BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

Wąską ścieżką poeci przedostają się na wzniesieni, gdzie Wergili określa Dantemu położenie czyśćca w stosunku do słońca. Przebywają tu dusze, które na ziemi zwlekały z pokutą, a wśród nich florentczyk Belacqua.

1
   Gdy moc rozkoszy albo moc boleści

Jednę z władz naszej istoty pochłonie,

Duch nasz w niej jednej tak się cały streści,

4
   Że innym władzom nie da postać w łonie:

Przeciw błędowi to wiedz, co orzeka,

Że w nas nad jedną druga dusza płonie.

7
   Gdy się więc na co skłoni zmysł człowieka,

To duszę w takie zapatrzenie wtrąca,

Iż nie spostrzega, jak jej czas ucieka.

10
   Bo insza jest w niej moc spostrzegająca,

A insza, która źródłem jest pojęciu:

Tamta spętana, ta wolno chodząca.

13
   Tego-m ja doznał w moim duchowzięciu:

Gdym zmysły topił w urodnej istocie,

Słońce dobiegło stopni pięćdziesięciu,

16
   A myśmy zaszli, gdzie w głosów jednocie

Wołała do nas owa święta trzoda:

„Tutaj odpowiedź jest waszej tęsknocie".

19
   Szersze częstokroć wrotka od ogroda

Rosochatymi cierniami przepina

Kmieć w porze, kiedy dojrzewa jagoda,

22
   Niżeli była ciasnota komina,

Którędy z Wodzem wszedłem samowtóry,

Skoro nas duchów odeszła drużyna.

25
   Wejść na San Leo, zejść z Nolijskiej góry

I Bismantowy można dojść grzebienia,

Lecz tu potrzeba chyba lecieć pióry,

28
   Chcę rzec: na skrzydłach pożądnych pragnienia,

I być wiedziony takim drogowskazem,

Co krzepi mocy i rozprasza cienia.

31
   Szliśmy więc na skroś rozłupanym głazem,

Tak że nam z obu stron uciskał boki:

Rąk i nóg było trzeba użyć razem.

34
   Gdyśmy wypełzli na krawędź opoki

I na odkrytą natrafili ścianę,

„Gdzież teraz — pytam — obrócimy kroki?"

37
   „W górę wprost pnij się przez bramy złupane;

Krok od mych śladów niech się nie odrywa,

Aż przewodnika biegłego dostanę".

40
   Szczytu źrenica nie dobiegła żywa

I stromszy był spad granitowej bryły

Niż na promieniu kwadrantu cięciwa.

43
   Zgnębiony byłem, mówiąc: „Ojcze miły,

Obróć się ku mnie i spójrz, jak się nużę,

Stań lub do reszty opuszczą mię siły".

46
   „Synu mój — odparł — podźwignij się, druże!"

I ukazywał kamień w kształcie proga,

Skąd ścieżka wężem wiła się po górze.

49
   Tak dzielna była jego słów ostroga,

Żem lazł na raczkach w górę pracowicie,

Aż na tę krętą perć trafiła noga.

52
   Tameśmy oba usiedli na szczycie,

Oczy utkwiwszy we wschód, bo przyjemnie

Poglądać człeku na trudów przebycie.

55
   Naprzód spojrzałem na doliny ciemnie,

Potem w wóz słońca; dziwno mi się zdało,

Że z lewej strony blask uderzał we mnie.

58
   Kiedy Wódz ujrzał twarz mą osłupiałą

I wzrok snujący się po słońca szlaku,

Co między nami a północą stało,

61
   Rzekł: „Gdyby Kastor i Polluks w orszaku

Znajdowali się onego zwierciadła,

Co w dwu półsferach chodzi po zodiaku,

64
   Bliżej by jeszcze Niedźwiedzicy kładła

Wstęga Zwierzyńca płomienną obrożę,

Chybaby ze swej kolei wypadła.

67
   Chceszli zrozumieć, jak to dziać się może,

Wyobraź sobie ów Syjon padolny,

Wyszykowany ku niniejszej górze

70
   Tak, że horyzont posiadają wspólny

W różnych półsferach; więc tor, gdzie swe konie

Źle poprowadził Faeton swawolny,

73
   W jednym kierunku bieży po tej stronie,

A zaś, rachubą już rozwiążesz własną,

W odwrotnym po tej, co ma szczyt w Syjonie".

76
   „Zaiste — rzekłem — nigdy-m ja tak jasno

Nie widział ni tak w pewność był bogatym

Tam, gdziem już mniemał, że mi oczy gasną.

79
   Śródkole kręgu najwyższego zatem,

Które mędrcowie równikiem nazwali,

Iż między zimą toczy się a latem,

82
   Tu ku północy wybiega nie dalej

Niż tam u Żydów na drugiej półsferze

Ku południowi, co się wiecznie pali.

85
   A teraz proszę, byś mi wyznał szczerze:

Dalekoż tak iść? Perć, co nas prowadzi,

Strzela wysoko, że okiem nie zmierzę".

88
   A on: „Tę górę takie prawo ładzi,

Że zrazu przykro po jej wysoczyźnie,

Ale im wyżej, tym się idzie gładziej.

91
   Kiedy wybiegniesz w takie sfery wyżnie,

Iż czuć przestaniesz, że cię droga nuży,

I będziesz jak łódź, co się z prądem śliźnie,

94
   Natenczas koniec obaczysz podróży;

Tam odpoczynek znajdą twoje trudy:

A to wiedz pewnie i nie pytaj dłużej".

97
   Taką zachętą pokrzepił mej nudy,

A wtem głos jakiś tuż blisko zawoła:

„Może ci będzie trzeba usieść wprzódy!"

100
   Na dźwięk tej mowy zwracaliśmy czoła

I w lewo biegli oczyma do skały,

Cośmy jej przedtem nie spostrzegli zgoła.

103
   Podejdziem bliżej. Osoby tam stały

W cień zasunięte, co padał od ściany,

Jako zwykł stawać człowiek opieszały.

106
   Jeden duch jakby trudem pokonany

Siedział, u kolan wiązał ramion sploty,

A lica ukrył pomiędzy kolany.

109
   Więc ja do Mistrza: „O Panie mój złoty,

Spojrzyj na tego, co siedzi w nieruchu,

Jakby był bratem rodnym bezochoty".

112
   Ocknął się, głos nasz przyjąwszy do słuchu,

Siedzący, okiem spode łba w nas godził,

Po czym rzekł: „Idź sam, gdyś dzielny, mój zuchu!"

115
   Poznałem wtedy, kto był; ni przeszkodził

Dech przyśpieszony z ciężkiego zmęczenia,

Żem zatem z wolna ku niemu podchodził.

118
   A kiedym podszedł, głowę od niechcenia

Podniósł i mruknął: „Widziałeś słoneczny

Wóz podchodzący z lewego ramienia?"

121
   Te skąpe słowa i ten gest stateczny

Chwyciwszy, usta rozwarłem w uśmiechu.

„Belacqua — rzekłem —jużeś ty bezpieczny!

124
   Lecz czemu ślęczysz tu w takim nieśpiechu?

Czy przewodnika czekasz? Czyli może

Znów jesteś w dawnym zanurzony grzechu?"

127
   „Bracie, i cóż mi w górę iść pomoże,

Gdy zacząć nie da czyśćcowej katusze

Ptak, co u bramy pełni straży boże?

130
   Tylekroć słońca obrót widzieć muszę

Poza tą furtą, ilem żył na świecie,

Żem się ociągał w szczerej westchnąć skrusze.

133
   Chyba że tam się modlitwą wesprzecie,

Jeśli z serc w łasce żyjących wynika,

Bo inna w niebie nic nie waży przecie".

136
   Wódz już odchodził. „Pośpiesz! Południka —

Mówił —już sięga słońce, krążąc w toku,

A noc, po skraju morza idąc, tyka

139
   Czarną swą stopą wybrzeży Maroku".

<<< >>>