BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

Wergili i Dante spotykaja duszę poety rzymskiego, Stacjusza, która po odbyciu pokuty idzie do nieba. Stacjusz wyjaśnia poetom przyczynę trzęsienia góry.

1
   Pragnienie wiedzy, co się w tym napoju

Jedynie gasi, którego wstydliwa

Samarytanka prosiła u zdroju,

4
   Nurtuje we mnie i stopy podrywa,

Podczas gdy duchów leżących pokotem

Rzewnie mię wzrusza kara sprawiedliwa.

7
   A nagle, jako Łukasz pisze o tem,

Że Chrystus w drodze dwu uczniów nawiedził,

Zmartwychpowstawszy z pierwotnym żywotem,

10
   Cień się ukazał za nami i śledził

Gromadę, która tak nisko się korzy.

A nie spostrzegliśmy go, aż uprzedził,

13
   Witając: „Bracia, pokój z wami boży".

Wzrok obracamy na to powitanie;

Wergili zaraz cześć mu wzajem złoży

16
   I rzecze: „Niechaj świętych obcowanie

Przeznaczą tobie te szczytne ustawy,

Co mnie skazały na wieczne wygnanie".

19
   „Jak to — rzekł tamten — czemu taki żwawy

Wasz krok, gdy Bóg was odtrąca od łona?

Kto wam pomaga do szczytnej przeprawy?"

22
   Na to mój Doktor: „Wskażą ci znamiona,

Z których już tylko trzy nosi na czele,

Że mu śród dobrych znaczy się korona.

25
   Gdy nie doprzędła mu parka kądziele,

Co się każdemu snuje aż do grobu

Pod ręką Kloto w nieustannym dziele,

28
   Więc jego dusza, siostrzyca nas obu,

Nie podołała stanąć na tym piętrze:

Jej ziemskie oczy nie znały sposobu.

31
   Ja go przywiodłem przez szerokie wnętrze

Piekieł i dokąd ziemska wiedza dopnie,

Sam jeszcze rzeczy pokażę mu więtsze.

34
   Lecz powiedz, czy wiesz, czemu tak okropnie

Zadrżała góra i krzyk taki chodził

Aż po zwilżane morzem góry stopnie?"

37
   Mistrz tym pytaniem jak w ucho ugodził

Igielne życzeń mych; wodą nadzieje

Pragnienie moje poniekąd ochłodził.

40
   Ow rzekł: „Nie rządzą tutaj przywileje;

Wszystkie zjawiska zakon mają ładny,

Nic się nad zwykły porządek nie dzieje.

43
   Odmiany tutaj nie obaczy żadnej;

Prócz praw, które Bóg z siebie — sobie głosi,

Nie ma tu innej siły samowładnej.

46
   W tym świecie nie dżdży, nie śnieży, nie rosi;

Szron ni grad na te nie upada stoki

Wyżej, niż trójca stopni się podnosi.

49
   Ni chmury gęste, ni rzadkie obłoki,

Ni grom, ni wstęga córy Taumantowej,

o wam tak często odmienia widoki.

52
   Suchy tu wyziew nie dosięga głowy,

Jak powiedziałem, ostatniego schodu,

Gdzie oparł stopy starosta Piotrowy.

55
   Może drży więcej albo mniej od spodu,

Lecz wiatr jej nie tknie, co się w ziemi kryje,

Dlaczego? Nie wiem ni znajdę powodu.

58
   Drży za to, gdy duch, który grzechy zmyje,

W sobie poczuwszy się, wstanie i leci;

W on czas to w niebo taki okrzyk bije.

61
   O tym obmyciu sama chęć oświeci,

Która więc zdolnej byt odmienić duszy

Podbija skrzydła i ochotę nieci.

64
   Nim to nastąpi, lubą chęć w niej głuszy

Sprawiedliwości bożej wyglądanie:

Jak wprzód do grzechu, bieży do katuszy.

67
   I jam przeleżał w tym bolesnym stanie

Lat przeszło pięćset; dziś we mnie doścignął

Pochop wylotu na lepsze mieszkanie.

70
   Oto dlaczego stóg góry się wzdrygnął;

W tych kręgach Boga sławiące narody

Prosiły Pana, ażeby je dźwignął".

73
   Tak rzekł, a jeśli rozkosz z kubka wody

Niecierpliwością pragnienia się mierzy,

Zrozumieć łacno, czym doznał ochłody.

76
   Tu Mistrz mój rzecze: „Dojrzałem więcierzy,

Które was łowią; wiem, jako je rwiecie,

Czemu radości dreszcz po stokach bieży.

79
   Lecz powiedz, proszę: kim byłeś na świecie

I niech mi będzie prawda ukazana,

Czemuś tu leżał przez to pięćsetlecie?"

82
   „W czasie gdy Tytus, mocą wsparty Pana,

Mścił się ran, z których śmiertelnymi tętny

Krew trysła, w zdradzie Judasza sprzedana,

85
   Sławą rozgłośny, nazwiskiem pamiętny —

Takimi do nas duch przemówił słowy —

Żyłem, lecz jeszcze wierze obojętny.

88
   W mym śpiewie tyle kryło się wymowy,

Że mię z Tuluzy wezwał Rzym, gdzie pieniem

Wysługiwałem dyjadem mirtowy.

91
   W świecie mię zwano Stacjusza imieniem;

Pieśń ma o Tebach głosi i Achillu:

Śmierć przy ostatnim mię zaszła... Nasieniem

94
   Dzielnym dla ognia były mego stylu

Iskry przez bożą wyrzucone świecę,

Co zapaliła już poetów tylu.

97
   Rozumiem tutaj Eneidę, rodzicę,

Piastunkę moich niemowlęcych pieśni;

Bez niej by zeszła cześć ma na marnicę.

100
   I bogdajbyśmy żyli równocześni,

Rada by dzisiaj przydać moja dusza

Rok więcej, niż jej liczono, tej cieśni".

103
   Zwrócą się ku mnie oczy Wergiliusza:

Zda się, chciał: „Zamilcz", wyrzec gestem twarzy,

Ale nie zawsze wolę się przymusza.

106
   Bowiem śmiech i płacz z uczuciem się parzy,

Co je wywoła, a to tak najściślej,

Że im kto szczerszy, tym mniej wolą waży.

109
   Skinąłem jak człek, który się domyśli,

Więc duch, zmilknąwszy, spojrzał mi w źrenice,

Gdzie wyraz duszy najjaśniej się kreśli.

112
   „Bodaj twa praca nie poszła na nice —

Rzekł — ale powiedz, czemu w twej zamkniętej

Twarzy ujrzałem śmiechu błyskawicę?"

115
   W dwa ognie uczuć byłem teraz wzięty:

To milczeć każe, a to mówić błaga,

Westchnąłem jeno — i byłem pojęty.

118
   „Przemów — Mistrz rzecze — niech cię strach nie zmaga,

Odpowiedz na to duchowi prawdziwie,

Czego się z taką żywością domaga".

121
   Więc ja powiadam: „Widzę, iż w podziwie

Pytasz przyczyny, co mój uśmiech budzi;

Lecz się zdumiejesz bardziej niewątpliwie.

124
   Ten, za kim wzrok mój ku górze się trudzi,

Jest ów Wergiliusz, co twą pieśnią rządził,

Kiedyś opiewał i bogów, i ludzi.

127
   Jeśliś uśmiechu mojego przesądził

Inną przyczynę, pozbądźże wątpienia;

To ci powiadam, ażebyś nie błądził".

130
   On się do kolan chylił dla uczczenia

Mojego Mistrza, lecz ten przerwał: „Bracie,

Niechaj! Cień jesteś i mówisz do cienia".

133
   A on, powstając: „Widzisz, w jakiej zna cię

Powadze miłość, jak mię prze ku tobie,

Kiedy nie pomnąc, w jakiej idziesz szacie,

136
   Duchowi kłaniam jak żywej osobie".

<<< >>>