BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

1
   Kto chce oglądać własnymi oczyma,

Com teraz ujrzał, niech w myśli posplata

I jak kształt ryty w pamięci zatrzyma

4
   Te piętnaścioro gwiazd najżywszych świata,

Tak gorejących, że śród mgławic mętu

Mrok się najgęstszy przed nimi odmiata.

7
   Niech wyobrazi wóz, który zakrętu

Pełnego w jednej dokonywa dobie,

Nie schodząc nigdy za skraj firmamentu.

10
   Niech uście rogu wyobrazi sobie,

Które w pobliżu tego punktu płonie,

Kędy tkwi biegun w lazurowym globie.

13
   Niech je pomyśli w podwójnej koronie,

Tak ułożone między gwiazd kurzawą,

Jak się złożyły po Ariadny skonie.

16
   Niechaj przedstawi sobie taką sprawą

Ześrodkowane te niebios ozdoby,

Że jedna w lewo, druga bieży w prawo —

19
   A ujrzy duszy oczyma jakoby

W widmie obrazu te pląsy i tany,

Co się toczyły wokół mej osoby.

22
   Widok z ziemskimi tak nieporównany,

Jak Pierworuchu szalone wichury

Z powolnym chodem naszej swojskiej Chiany.

25
   Tam nie Apollem, nie Baccchem brzmią chóry:

Sławi się Osób Trzech przyrodę bożą,

Sławi w Osobie jednej dwie natury.

28
   A wtem się tańce i śpiewy ułożą;

Duchy skłonione z kolistego szlaku

Ku nowej trosce myśl zwracają hożą.

31
   Potem milczenie zgodnego orszaku

Przerwie ów płomień świętego ogniska,

Co mi powiadał o bożym żebraku.

34
   „Gdy jedna słoma sprzątniona z boiska

I do śpichlerza ziarno już zesute,

Miłość mi drugi snop pod cepy ciska.

37
   Myślisz tak: w łonie, skąd było wyprute

Żebro na zaczyn owej gładkiej twarzy,

Co świat na taką przywiodła pokutę,

40
   I w owym pchniętym włócznią dzikiej straży,

Które, ściągając na się pomsty ramię,

Przeszłą i przyszłą winę równoważy —

43
   W nich obu, to jest w Chryście i w Adamie,

Tyle wmieściła wiedzy twórcza władza,

Ile dopuszcza człowieczeństwa znamię.

46
   Przeto też dziwno tobie, jak się zgadza

Z tą prawdą moje rzeczenie poprzednie,

Że nie ma równia światło, które chadza

49
   W piątym płomieniu. Utkwijże wzrok w sednie

Mej myśli; tak z nią twoją wiarę złożę,

Iż będą jako dwa koła spółśrednie:

52
   To, co umiera i umrzeć nie może,

Jest jeno ziemskie idei odbicie,

Którą kochaniem rodzi tchnienie Boże.

55
   Bo światłe Słowo, które bierze życie

Od swej Prajaśni, a zawsze się jedna

Z nią i z Miłością, złączone w Trójbycie,

58
   Promienie rzuca z dobroci bezedna

Na dziewięciorga sfer wiry okolne,

Ustawnie trwając jako istność jedna.

61
   Potem zstępuje w tworzywa padolne

Stopień po stopniu — aż na byty schodzi

Krótkotrwałego jeno życia zdolne.

64
   Przez byty owe rozumieć się godzi

Te, co je wirem Pierworuchu sfera

Z nasienia albo i bez niego płodzi.

67
   Lecz miazga bytów i moc, co ją zbiera

W kształt, są nierówne, toż spod ich osnowy

Typ idealny nierówno przeziera.

70
   Stąd też pochodzi, że niejednakowy

Owoc, gdzie drzewa gatunek jednaki,

I że są tępsze i bystrzejsze głowy.

73
   Gdyby ta miazga była bez poszlaki

I pełnia wpływów szła z niebiosów toni,

W bytach by żadne nie istniały braki.

76
   Ale natura dużo blasku roni,

Tworząc swe dzieło, właśnie jak artysta,

Który zna kunszt swój, lecz jest słabej dłoni.

79
   Za to jeżeli Miłość płomienista

W dzieło jasnością Pierwomocy tchnęła,

To się w nim jawi doskonałość czysta.

82
   Tak w owej glinie stworzonej do dzieła,

W które spłynęły wszystkiej krasy zdroje;

Tak w Płodzie Panny, co z Ducha poczęła,

85
   Słuszne jest zatem powiedzenie moje,

Że nigdy dotąd nie było śród ziemi

Tak doskonałych tworów, jak ci dwoje.

88
   Gdybym nic nie rzekł więcej, słuszna, że mi

Zadasz pytanie, co znaczyło ono:

Iż nie ma równia między żyjącymi.

91
   By ci odsłonić, co jest pod zasłoną,

Uważ, kim on był i czego to w darze

Żądał, kiedy mu żądać dozwolono.

94
   Mniemałem, że ci w mych słowach ukażę,

Iż on był królem i mądrości życzył

Od Boga, by był władcą nad mocarze,

97
   Nie zaś, by niebios ruchadła policzył

Lub dwu przesłanek, co są sobie sprzeczne:

Musu z przypadkiem następstwo wytyczył,

100
   Zgadł, są-li dźwignie ruchu ostateczne,

Wkreślił w półkole trójkąt, gdzie by wcięcie

Kąta prostego nie było konieczne.

103
   Zebrawszy wszystko, wiesz, żem w tym momencie

Mądrość królewską przez ową wspaniałą

Wiedzę rozumiał, godząc w twe pojęcie.

106
   Jeśli cię słowo »wzniósł się« pomieszało,

Wiesz, że na celu miałem ukazanie,

Iż królów wielu jest, lecz dobrych mało.

109
   Z tym objaśnieniem przyjmij i patrz na nie.

I niech w pamięci twojej tak ostaną

Nasz pierwszy rodzic i nasze Kochanie.

112
   A miej u nogi kulę ołowianą

I stąpaj z wolna, jak człowiek znużony,

Zanim osądzisz rzecz nieoglądaną.

115
   Bo gorzej głupca będzie poniżony,

Kto zbyt dorywczo rozstrzyga i sądzi,

Nie odróżniwszy wprzódy lepszej strony.

118
   Taki się zmiesza zwykle i pobłądzi:

Nazbyt pochopnie bieży ku fałszowi,

Przy czym uczucie już rozumem rządzi.

121
   Kto, swej nie znając sztuki, prawdę łowi,

Próżno zarzuca na głębinach wędy,

Bo wynik jego chęciom nie odpowie.

124
   W takie to właśnie popadli obłędy

Parmenid, Melis, Brissos, inny taki,

Którzy kwapili się, nie wiedząc kędy,

127
   Sabeliusz, Ariusz i owe pismaki,

Którzy dla Pisma byli jak te miecze

Czyniące z twarzy dorodnych — pokraki.

130
   Nie bądź więc w sądach zbyt rączy, człowiecze,

Ani nie szacuj zboża na rozłogu,

Zanim się ziarno na słońcu wypiecze.

133
   Widziałem nieraz wiosną badyl głogu,

Który wyglądał suchy i chropawy,

A potem kwieciem róż wdzięczył się Bogu.

136
   A znów widziałem szkut piękny i żwawy,

Jako po fali szedł w wielkiej paradzie,

A potem tonął przy końcu wyprawy.

139
   Niech więc nie sądzi lada kto w gromadzie,

Mówiąc: »Ten darzy Kościół, ów okrada«,

Iż już do wnętrza zajrzał bożej radzie,

142
   Gdyż ów się może podnieść, gdy ten pada".

<<< >>>