RAJ

PIEŚŃ I

PIEŚŃ II

PIEŚŃ III

PIEŚŃ IV

PIEŚŃ V

PIEŚŃ VI

PIEŚŃ VII

PIEŚŃ VIII

PIEŚŃ IX

PIEŚŃ X

PIEŚŃ XI

PIEŚŃ XII

PIEŚŃ XIII

PIEŚŃ XIV

PIEŚŃ XV

PIEŚŃ XVI

PIEŚŃ XVII

PIEŚŃ XVIII

PIEŚŃ XIX

PIEŚŃ XX

PIEŚŃ XXI

PIEŚŃ XXII

PIEŚŃ XXIII

PIEŚŃ XXIV

PIEŚŃ XXV

PIEŚŃ XXVI

PIEŚŃ XXVII

PIEŚŃ XXVIII

PIEŚŃ XXIX

PIEŚŃ XXX

PIEŚŃ XXXI

PIEŚŃ XXXII

PIEŚŃ XXXIII

               PIEŚŃ VI

Przemowa Justyniana. Dzieje orła rzymskiego. Romieu de Villeneuve.

 

1	- Gdy, kierowana ręką Konstantyna,
	orlica lot swój na opak obróci
	i, miast za słońcem, przeciw iść poczyna,
4	aż w stronę gór tych, skąd wyszła, powróci,
	dwieście lat z górą ptak boży zasiada
	tam, gdzie Europa szlak swych granic rzuci.
7	Tam w świętych skrzydeł cieniu światem włada
	z ręki przechodząc w rękę ze sztandarem,
	aż na mnie kolej rządzenia przypada.
10	Jam jest Justynian, a byłem cezarem;
	mnie użyczono, iż dłoń ma wyciosa
	nowy kształt życia w ciele ustaw starym.
13	Zanim tę łaskę dały mi niebiosa,
	wierzyłem w jedność Chrystusa natury,
	boć mi starczyła takiej wiary glossa.
16	Błogosławiony zaś Agapit, który
	najwyższym był nam pasterzem, skierował
	myśl mą ku prawdzie, co nam spływa z góry.
19	Jemu wierzyłem; com z onych przechował
	nauk, dziś widzę potwierdzone zgoła,
	jak i ty, gdyś błąd od prawdy rozsnował.
22	Skorom iść począł drogami Kościoła,
	wnet podobało się Bogu, iż darem
	natchnień do wzniosłej mię pracy powoła.
25	Więc pozostawiam broń z mym Belizarem,
	coć go zesłały nieba dla wskazania,
	że czas się innym obarczyć ciężarem.
28	Masz tu odpowiedź pierwszego pytania,
	ktom jest. Z kolei zanim drugie przyjdzie,
	dalsza się znowu konieczność wyłania,
31	byś ujrzał, w jakim płonąć winni wstydzie
	ci, co wrogami są świętego godła,
	kto je przywłaszcza, kto na sprzeciw idzie,
34	jaką jest cnota, co je w górę bodła.
	I tu rozpoczął od chwili dalekiej,
	co w kraj Latynów znak święty przywiodła.
37	- To co wiadomo, że trzy z górą wieki
	ów ptak królewski w Albie miał mieszkanie,
	aż trzech samowtór poszło w bój nielekki.
40	I to wiesz, jak przez Sabinek porwanie,
	aż do Lukrecji żalów, pomazańce
	siedmiu kraj wkoło biorą we władanie.
43	Wiesz, jako potem przez Rzymu wybrance
	dzierżon, i Gallów zwalczył i Pirrusa,
	i zawsze bujał zwycięski nad szańce.
46	Potem Torkwata i Cyncynatusa
	ozdobił sławą, której nie pokala
	nic, i ród wsławił Fabia i Decjusa.
49	On to zatrzymał woje Hanibala,
	gdy szli przez śniegi co Alp szczyty wieńczą
	w głąb dolin, kędy Padu szumi fala.
52	Pod onym znakiem swą sławę młodzieńczą
	zdobywał Scypio i Pompejusz, pod nim
	twych wzgórz ojczystych stoki w żalu jęczą.
55	Potem, gdy świat miał zajaśnieć przewodnim
	blaskiem, co ziemi niósł pokoju tyla,
	Cezar go z Rzymu szlakiem wiódł przechodnim,
58	a jakiej chwały blask wkoło rozpyla,
	widziała Ara, widziała Sekwana
	i każdy wąwóz, co Rodan zasila.
61	Jako zaś później, gdy już pożegnana
	Rawenna, wzbił się nad Rubikon lotem,
	nie skreśli pióro, ni mowa wiązana.
64	W stronę Hiszpanii kieruje się potem,
	zaś przez Durazzo na pola Farsali,
	gdzie bohaterzy słali się pokotem.
67	Znów o swe gniazdo zawadzi i dalej
	nad miejscem leci, gdzie Hektora zguba,
	aż Ptolomeja skrzydłem z tronu zwali.
70	Potem jak piorun spadnie, gdzie król Juba,
	i znów na zachód potężny lot zwróci,
	kędy grzmi echem pompejańska tuba.
73	Dokąd zaś z władcą się następnym rzuci,
	Brutus z Kasjuszem nad tym w piekle kracze,
	a wraz z Modeną Perugia się smuci.
76	I Kleopatra smętna dotąd płacze,
	iż uciekając przed nim, w śnieżne łono
	biorąc jad żmii, przerwie dni tułacze.
79	Z onym nad falę biegł morza Czerwoną,
	z onym obdarzy świat pokojem takim,
	iż drzwi świątyni Janusa zamkniono.
82	Lecz wszystko, co się pod tym orła znakiem
	czyniło przedtem i uczynić miało,
	małym się wyda, mdłym i ladajakim,
85	gdy wspomnieć, jaką niepoślednią chwałą
	nieba obdarzą trzeciego cezara,
	iż dzieło pomsty z nim się dokonało.
88	Teraz słuchając zdziw się co niemiara;
	Tytus znak wzniesie ponad świątyń zrębem,
	aby pomszczoną była zemsta stara.
91	A gdy lombardzkim nadszarpnięty zębem
	nasz Kościół święty: pod onego skrzydły
	był Karol Wielki zwycięstw dziewosłębem.
94	Sam teraz osądź postępek obrzydły
	onych, com wprzód ich oskarżył, co biją
	i was zdradnymi uwikławszy sidły.
97	Jeden naprzeciw ze złotą liliją
	wychodzi, drugi zeń swą własność czyni,
	iż trudno orzec, gorsza wina czyją.
100	Śmiele niech czynią, śmiele gibelini
	pod innym godłem: orlica wzbroniona
	temu, kto przeciw prawości zawini!
103	Ani ją Karol ów nowy pokona
	z gwelfy swoimi: niechaj się usuną
	przed nią, co jednym ciosem swego szpona
106	potężniejszego lwa potarga runo!
	...Ileż to razy już płakali syny
	za winy ojców, gdy ci w przepaść runą!
109	Niech więc nie sądzi nikt dla tej przyczyny,
	że Bóg Swe godło na lilie zamieni
	i, miast orlicy, onym da wawrzyny...
112	...W tej, z gwiazd najmniejszej, lśnią błogosławieni,
	co żywot pełen czynów im pozyska
	sławę, zaszczyty, co nie znają cieni.
115	Kiedy pragnienie zaś chwały wytryska
	na świecie, błędne obierając tory,
	mniej żywo miłość ku Bogu rozbłyska.
118	W tym część błogości naszej, iż duch skory
	sam pojmie, jako się równą nagrodzi
	miarą zasługi doczesnej walory.
121	Tu sprawiedliwość boża tak łagodzi
	żar naszych pragnień, iż najmniejsza zdrada
	uczuć wzajemnych do serca nie wchodzi.
124	Jako się u was z różnych głosów składa
	harmonia dźwięku, tak tu rozmaita
	skala się duchów w jeden ton układa.
127	Tu w tym obecnym klejnocie ukryta
	światłością świeci w całej blasku chwale
	dusza Romeja, pełnią cnót obfita.
130	Ci co mu wrogiem byli, Prowansale,
	dziś się nie śmieją, bo kto na swą szkodę
	obraca cnotę drugich: zbiera żale.
133	Cztery miał hrabia Rajmund córy młode:
	jeśli korona czoło każdej zdobi,
	takowy zaszczyt i taką swobodę,
136	Romeo, pielgrzym korny przysposobi.
	Jednak obmowa ludzka tyle znaczy,
	iż pan go własny przeniewiercą robi.
139	Pójść musiał stary o sakwie żebraczej...
	Gdyby świat wiedział, jak był mężnie stały,
	gdy mu niedola życie przeinaczy,
142	jeszcze by większe dawał mu pochwały.