Słodką twarz prawdy mądrymi wywody.
4	Więc z jego łaski pełen rozeznania,
	A niepewności wolen, wzniosłem głowy,
	Ile się godzi dla potakiwania.
7	Wtem mi się nagle dziw ukazał nowy,
	Który na oczy parł się z tak widoczną
	Chęcią, że w ustach zapomniałem mowy.
10	Jako przez szybę gładką i przezroczną
	Lub niegłębokie strumienie topieli,
	Kiedy jej fale od wiatru wypoczną,
13	Ku patrzącemu własna twarz odstrzeli,
	Lecz tak niepewna, że na czole białem
	Perła się plamą wyraźniej szą bieli —
16	Taki tłum liców człowieczych ujrzałem:
	Za czym popadłem w odwrotne złudzenie
	Narcyza, co go cień ogarnął szałem.
19	Zaledwiem spostrzegł te rzekome cienie,
	Aby rozpoznać, skąd-li są i czyje,
	Szybko za siebie rzuciłem spojrzenie.
22	Ale nie widząc nic, wykręcam szyję,
	Ku mojej pani ślę wzroku narzędzie
	I uśmiech tlący w świętych oczach piję.
25	„Niech ci mój uśmiech w podziwie nie będzie
	Rzekła — nim prawdę słaby sąd odróżni,
	Stopa twa jeszcze waży się w obłędzie
28	I zmysły twoje zawiesza na próżni.
	Prawdziwie tutaj dusze ci się jawią
	Ludzi, co ślubem swym zostali dłużni.
31	Mów z nimi, słuchaj, wierz w to, co ci prawią,
	Bo zapatrzone w światło, które żywi,
	Wbrew jego blaskom kroku nie postawią".
34	Za czym jam w ducha, który utęskliwiej
	Pragnął przemówić, oczy moje wszczepił,
	Jak ludzie chęcią przemożną lękliwi.
37	„O duchu błogi, coś się już pokrzepił
	Słodyczą blasków wiecznego żywota,
	Której nie pojmie ten, co sam z nich nie pił,
40	Niechaj pozwoli łaska i ochota
	Poznać twe własne i innych koleje..."
	Z uśmiechem rajska odrzekła istota:
43	„Przychylność nasza otwiera wierzeje
	Słusznym życzeniom i tak jest im skłonna
	Jak boża: boży dwór myśl pańską sieje.
46	Jam była w świecie siostrzyczka zakonna;
	Jeśli się swojej poradzisz pamięci,
	Nie zakryje mię uroda pozgonna.
49	Jestem Piccarda; tu, gdzie inni święci,
	W błogosławieństwie siedzę, sama święta,
	W sferze, która się najpowolniej kręci.
52	Władzę uczucia jedyna nam pęta
	Miłość Świętego Ducha; w naszym bycie
	W taką rozkoszy normę jest ujęta.
55	Los nasz pozornie uboższym widzicie,
	A jest nam dany, bośmy zaniedbali
	Lub nie spełnili ślubów należycie".
58	A ja: „W tych waszych postaciach się pali
	Jakiś blask boski i twarz waszą cudną
	Od ziemskich stawia w nieskończonej dali.
61	Więc zrazu pamięć była mi obłudną;
	Ze słów twych dzieje zdołałem odtworzyć
	I rysy teraz przypomnieć nietrudno.
64	Lecz powiedz: szczęśni, którym dano zbożeć,
	Czy pożądacie wyższego mieszkania,
	By widok albo użycie pomnożyć?"
67	Na to uśmiechnie się duchów kompania,
	A zaś Piccarda, szczęsna anielica,
	Jakby w zapale pierwszego kochania:
70	„Bracie — powiada — chęć naszą nasyca
	Zupełnie miłość, która chcieć nam radzi,
	Co posiadamy: i to jest granica
73	Żądz naszych. Byśmy wyżej byli radzi,
	Znalazłaby się wola nasza w sporze
	Z wolą Onego, który los nasz ładzi.
76	Nieradość w sferach nieba być nie może;
	W kochaniu Boga żywie, kto tu gości,
	A miłość stąpa po zgodliwym torze.
79	Raczej jest formą naszej szczęśliwości
	Trwać, kędy boża każe nam potęga,
	Z wolą się bożą skupiać do jedności.
82	Ilu nas tu jest, od kręga do kręga,
	Duch żaden na chęć inną się nie poda,
	A Pan je wszystkie w swoją wolę wprzęga.
85	Bo wola Pana to nasza pogoda:
	Ona jest morzem, dokąd spływa życie,
	Które on tworzy lub przezeń przyroda".
88	Teraz mi nagle wybłysło odkrycie,
	Że w całym niebie — raj, lecz Łaska rosi
	Tutaj obficiej, a tam mniej obficie.
91	A jak gdy służba potrawy obnosi,
	Kto syty jednej, drugiej patrzy chutnie:
	Tutaj dziękuje, a o tamtą prosi,
94	Tak ja spragniony i ciekaw okrutnie
	Proszę słowami i gestami przy tem —
	Pleść nici na tym niedotkanym płótnie.
97	„Większą nagrodą, doskonalszym bytem
	Jest obdarzona ta, co w swym klasztorze
	Mniszki welonem stroi i habitem,
100	Aby gotowe były w każdej porze
	Dla Oblubieńca, co jest ślubom chętny,
	Byle składanym w miłosnej pokorze.
103	Dzieweczce już świat wydał mi się wstrętny,
	I poszłam za nią, jej przybrałam stroje,
	Przyrzekłam żywot z jej świętymi piętny,
106	Ale przywiedli na mnie niepokoje
	Źli ludzie; z cichych murów mię wyrwali —
	Bóg wie, czym odtąd było życie moje...
109	Ta wtóra jasność, co w świetlanej fali
	Obok mnie błyszczy i wszystkimi blaski
	Tej naszej sfery płomiennej się pali,
112	Od losu równej doznała niełaski:
	Mniszeczką była; jej też ludzie śmieli
	Zedrzeć ze skroni cień świętej przepaski.
115	Lecz chociaż na świat wywlekli ją z celi
	I wbrew jej ślubom welon zdarli z twarzy,
	Z serca jej zasłon raz wziętych nie zdjęli.
118	To Konstancyji wielkiej duch się jarzy,
	Co z Szwabii wichru wtórego na tronie
	Wydała trzeci — kres rzymskich cesarzy".
121	Tak rzekła. Potem, słucham, z ust jej wionie
	Ave Marija, i nucąc, przepadnie,
	Niby rzecz ważka rzucona na tonie.
124	Wzrok mój, dopóki mógł ją ścigać snadnie,
	Biegł za nią; skoro kształty jej się zwiały,
	Na celu pragnień swoich znów się kładnie,
127	Ku Beatryczy obrócony cały.
	Lecz grom piękności jej mię spiorunował
	Tak, że źrenice zrazu nie zdzierżały,
130	I usta moje pytające skował.