BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

Oko orła tworzy sześciu sprawiedliwych władców: Dawid, Trajan, Ezechiasz, Konstantyn Wielki, król Sycylii i Apulii Wilhelm II i mityczny Ryfeusz. Orzeł wyjaśnia zdumionemu poecie, w jaki sposób znaleźli się w raju dwaj poganie, Trajan i Ryfeusz, i że tajemnica przeznaczenia jest nie do zgłębienia dla rozumu ludzkiego.

1
   Kiedy ta gwiazda, co jest lampą świata,

Za widnokręgu zasunie się ścianę

Tak, że brzask za nią ostatni ulata,

4
   Wprzód jednym jasny, przez taką odmianę

Strop tysiącznymi błyska ornamenty,

Które są wszystkie słońcem malowane.

7
   Tom miał widzenie, gdy zamilkł dziób święty

W godle, które się rozpostarło chwałą

Nad niskim światem i jego książęty.

10
   Bo nagle mrowie ogników zadrżało

I zabłysnąwszy, wzniosło antyfonę,

Już dzisiaj w mojej pamięci zwątlałą.

13
   Kochanie słodkie, w uśmiechu oponę

Zasnute, jakie rzucałoś płomienie

Skroś pieśni duchów tchnących w Bożą stronę!

16
   Skoro już drogie, jarzące kamienie,

Którymi iskrzy się płaneta szósty,

Na rajskich nutach pokładły milczenie,

19
   W słuch mi uderzą niby wód upusty,

Które ze skalnych, nabrzmiałych garłuszy

Wyrzucają się kamiennymi usty.

22
   A jak gitary dźwięk nabiera duszy

U rękojeści lub wiatr wydmuchnięty

Staje się tonem w otworach pastuszej

25
   Fletni, tak rozgwar tej orlicy świętej

Natychmiast szumem dziwnym zaszeleścił

Przez gardziel szyi jak gdyby wydętej.

28
   W głębi się począł i głosem obwieścił

Przez dziób i słowy przemówił takiemi,

Jak pożądało serce, gdziem je mieścił:

31
   „Na ten mój narząd, którym orły ziemi

Wzierają w słońce — głos do mnie powiada —

Ile potrafisz bystro, patrzajże mi.

34
   Śród iskier, z których mój kształt się układa,

Owy rój duchów, co nim w oku świecę,

Stopień i godność najwyższe posiada.

37
   Ognik, co moją stanowi źrenicę,

Był niegdyś Ducha Świętego lutnista:

Ze świętą skrzynią obchodził stolicę.

40
   Teraz wie, skoro z zasługi korzysta,

Jaka jest wartość w jego pieśni czynie,

W tej części, co jest jego osobista.

43
   Z piątki, która brwią nad okiem się winie,

Duch, co nad samym mym dzióbem się żarzy,

Jest ten, co cieszył wdoweńkę po synie.

46
   Teraz wie, kiedy wspomnieniem kojarzy

Z dolą dawniejszą to dziś słodkie życie,

Jak ciężko Chrysta niepoznanie waży.

49
   Ta iskra, co się sadowi na szczycie

Brwi, umierając, dopraszała zwłoki,

Aby pokutę odbyć należycie.

52
   Teraz wie, jak są niezłomne wyroki

Boskie, choć z łaski szczerego pacierza

Od dziś do jutra zatrzymują kroki.

55
   Ów trzeci, pewny, iż dobre zamierza,

Zabrawszy z sobą znak mój i statuty,

Zgreczył się, miejsce czyniąc dla pasterza.

58
   Teraz wie, jako zły skutek, wysnuty

Z dobrych zamiarów, nieba mu nie wzbroni,

Choć przezeń świata mir został popsuty.

61
   Ów, co po łuku brwi schodzi ku skroni —

Wilhelm; ten sam kraj płacze nad nieżywym,

Co przez dwu innych żyjących łzy roni.

64
   Teraz wie, jak się w królu sprawiedliwym

Kochają nieba, bo swą czułą wolę

Rozpłomienieniem wskazują żarliwym.

67
   Któż by chciał wierzyć na błędnym padole,

Że tu Ryfeusz trojański się złoży

Piątym ognikiem w owym duchów kole?

70
   Teraz wie, że się w głębiach Łaski Bożej

Tak niezbadana tajemnica mieści,

Że jej, choć święty, przecież nie otworzy".

73
   Jako skowronek naprzód się obwieści,

Pieśnią na skrzydłach drgając — i, od razu

Ścichnąwszy, dźwiękiem ginącym się pieści,

76
   Takie więc miałem widzenie obrazu

Wieczystej woli, która wszelkie ciało

Wedle swojego formuje przykazu.

79
   A choć wątpienie moje przezierało

Przez mą istotę jak barwa przez szkliwo,

Na pouczenie milczkiem nie czekało,

82
   Lecz z ust słowami: „A co to za dziwo?" —

Wypadło mocą własnego ciężaru

I zaraz iskry jęły błyszczeć żywo.

85
   A potem, w oczach swoich pełne żaru,

Tak przemówiło znamię orła święte,

By mię wyzwolić z osłupienia czaru:

88
   „Widzę, twej wierze daje to zachętę,

Że ja powiadam: wewnętrzne znamiona,

Chociaż i wierzysz, są ci niepojęte.

91
   Czynisz jak człowiek, co poznał imiona

Rzeczy, lecz nie treść; gdy kto nie pokaże,

Znana mu tylko ich zewnętrzna strona.

94
   Królestwa niebios hart w miłości żarze

I w tej otusze żywej się odpręża,

Co samej woli bożej giąć się każe.

97
   Nie tak jako mąż w bitwie zgina męża,

Ale poddaje się z własnej ochoty

I, zwyciężona, przez dobroć zwycięża.

100
   Podziw sprawiły tobie dwa żywoty:

Pierwszy i piąty, które w naszej sferze

Malują sobą anielskie namioty.

103
   Z ciał swych nie wyszły, jak mniemasz, w niewierze;

Chrześcijanami grzebła ich mogiła:

Ten ufał w przyszłej, ów przeszłej ofierze.

106
   Bo jeden z piekieł, skąd nie wiodła siła

Własna nikogo, wrócił do swych kości,

A to mu żywa ufność wyprosiła;

109
   Ufność, pacierzom która drogę mości

Ku Panu; a On folgi mu udziela,

By mógł akt spełnić wiary i miłości.

112
   Więc się w swój zewłok sławna dusza wciela:

Tak długo bawi między ziemskie rzesze,

Aż uwierzyła w swego Cieszyciela.

115
   A wiara taki ogień z niej wykrzesze

Miłości szczerej, że po wtórym skonie

Okazała się godna tej uciesze.

118
   Wtóry duch z Łaski tryskającej w łonie

Krynic tak tajnych, że żadne stworzenie

Nie zajrzy głębiej niż po zwierzchnie tonie,

121
   W sprawiedliwości skupił wszystko chcenie;

Więc z Łaski w Łaskę Bóg go tak nawidził,

Iż mu ukazał przyszłe odkupienie.

124
   On w nie uwierzył i zaraz obrzydził

Zaduch pogaństwa, a ludziom ujętym

W niewolę błędu — jego fałsz zohydził.

127
   Z trzech niewiast brał moc przy swoim chrzcie świętym;

Widziałeś wszystkie na prawo Rydwana:

Istniały tysiąc lat przed sakramentem.

130
   O przeznaczenie, głębia nieprzebrana

Dzieli twój korzeń od wzroku mieszkańców

Globu, któremu pierwsza jaźń nieznana!

133
   Nie sądźcież rączo — wy do ziemie krańców

Przykuci, gdy my, oglądacze Boga,

Zliczyć niezdolni ćmy jego wybrańców.

136
   Ale niewiedza bytom naszym błoga,

A dobro nasze w tym dobru ma zdroje,

Że z wolą bożą jest nam wspólna droga".

139
   Oto jak, lecząc słabe oczy moje,

Owy uroczy wizerunek Pana

Pić mi podawał miodowe napoje.

142
   A jak trącając struny teorbana,

Dobrym śpiewakom dobre grajki wtórzą,

Skąd pieśń pięknieje zharmonizowana,

145
   Tak podczas mowy orła iskier różą

Rozogniały się dwie święte pochodnie —

I jako razem powieki się mrużą,

148
   Iskry i słowa falowały zgodnie.

<<< >>>