BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

Beatrycze i Dante wznoszą się do czwartego nieba, słońca, gdzie przebywają dusze uczonych. Św. Tomasz z Akwinu wymienia nazwiska swych towarzyszy tworzących razem z nim pierwszy krąg uczonych.

1
   Niewysłowiona Moc, patrząc na Syna

Oczyma tego świętego Kochania,

Które się z obu od początku wszczyna,

4
   Wszystko, na co wzrok albo myśl się skłania,

Wprawia w ład taki, że rozkosz bez liku

Płynie z samego tych praw oglądania.

7
   Więc czoło teraz podnieś, czytelniku,

I wzrok twój niech się w tym miejscu zatrzyma,

Kędy przechodzi zodiak po równiku.

10
   I niechaj pierś twa zachwytem się wzdyma

Nad sztuką Mistrza, co tak swego tworu

Strzeże, iż tkwi w nim ustawnie oczyma.

13
   Patrz, jak się odgiął od prostego toru,

Przeto, że ziemia jego władz przyzywa,

Owy zwierzyniec niebieskiego dworu.

16
   Gdyby nie była droga jego krzywa,

Wiele sił nieba zeszłoby na nice

I moc by żadna nie została żywa.

19
   Gdyby choć nieco zboczyła z granice

W prawo lub lewo, ład by znikł w dzierżawie

Świata, sczezłyby ziemskie półkulice.

22
   Siedźże, słuchaczu, teraz na swej ławie,

Rozpamiętywaj nad uczty przedsmakiem:

Ja zanim znużę, wprzódy cię zabawię.

25
   Pchnąłem cię naprzód; idź wskazanym szlakiem,

Bo oto chłonie wszystkie me zachody

Materia, której zostałem śpiewakiem.

28
   Owy najwyższy namiestnik przyrody,

Który odstrzela światu boże raje

I blaskiem swoim znaczy godzin chody,

31
   Przyszedłszy na te dwu kręgów rozstaje,

Zaczął posuwać się spiralnym kołem,

Po którym chodząc, co dzień raniej wstaje.

34
   Już byłem w słońcu, lecz jak w nie wpłynąłem,

Tegom nie dostrzegł; tak człowiek nie zbieży

Wybłysku myśli, jeno z myślą społem.

37
   O, w jaki blask się ustroiła świeży

Ona — po stopniach piękności wodząca

Szybciej, niż miarą czasu się wymierzy —

40
   I jaka była cała jaśniejąca!

A już mi sztuki i dowcipu braknie,

By rzecz opisać, widną wewnątrz słońca

43
   W blasku, nie barwie; pod piórem mi blaknie

Obraz i słowa stają się nieskładne;

Lecz ten uwierzy, kto oglądać łaknie.

46
   Nie dziw, że w takich wyżynach nie władnę

Pamięcią, by z niej mieć wiernego świadka:

Wzwyż słońca oko nie wybiegło żadne.

49
   Tam mi jawiła się czwarta czeladka

Boża, którą już wieczyście nasyca

Odkryta Trójcy najświętsza zagadka.

52
   Więc Beatrycze: „Wznieś dziękczynne lica,

Słońce aniołów chwal, że szczęsnej pory

Tym dotykalnym cudem cię zaszczyca".

55
   Nigdy człek w sercu nie był taki skory

Do uwielbienia Boga ni tak chętny

Dank mu wdzięczności składać i pokory,

58
   Jak ja, kiedy mię w jakiś żar namiętny

Bożej miłości pchnęła jej zachęta:

I trwałem, pani mojej niepamiętny.

61
   Nie zadąsała się, lecz uśmiechnięta

Spojrzała; od jej uśmiechów uroku

Znów się skupiona moja myśl rozpęta.

64
   Rój świateł widny w słonecznym otoku

Ogniskiem czynił nas swojego kręga,

Słodszy dla ucha niż widny dla wzroku.

67
   Czasem wygląda tak Dyjany wstęga,

Gdy z pary wodnej splecioną obrożę

Wokoło tarczy księżycowej sprzęga.

70
   Tam, skąd wróciłem, na niebieskim dworze

Jaśnieją piękne i drogie klejnoty:

Nie lza ich wywieść za Królestwo Boże.

73
   Tak wyglądały te śpiewacze roty:

Ten chce w niemowie mieć nowin zwiastuna,

Kto ku nim nie wzbił się własnymi loty.

76
   Słońc gorejących rozśpiewana łuna

Trzykroć nas brała w swoje błyskawice,

Krążąc jak gwiazdy wokoło bieguna.

79
   Tak rozbiegane w pląsach tanecznice

Razem przystaną i, pełne skupienia,

Uchem chwytają nowy rytm w muzyce.

82
   A z wewnątrz ten-ci brzmiał głos jasnocienia:

„Gdy promień Łaski, który miłość płodzi,

Co się w kochaniu jeszcze rozpłomienia,

85
   Do takich granic swą czułość przywodzi,

Że ci pozwala stąpać po drabinie,

Po której nikt bezpowrotnie nie schodzi,

88
   Kto by ci bronił zmaczać usta w winie

Zbawienia, byłby tak wolności próżny,

Jak woda, która do morza nie płynie.

91
   Życzysz usłyszeć, jaki kwiat przeróżny

Składa girlandę, rozwitą w urodzie

Pani, co krzepi w tobie trud podróżny?

94
   Wiedzże: owieczką byłem w świętej trzodzie

Dominikowej, co jeżeli czynu

Nie zaniedbywa, nie sypia o głodzie.

97
   Ów z prawej strony duch jasny, o synu,

Bratem i mistrzem mi był; to z Kolonii

Albertus Wielki; jam Tomasz z Akwinu.

100
   Jeżeli pragniesz, że ci się odsłoni

Inne w tym wieńcu nieśmiertelne miana,

Obracaj oczy za wodzą mej dłoni.

103
   Ów blask pochodzi z uśmiechu Gracjana,

Co tak skutecznie praw pogodził dwoje,

Że stąd uciecha była w raju Pana.

106
   Czwarty zdobiący te święte pokoje

Jest ów Piotr, który jak wdowa uboga

Zdał Kościołowi wszystko mienie swoje.

109
   Ta piąta jasność, nad wszystkie tu droga,

Z takiej miłości tchnie, że w ziemskiej stronie

Każdy rad wiedzieć, jak żywie u Boga.

112
   Taka w niej mądrość przepaścista płonie,

Że póki prawda prawdą, równej sławy

Mąż się nie rodził na ziemskim wygonie.

115
   Poza nią widzisz tu blask, co pojawy

Wziąwszy cielesne, śród ludzi najręczej

Poznał naturę anielską i sprawy.

118
   A w tym maleńkim światełku się wdzięczy

Owy obrońca chrześćjańskich ołtarzy,

Którym się, było, Augustyn wyręczy.

121
   Jeśli po blaskach innych luminarzy

Myśl twoja tropem mych pochwał śladuje,

Zapragniesz poznać, co się w ósmym żarzy.

124
   W nim oglądaniem Boga się raduje

Duch mędrca, który sercu, co go słyszy,

Marności świata tego ukazuje.

127
   Ciało, skąd został wygnany, tam w niszy

Leży Cieldauru; z wygnania, z mozołu

Tutaj się dostał do miru i ciszy.

130
   W ognistym wieńcu krążyli pospołu

Izydor, Beda i ów Ryszard z nimi,

Który był więcej niż człekiem padołu.

133
   Ostatni z duchów jasnych tak szczytnemi

Zadumaniami miał zajętą głowę,

Że mu dłużyło się ulecieć z ziemi.

136
   To jest wieczyste światło Sigierowe,

Co nauczając w Słomianej ulicy,

Głosił budzące zawiść prawdy nowe".

139
   Wtem, jak o świcie, gdy Oblubienicy

Boskiej, spragnionej świętego kochania,

Śpiew budzi Męża miłego w łożnicy,

142
   A zegar kółka toczący wydzwania:

„Dzień, dzień", tonami pieszczoty tak słodkiej,

Że się w niej sam duch od lubości słania,

145
   Tak krążąc w świateł wirownicy wiotkiej,

Grali pieśń swoją przesławni lutniści,

W której nikt jeszcze nie pochwycił zwrotki,

148
   Jeno tam, gdzie się rozkosz wiekuiści.

<<< >>>