CZYŚCIEC

PIEŚŃ I

PIEŚŃ II

PIEŚŃ III

PIEŚŃ IV

PIEŚŃ V

PIEŚŃ VI

PIEŚŃ VII

PIEŚŃ VIII

PIEŚŃ IX

PIEŚŃ X

PIEŚŃ XI

PIEŚŃ XII

PIEŚŃ XIII

PIEŚŃ XIV

PIEŚŃ XV

PIEŚŃ XVI

PIEŚŃ XVII

PIEŚŃ XVIII

PIEŚŃ XIX

PIEŚŃ XX

PIEŚŃ XXI

PIEŚŃ XXII

PIEŚŃ XXIII

PIEŚŃ XXIV

PIEŚŃ XXV

PIEŚŃ XXVI

PIEŚŃ XXVII

PIEŚŃ XXVIII

PIEŚŃ XXIX

PIEŚŃ XXX

PIEŚŃ XXXI

PIEŚŃ XXXII

PIEŚŃ XXXIII

               PIEŚŃ V

Wergili i Dante napotykają grupę ludzi, którzy zmarli nagłą śmiercią; Jacopo del Cassero, Buonconte di Montefetro i Pia opowiadają poetom swoje losy.

 

1	Już, zostawiwszy za sobą gromadę
	Mar, w tropy Mistrza parłem się skwapliwie,
	Gdy, prężąc palec, jedno widmo blade:
4	„Patrzcie — krzyknęło —i niech was zadziwię:
	Owy kroczący niżej chłonie ciałem
	Słońce i stąpa jak człowiek, co żywie!"
7	Na dźwięk tej mowy lica obracałem.
	Spojrzę, tłum duchów ciekawie mię bada,
	Zdziwiony owym światła niedopałem.
10	„Czymże uwagę zaprzątasz? — powiada
	Mistrz. — I dlaczego kroczysz opieszalej?
	Cóż cię obchodzi, co się tutaj gada!
13	Żwawo pójdź za mną; ci niech szepcą dalej;
	Mocny jak wieża bądź, co się nie zegnie,
	Chociaż się wicher na jej szczyty wali.
16	Człowiek, co chęcią powyż chęci zbiegnie,
	Odwłóczy metę, wróg własnej uciesze,
	Bowiem osłabia moc w zamiarów ściegnie".
19	Cóż mogłem na to rzec? Jeno: „Już śpieszę!",
	Na twarz zwołując wstydu barwy szczere,
	Który nam czasem przebaczenie krzesze.
22	Na skos przez ową zaziemską kwaterę
	Zbliżał się duchów poczet w naszą stronę
	I wiersz po wierszu nucił: Miserere!
25	Kiedy się spostrzegł, że nieprzeniknione
	Słońcem ciemniały me ziemskie osnowy,
	Usta rozchylił w „O" długie, tłumione.
28	A dwaj, jak gońce, gdy przed huf bojowy
	Wybiegną, k'nam się przybliżyli cwałem,
	Wołając: „Prosim was, powiedzcie, kto wy?"
31	Na to odpowiedź Mistrza usłyszałem:
	„Wracajcie! Swoim donieść to możecie,
	Że ciało jego jest prawdziwym ciałem.
34	Jeśli cień jego wstrzymał ich na mecie,
	Ta wieść im winna być wystarczająca;
	Uszanujcie go, on wam odda w świecie".
37	Nigdy tak szybko gwiazda spadająca
	Pierwszych ciemności nocnych nie przepada,
	Ni chmur sierpniowych na ubytku słońca,
40	Jak ci wracali, gdzie widem gromada
	Stała, i nowym zaś ku nam zawodem
	Współbiegli na kształt bezuzdnego stada.
43	„Licznym tu będziesz nawiedzion narodem —
	Rzekł Wódz — z prośbami do nas dążą, wnoszę;
	Nie stawaj, a próśb słuchaj mimochodem".
46	„O duszo, która idziesz na rozkosze
	W powłoce, co się jeszcze życiem cieszy —
	Wołali, biegnąc — zatrzymaj się, proszę!
49	Może rozpoznasz kogo z naszej rzeszy,
	Byś o nim głosił, wróciwszy z powrotem.
	Czemu nie staniesz? Czemu ci się śpieszy?
52	Rozłączyła nas nagła śmierć z żywotem;
	Do przedostatnich chwil my w grzechu trwali;
	W ostatnich łaski ugodzeni grotem,
55	Win żałujący, skruszeni i biali
	Z ciał swych my wyszli, sprzymierzeńcy Pana,
	Co nas widoku swego żądzą pali".
58	„Patrzę, nie widzę, by mi była znana
	Twarz aby jedna, lecz co wiedzieć płuży,
	Pytaj, odpowiem, gromadko wybrana,
61	W imię pokoju, co mię w mej podróży
	Z świata do świata szczytnym celem nęci
	I wodzi torem takiej zacnej stróży".
64	Tak rzekłem, a on: „Nie trzeba pieczęci
	Przysiąg; wierzymy, iż chętna twa wola,
	Byleby niemoc nie zwichnęła chęci.
67	Ja pierwszy proszę: jeśli kiedy pola
	Obaczysz moje i ziemskie dziedziny
	Między Romanią a krajem Karola,
70	Nie poskąp ty mi litośnej daniny:
	Niech się modłami za mną wstawią w Fano,
	Bym mógł odkupić rychlej swoje winy.
73	Stamtąd ród wiodę; cios, pod którym raną
	Wyszła krew, gdzie ja, duch, sprawował życie,
	W Antenorydów kraju mi zadano,
76	Kędym biegł znaleźć bezpieczne ukrycie.
	Este mię zgubił, co zawzięciej godził,
	Niżeli słuszna, na moje zabicie.
79	A gdybym nie był ku Mirze pobrodził,
	Gdy mię dopadły zbiry pod Oriaco,
	Jeszcze bym dzisiaj pośród żywych chodził.
82	Zbiegłem ku bagnu, lecz, w szuwar i młako
	Ugrzązłszy, padłem i mej krwi kałuże
	Widziałem sprawą wytoczone taką".
85	Zaś inny mówił: „Niechże cię ku górze
	Niosą tęsknoty ku błogosławionym,
	Ja zaś litością twą mój cel wysłużę.
88	Buonconta widzisz, Montfeltru baronem
	Byłem; nie dbają o mnie moi doma,
	Więc tutaj chodzę z czołem powstydzonem".
91	„Jakiż przypadek — pytam — lub kryjoma
	Moc tak wywlekła twój trup z Campaldinu,
	Że nam mogiła twoja niewiadoma?"
94	Na to cień odrzekł: „U stóp Casentinu
	Przepływa rzeczka nazwiskiem Archiano:
	Ta nad Pustelnią tryska z Apeninu.
97	Tam, kędy gubi swe pierwotne miano,
	Przybiegłem cięty przeokropnie w szyję;
	Pieszom biegł, ślady krwawą znacząc raną.
100	Tam wzrok mi zagasł; z imieniem Maryje
	Na ustach padłem i w niekrytym grobie
	Poległo ciało moje, dziś niczyje.
103	Wróciwszy, prawdę o mej głoś osobie:
	Anioł mię boży brał, lecz duch piekielny
	Wołał: »Oddaj go, niebieski parobie!
106	Unosisz jego szczątek nieśmiertelny
	Za jedną łezkę; ta mi go wydziera!
	Ja drugiej cząstce pogrzeb sprawię celny«.
109	Wiadomo-ć, jak to w powietrzu się zbiera
	Para wilgotna i zmienia się w wodę,
	Skoro kropelki swe chłodem pozwiera.
112	Czart, co złą wolę z rozumem na szkodę
	Łączy człowieka, mocą swej natury
	Wzbudził mgłę, wiatrem zaburzył przyrodę.
115	Potem dolinę, gdy mrok zapadł bury,
	Od Pratomagno aż do gór łańcucha
	Tumanem pokrył, pozaciągał chmury:
118	Deszczem brzemienna spadła zawierucha;
	Woda przelana za łożysk krawędzie
	Zatopem rośnie i w kotliny bucha.
121	Gdy jej posiłku z wielkich strug przybędzie,
	W królewskiej rzeki ponosi mię tonie;
	Nic jej w szalonym nie powstrzyma pędzie.
124	Skrzepłe me ciało w podameńskiej stronie
	Archian nadybał i w Arno je wtoczył;
	Krzyż mi rozwiązał, który z rąk na łonie
127	Złożyłem w chwili, gdy mię ból zamroczył;
	Po dnie i brzegach kości tłukł w szkielecie,
	Na koniec mułem osnuł i spowłóczył".
130	„Ach, gdy wróciwszy, znajdziesz się na świecie,
	Gdy żagl wędrówki twojej się pozwija —
	Mówiło do mnie teraz widmo trzecie —
133	O mnie pamiętaj, proszę: jestem Pija.
	Siena mię rodzi, Maremna zgubiła;
	Jakim sposobem — wie ten dobrze, czyja
136	Obrączka wdowę ślubem zniewoliła".