BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

1
   - Jeżeli widzisz, jako cała płonę

żarem miłości niebiańskiej, co sprawi,

iż oczy twoje bledną zwyciężone,

4
   nie dziw się; rozkosz, gdzie się duch mój pławi,

z doskonałości widzenia pochodzi:

kto wie najwięcej, blask mu się objawi.

7
   Już dobrze widzę, jako w twojej wschodzi

duszy tych świateł wieczystych zaranie,

co, byle ujrzeć je, miłość się rodzi.

10
   Gdy co innego wasze ukochanie

znęci, to jeno że tam, jak dla próby

odblask światłości wiecznej upadł na nie...

13
   ...Ty chciałbyś wiedzieć, gdy kto złamie śluby,

jeżeli w innych zasługach nie spocznie,

czy może duszę ocalić od zguby?

16
   Tak Beatrycze pieśń oną rozpocznie

i jak człek, który mowy nie przerywa,

ów święty dyskurs podejmie niezwłocznie:

19
   - Największym darem, co dla stworzeń spływa

z bożej hojności, godnym Jego cnoty

i co najbardziej Jemu cenny bywa,

22
   wolna jest wola; tą jeno istoty

rozumne, jako ludzie i anieli,

są obdarzone z Najwyższej szczodroty.

25
   Teraz zaś ujrzysz, jako stąd wystrzeli

argument jasny, iż wagę ogromną

ma ślub: gdyś sam chciał, Bóg zgody udzieli.

28
   Gdy zaś Bóg z człekiem umowę niezłomną

zawarł, to któż by nie zrobił ofiary

z onego skarbu własną chęcią skromną?

31
   Czemże zastąpić można owe dary?

Jeżeli sądzisz, żeś użył godziwie,

jakiż cel inny godzien twojej wiary?

34
   Teraz rzecz główną rozumiesz szczęśliwie,

lecz skoro z wolą świętego Kościoła

stać się inaczej może niewątpliwie,

37
   jeszcze przystoi, byś siedział u stoła,

bo ta coś spożył surowa potrawa

bez przypraw ci się nie obejdzie zgoła.

40
   Otwórz więc umysł na to, co ci dawa

moja nauka, i chowaj w pamięci

bo, co zapomnisz, wiedzą się nie stawa.

43
   Dwie ci są rzeczy niezbędne w esencji

onej ofiary: jedna, to jest owa

coś ofiarował, druga: sposób chęci.

46
   To drugie, jest to na wieki umowa,

ni się odmienia, i dokoła onej

nader dokładne brzmią tam w górze słowa.

49
   Przeto u Żydów uczyły zakony

o konieczności ofiary, choć wolno

było tam zmienić przedmiot poświęcony.

52
   To, co materią jest do przemian zdolną,

może być takie, iż nie czyni psoty,

gdy je zastąpić materią dowolną.

55
   Lecz wedle własnej nie zmieniaj ochoty

na swoich barkach onego brzemienia,

nim się obróci klucz srebrny i złoty.

58
   Bo wierzaj, zawsze głupio się zamienia,

jeżeli w nowym się stare nie zmieści,

jak w sześciu cztery wedle obliczenia.

61
   Przeto rzecz jakaś, co ma tyle treści,

iż każdą szalę sobą w dół przeważy,

zastąpić nie da się: tak rozum wieści.

64
   Niech więc śmiertelny nikt nie lekceważy

ślubu, lecz niechaj wypełni uczciwie,

jako gdy Jefte córkę śmiercią darzy,

67
   choć bardziej niż kto rzec mógł: Niechaj żywię!...

I jako spełnił na stosie płomieni

wielki wódz Greków, co przysiągł straszliwie,

70
   łzy wyciskając z pięknych Ifigenii

oczu, iż płaczą i starzy i młodzi

nad onym ślubem, co go nic nie zmieni.

73
   Wam, chrześcijanie, niech się nie przygodzi

takowa lekkość: nie bądźcie jak pierze,

co za podmuchem każdym wiatru chodzi.

76
   Wszak macie Stare i Nowe Przymierze,

macie pasterza, który was prowadzi

drogą zbawienia, w słusznej krzepiąc wierze.

79
   Jeśli zła chciwość inaczej wam radzi,

wszakżeście ludzie, nie kóz trzoda dzika:

niech was Żydowie nie wyśmieją radzi.

82
   Nie bądźcie jak to jagnię, co pomyka

od matki, pełne pustoty dziecięcej,

biegnąc tam, kędy zguba je spotyka.

85
   Tak Beatrycze rzekła najgoręcej,

po czym się zwróci, tęsknotą porwana

w tę stronę nieba, gdzie światła najwięcej.

88
   Milczenie onej i rysów odmiana

wnet ukoiły pełną pytań wielu

chciwość mej duszy, jak woda źródlana.

91
   I jako strzała co trafi do celu,

nim uspokoi się drżąca cięciwa,

do niebios drugich wbiegniem karuzelu.

94
   Tu pani ma się zdała tak szczęśliwa,

że z jaśni tej, co w licu jej odbita,

blasku onemu planecie przybywa.

97
   Jeśli zaś gwiazda ją uśmiechem wita,

jakiż się stałem ja, co mi w udziale

z natury dana zmienność rozmaita!...

100
   Jako w sadzawki czystej wód krysztale

rybki się zbiegną do cię, sądząc może,

żeś im żer przyniósł, niezlęknione wcale,

103
   tak ja ujrzałem mknący w tym przestworze

rój świateł ku nam, i głos się słyszało:

- Oto kto jeszcze miłość naszą wzmoże.

106
   W miarę jak każde ku nam się zbliżało,

widzi się rozkosz co ducha opłynie,

po blasku światła co zeń promieniało.

109
   Więc, czytelniku, pomyśl, gdyby ninie

to com rozpoczął nie szło dalej, czyby

chęć nie trawiła cię w onej godzinie?

112
   A sam zrozumiesz, jako bez ochyby

dowiedzieć chciałem się od rzeszy onej,

jak im żyć w świetle, niby w wodzie ryby.

115
   - O, ty, coś doznał, dobrze urodzony,

łaski, iż wolnoć, nim zakończysz boje,

wiecznych tryumfów byś oglądał trony!

118
   Z onego światła czerpiem blaski swoje,

co się po niebie rozprzestrzenia całym,

mów więc: jać w tobie pragnienie ukoję.

121
   Tak od jednego z duchów usłyszałem,

zaś Beatrycze: - Mów, mów! Niechaj trwoga

nie hamuje cię - ozwie się z zapałem -

124
   wierzyć trza onym, jako słowom Boga.

- Widzę, jako cię dokoła oprzędzie

twa własna światłość, co jej z oczu droga,

127
   lecz nie wiem, ktoś ty, ani czemuś w rzędzie

duchów szlachetnych w onej utkwił sferze,

co wiecznie cudzy blask ją skrywać będzie.

130
   Tymi ja słowy w oną światłość mierzę,

co wprzód mówiła do mnie. Ta rozpłonie

silniejszym blaskiem nad niebios rubieże.

133
   I jako słońce, które samo tonie

we własnym lśnieniu, gdy mu się opary

tchnień gorejących chmurą wzbiją w łonie:

136
   w rozkoszy własnej pławiąc się bez miary,

zniknął mi duch on w swego promienienia

blasku, i mówił, skryty w te pożary,

139
   jak się dowiecie z następnego pienia.

<<< >>>