BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

1
   Dwie widząc różne potrawy z daleka

równie nęcące i wonią i smakiem,

wprzód by głodowa śmierć zabrała człeka,

4
   zanim by wybrał w położeniu takim.

Tak i pies gończy, gdy dwie widzi łanie,

obie wabiące pociągiem jednakim;

7
   tak, choć inaczej, jagnię, kiedy stanie

pomiędzy wilki krwiożerczymi dwoma.

Przeto, żem milczał, sam siebie nie ganię,

10
   bo wpośród wątpień myśl jest nieruchoma,

ni też nie chwalę, gdy mowę tamuje

jeno konieczność aż nadto widoma.

13
   Jam milczał, ale chęć ma się maluje

na moim licu, a wraz z nią pytanie

żywsze, niż gdy w słów przędzę się osnuje.

16
   Zaś Beatrycze z odpowiedzią stanie,

jak czynił Daniel z Nabuchednozorem,

gdy gniew niesłuszny ukoił w tyranie,

19
   i rzecze: - Widzę, jakim cię naporem

jedna i druga chęć zarówno kole,

iż się pytanie własnym ścieśnia torem.

22
   Myślisz: Jeżeli ja mam dobrą wolę,

choć mi gwałt czynią, to czemu zapłatą

mniejszą mam cieszyć się w tym niebios kole?

25
   Przychodzi druga ci wątpliwość na to:

azali dusze na gwiazdy z powrotem

idą, jak o tym uczył niegdyś Plato?

28
   To są pytania, które równym grotem

kłują twą wolę; wprzód mi się nawija

to co ma większy jad, a pierwsze potem.

31
   Serafin, co mu Bóg najwięcej sprzyja,

Samuel, Mojżesz, i jeden i drugi

święty Jan, nawet Dziewica Maryja,

34
   tam mają miejsce, gdzie te boże sługi,

coś je oglądał w blaskach tego świata:

pierwszego kręgu niebios zdobią smugi.

37
   Ni starsze, ani młodsze mają lata,

jeno przeróżny stopień ich błogości,

gdy mniej lub więcej chłoną dech zaświata.

40
   One, coś tutaj widział, przyszły w gości

nie przeto, że im nie wolno iść dalej,

lecz by dać symbol mniejszej wysokości.

43
   Tak bowiem do was, coście duchem mali,

mówić za zmysłów pomocą należy,

byście umysłem później pojmowali.

46
   I Księga Święta waszą miarą mierzy,

gdy Boga w postać widomą ubrała,

choć myśl się inna kryje w słów odzieży.

49
   I Gabryjela przeto i Michała

z onym, co bielmo tobiaszowe wzruszy,

Kościół przedstawia w kształcie z krwi i ciała.

52
   To, co Timeus powiada o duszy,

nierówne temu, co tu wiemy o tym,

choć sam o prawdzie słów swych dobrze tuszy.

55
   Mówi, że dusza wędruje z powrotem

do gwiazdy onej, skąd ją przyrodzenie

wywiodło, by ją w kształty oblec potem.

58
   Może onego myśl inne znaczenie

ma, niźli głosi, a być również może,

iż rzekł tak, by nie popaść w wyszydzenie.

61
   Jeśli rozumiał, że wraca w przestworze

moc zła i dobra, możeć i zbliżona

do celu strzała, co się z łuku porze.

64
   Owa zasada w mylny tor wtłoczona

świat prawie cały zwiodła; stąd Merkury

i Mars i Jowisz biorą swe imiona.

67
   Co zaś do twojej wątpliwości wtórej,

ta mniej ma jadu, przeto nie oddala

ciebie ode mnie za dziesiąte góry.

70
   Słuszne niesłusznym mienić - to dozwala

wiara śmiertelnym, to bowiem dowodzi,

jak niezgłębiona bożych myśli fala.

73
   By zaś wasz umysł, co sam wątło chodzi,

wniknął w tę prawdę przy mojej pomocy,

więc, jako pragniesz, tak ci się dogodzi.

76
   Jeśli jest gwałtem, gdy ten co w przemocy

temu co gwałci w niczym nie ulegnie:

to nie tłumaczy dusz onych niemocy.

79
   Bo jako ogień, gdy się raz zażegnie,

nic go nie stłumi, tak hart nieugięty

tysiącem iskier nad popiół wybiegnie.

82
   Kto się zaś ugiął gwałtem ogarnięty,

już mu ulega: zali ta niedola

nie mogła wrócić w swój wirydarz święty?

85
   Gdyby tak była silną onych wola,

jak ta, co przez nią tkwił w ruszcie Wawrzyniec,

lub rękę własną dał Mucjusz Scewola,

88
   znów by je wiodła nazad na gościniec,

skąd je porwano na szlak świata kręty,

aleć nieczęsty takich wzlotów młyniec.

91
   Przez one słowa, jeśli sens pojęty

jako należy, już się w proch rozbiły

te, co ci szkodzić mogły argumenty.

94
   Lecz oto nowych przeszkód szlak zawiły

widzisz przed sobą; na onych przebycie,

byś się nie zbłąkał, twe nie starczą siły.

97
   Jam cię tej prawdy uczyła niezbicie,

że duch, co zbawion, kłamstwa już nie powie,

gdy obok Prawdy Wiecznej pędzi życie.

100
   Jednak w Pikardy usłyszałeś słowie,

jako Konstancja tęskni za habitem,

a to się sprzecznym zdaje mojej mowie.

103
   Nieraz, mój bracie, trafem rozmaitym,

gdy się przed szkodą umyka, wbrew woli

to co nie trzeba uczyni się przy tym,

106
   jako Almeon, gdy go przyniewoli

ojciec, by zgładził swą macierz rodzoną,

wyrodnym stał się przyrodzeniu gwoli.

109
   Tu, byś pomyślał chcę nad rzeczą oną:

gdy się do woli wmięsza gwałtu władza,

nie sposób, aby winę przebaczono.

112
   Wola bezwzględna na zło się nie zgadza,

ale ustąpić musi, gdy się boi,

że, jeśli wytrwa, zło większe sprowadza.

115
   O absolutnej woli (choć nie swojej)

rzekła Pikarda, ja zaś o tej drugiej

mówię, więc prawda w mowie jest obojej.

118
   Taką to falą popłynęły strugi

z onej Krynicy, gdzie prawdy zaranie

i ukoiły pragnień szereg długi.

121
   - O, ty, Kochanka Pierwszego kochanie,

o bóstwo! - rzekłem - co ożywczym zdrojem

piers mą ogrzewasz, iż błogość nastanie!

124
   Nie masz tej głębi w miłowaniu moim,

bym ci dzięk umiał czynić należyty.

On, który mocen i wie, Słowem Swoim

127
   da odzew!... Widzę, że nigdy niesyty

umysł nasz, gdy go Prawda nie przenika,

co krom niej - prawdy nie znajdziesz niezbitej.

130
   W niej spocząć idzie, jak do matecznika

w leśnym ostępie idzie zwierz; w niej zyska

spokój, gdzie zawód pragnień nie spotyka.

133
   A zaś z onego jak źródło wytryska

wątpienie u stóp prawdy, lecz przyroda

na szczyt nas wznosi stromego urwiska.

136
   To mię zachęca, to śmiałości doda,

abym was, pani, z czcią spytał powinna

o inną prawdę, co mi ją myśl poda.

139
   Wiedzieć bym pragnął, zali jaką inną

drogą nie może człek, gdy śluby złamie,

na szali złożyć wolę zadośćczynną?

142
   Beatryks wtedy obróciła na mię

tak wyiskrzone miłością źrenice,

że mi opadną siły jak mdłe ramię,

145
   żem zapamiętał się, spuściwszy lice...

<<< >>>