BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

1
   Kiedy świat jeszcze w grubym tonął błędzie,

wierzył, że zsyła nam miłości szały

piękna Kipryda w trzecich świateł rzędzie.

4
   Przeto nie tylko cześć onej składały

żywą ofiarą i modłami one

ludy, co stare w starym błędzie trwały,

7
   ale Kupida czciły i Dionę,

tę jako matkę, tego jako syna,

i na jej łonie widziały Dydonę.

10
   Od onej, co nią pieśń się ta zaczyna,

nadały imię gwieździe, którą słońce

pieści, gdy świtu lub mroku godzina.

13
   Anim się spostrzegł, żem w jej gorejące

szlaki wbiegł, lecz mię ocknie z zamyślenia

lico mej pani w oczach piękniejące.

16
   A jak się iskry widzi śród płomienia

i jako w głosie głos się rozpoznaje,

gdy jeden trzyma ton, a drugi zmienia,

19
   tak widzę, w onej ujęte okraje,

światła krążące chyżej, lub mniej chyżo,

wedle sił, co im Wieczna Moc nadaje.

22
   Ni się z obłoków chłodnych wichry zniżą

tak widne, ni tak lotem rozwinięte

kiedy do ziemi chmury się przybliżą,

25
   jako śpieszyły ku nam one święte

gwiaździce, błogie porzucając tany

u serafickich progów rozpoczęte.

28
   Z tych, co najbliżej były, śpiew Hosanny

usłyszę taki, że odtąd ochoty

nie brakło, by go znów słyszeć śpiewany.

31
   Jedno swe do nas przybliżyło loty

i przemówiło: - Wszyscy zgodnym wtórem

uczynić chcemy gwoli twej tęsknoty.

34
   Z książąt się rajskich obracamy chórem:

jeden krąg, jeden ruch, jedno pragnienie

łączy nas lotem pospołu, o którym

37
   tyś już na świecie tam śpiewał uczenie:

„Voi che intendendo il terzo ciel movete".

Miłości pełnia nas ku tobie żenię,

40
   iż, aby tobie słodką dać podnietę,

pieśni się nasze i tany ukrócą

i tu chwilową lot nasz znajdzie metę.

43
   Oczy me najpierw ze czcią się obrócą

do pani mojej, kiedy je zaś ona

sobą ucieszy i skrzepi, powrócą

46
   ku tej światłości, co rozpromieniona

tyle przyrzekła i: - Powiedz mi, ktoście?

nabrzmiały czuciem, głos mi wybiegł z łona.

49
   O, jakież wówczas rozbłysną jasnoście

w jej łonie, na kształt świetlanej pobudki,

gdy radość z mych słów wzmogła jej radoście!...

52
   Tak płonąc rzecze: - Żywot mój był krótki

na świecie; przeto, iż go śmierć przerywa,

zło tam obfitsze wydać mogło skutki.

55
   Rozkosz mię moja przed tobą ukrywa,

topiąc w promieniach, co mię tak bogacą,

jak jedwabnika przędza połyskliwa.

58
   Dosyć kochałeś mię i miałeś za co,

bo, gdybym z wami został, miłość nasza

maiłaby się, jak te co nie tracą

61
   liści. Wybrzeże lewe, co je zrasza

Rodan, gdy z Sorgą zmieszał swoje wody,

na władcę swego niegdyś mię zaprasza,

64
   i róg auzoński, co go strzegą grody

warowne: Bari, Gaeta, Catona,

gdzie Tronto z Verde w słone spływa brody.

67
   Już mi zalśniła na czole korona

ziem, co je Dunaj w swą falę zanurzy,

gdy z niemieckiego uchodzi zagona;

70
   piękna Trinacria, co swe niebo chmurzy

między przylądki dwoma, nad zatoką,

kędy od Euro lecą gońce burzy

73
   (nie przez Tyfeja, jeno że głęboko

zieje z jej łona dech piorunny siarki

tryskając snopem nad ziemi powłoką),

76
   czekać by jeszcze mogła na podarki

z dłoni tych królów, co by się rodzili

z krwi mej, z rakuską zbiegłej w potok szparki,

79
   gdyby złe rządy, co od nich kark chyli

lud uciśniony, na krwawe nieszpory

nie były wonczas wydały Sycylii.

82
   Gdybyć to wiedzieć mógł brat mój w te pory,

żegnałby skąpą biedę Katalonii,

aby nie drażnić ludu żądzy skorej;

85
   bowiem zaprawdę trzeba czyjejś dłoni

dla powstrzymania go, by swojej łodzi

dalszym ładunkiem nie pogrążył w toni;

88
   natura jego, co skąpa wychodzi

z hojnego szczepu, takiej wymagała

gwardii, co nie dba, ile w kiesę wchodzi.

91
   - Przeto że wierzę, iż rozkosz wspaniała

co z twych słów na mnie spływa, o mój panie,

tam, gdzie ma źródło i kres wszelka chwała,

94
   w tobie jest widna, jak mnie w oczach stanie,

tym ci mnie milsza, i to jeszcze cenię,

żeś ją przez Boga pojął oglądanie.

97
   Tyś mi dał rozkosz; daj i wyjaśnienie,

bowiem wątpliwość to, coś rzekł, wywoła:

jakoż dał owoc dobry złe nasienie? -

100
   Tak ja do niego, on zaś: - Jeśli zdoła

mowa ma, prawdy rąbek ci uchyli

iż, co od tyłu widzisz, ujrzysz z czoła.

103
   Dobro, co szczęście i ruch każdej chwili

daje Królestwu, kędyś wstąpił ninie,

swą Opatrznością ciała te zasili.

106
   A nie naturę nasyca jedynie

Duch on, co w sobie sam jest doskonały,

lecz ład społeczny, co zdrowie zeń płynie.

109
   Przeto, skądkolwiek łuk ten wyśle strzały,

do wiadomego zawsze trafią celu,

jak to, co pewne dłonie skierowały.

112
   Gdyby nie było tak: z tych ruchów wielu,

co nimi wkoło drga ta sfera cała,

kraj by on w nędzy tonął, nie w weselu;

115
   to zaś nie może być, bo doskonała

mądrość jest duchów, co tych gwiazd obroty

wiodą, jak Wieczna Moc je kształtowała.

118
   ...Chcesz, bym wybielił jeszcze prawd tych zwroty?...

- Nie - rzekłem - prawda już mi się otworzy:

stanąć nie mogą wieczne kołowroty.

121
   On znowu: - Powiedz, nie byłożby gorzej

ludziom na ziemi, gdyby nie szli społem?

- 0, tak! - odrzeknę. - Tu sens sam się złoży!

124
   - Azaliż mogą tak iść, jeśli kołem

różnych czynności różni nie podzielą?

Nie, jeśli mistrza ksiąg waszych pojąłem.

127
   Dotąd wywody mądre snuł kądzielą,

tu przędzę wniosku zrobił: - Różnym plonem

korzenie czynów waszych w górę strzelą;

130
   ten się Kserksesem rodzi, ów Solonem,

Melchizedechem tamten, inny z chęcią,

by w słońce lecieć, choć to płaci zgonem.

133
   Ruch ten okrężny, któren jest pieczęcią

na wosk śmiertelny, życie wszystkim dawa,

lecz nie wyróżnia nikogo pamięcią;

136
   przeto się Jakub dzieli od Ezawa

nasieniem swoim, zaś Romulus miał ci

taki ród, że mu Mars za ojca stawa.

139
   Natura rodząc, pokolenia kształci,

tak iż rodzicom dzieci są podobne,

lecz Bóg porządek zmienia, choć nie gwałci.

142
   Oto, coś objąć nie mógł, masz sposobne,

lecz, abyś wiedział, jako mi dogodzi

widok twój, przydam wywody ozdobne:

145
   Natura, jeśli los jej się przygodzi

z nią nie do stroju (jak każde nasienie

na wrogiej glebie), złym owocem wschodzi;

148
   i gdyby w świecie dawano baczenie

na ten fundament, co jest przyrodzony,

ludzie by lepsi byli nieskończenie;

151
   lecz u was tego wiedzie się w zakony,

co by najłacniej szpadę miał u boku,

a na tron tego, co jest do ambony,

154
   i przeto drogi wasze wyszły z toku.

<<< >>>