BOSKA KOMEDIA - Dante Alighieri

1
   O, wy, co w wątłej płyniecie łupinie

chciwi słuchania, w ślad za mym okrętem,

który śpiewając ponad głębię płynie,

4
   wróćcie za lądu ostatnim zakrętem,

ni się na pełne nie puszczajcie morze,

bo się zabłąkać łatwo nad odmętem!

7
   Po szlaku, com go obrał, jeszcze może

nikt nie wędrował: Apollo mię wiedzie,

natchnie Minerwa, a zaś Muzy hoże

10
   wskazują, kędy wóz niebiański jedzie.

Wy zaś nieliczni, coście jeszcze w porę

w onym anielskim smak mieli obiedzie,

13
   co się zeń życia u nas ma podporę,

lecz nigdy dosyć, wam to łatwiej przyjdzie

nad oną solą pomknąć w biegi skore.

16
   Onych walecznych, co byli w Kolchidzie,

mniejsze niźli was ogarnie zdumienie,

gdy widzą, Jazon jak za pługiem idzie...

19
   ...Stworzone z nami i ciągłe pragnienie

bogokształtnego Państwa nad otchłanią

świetlaną lot nasz niosło niestrudzenie.

22
   Beatryks w górę patrzyła, ja za nią,

i chyba w krótszym czasie niźli strzała

napięta leci i trafi - z mą panią

25
   tam się ujrzałem, gdzie już przykuwała

wzrok mój cudowność w srebrnych blasków gnieździe.

Ona, co jasno w duszy mej czytała,

28
   zwróci twarz do mnie przy tej rajskiej jeździe

mówiąc, dobroci pełna i uroku:

- Złóż Bogu dzięki, żeśmy w pierwszej gwieździe.

31
   Wydało mi się, iż tonę w obłoku

świetlanym, gęstym, lśniącym, jak ziskrzona

diamentu krawędź błyszczy w naszym oku.

34
   Perła wieczysta do swojego łona

tak nas przyjęła, jak woda przyjmuje

do siebie promień, gładka, niezmącona.

37
   Jeślim był ciałem, tu się nie pojmuje,

jako się rozmiar jeden w drugim zmieści,

gdy ciało w ciało obszarem wstępuje.

40
   Tymci goręcej pragnę ujrzeć treści

onej Istotę, kędy się ogląda,

jak się natura nasza w Boskiej mieści.

43
   Tu bowiem widać to, czego pożąda

przez wiarę jeno, duchem a nie ciałem,

ona tęsknota, co nam Bóg sam ją da.

46
   Odrzekłem: - Pani ma! Z oddaniem całym,

na jakie stać mię, Jemu dzięki czynię,

co sprawił, iż tu z ziemi się dostałem.

49
   Ale powiedzieć racz, na tej głębinie,

czym są te plamy, które nas tak trwożą,

każąc nam, ludziom, mówić o Kainie?

52
   Z uśmiechem rzekła: - Jeśli z wolą bożą

rozum śmiertelny łatwo wpada w sidła,

gdy zmysłów klucze drogi nie otworzą,

55
   już nie powinny cię żadne mamidła

przejąć podziwem: gdzie zmysłów nie staje,

sam widzisz, jak ma rozum krótkie skrzydła.

58
   Lecz powiedz ty sam, jak się tobie zdaje?

Ja zaś: - Tak sądzę, że gęsta lub rzadka

materia plamy dla oka udaje.

61
   Zaś ona: - Wkrótce ujrzysz do ostatka

rozbity pogląd twój, jeśli przybierze

myśl twa wywody moje do się z gładka.

64
   Mnogość widzimy świateł w ósmej sferze:

różna ich jakość, siła rozmaita;

gdyby szło jeno o gęstość w eterze,

67
   jedna moc byłaby w onych ukryta

i rozdzielona tam, kędy utkwiły,

jak woda płynie w przeróżne koryta.

70
   Z przyczyn formalnych różne płyną siły,

a ty zaś chciałbyś, aby tylko jedną

wszelkie objawy określone były.

73
   Gdyby tam plamy stały, kędy zrzedną

treści planety, to by przy zaćmieniu

blask tak przeświecał jak u gwiazd, gdy zbledną.

76
   Skoro tak nie jest, przeto rozważeniu

poddamy drugie; gdy i to upadnie,

błąd się okaże twój w całym znaczeniu.

79
   Kiedy na gęste ciało promień padnie,

tak się odbija jak od szklanej szyby,

co jest ołowiem podłożona na dnie.

82
   Na to odpowiesz mi: jednakże, gdyby

dalej się w głębi odbiły promienie,

to by zdawały się ciemniejsze niby,

85
   lecz i ten zarzut zbija doświadczenie,

co dla mądrości waszej jest krynicą.

Weź trzy zwierciadła, postaw je uczenie,

88
   dwa po dwóch bokach niech taflami świecą,

trzecie pośrodku, ale nieco dalej,

niechaj przed twoją połyska źrenicą;

91
   za sobą ustaw światło, co zapali

promieniem blasków luster wszystko troje

i wróci nazad, jak od wodnej fali,

94
   wtedy przekonasz się na oczy swoje,

że najdalszego powierzchnia zwierciadła

równe z tamtymi świateł zwraca zdroje.

97
   Więc jako ziemia, gdy na nią upadła

pieszczota słońca, pierwszy raz spod śniegu

wychodzi naga, bezbarwna, wybladła,

100
   tak na twój umysł śród wątpień szeregu

światłośc upadnie tak silna, tak żywa,

że zadrżysz wszystek w nagłych myśli biegu.

103
   W tej sferze, co jest spokojem szczęśliwa,

ciało porusza się, w którego sile

wszelkie istnienie zawarte spoczywa.

106
   Niebo następne, co ma świateł tyle,

ono istnienie na różne rozkłada

pierwiastki, co w nim mieszczą się zawile.

109
   Inne zaś kręgi, jaka w którym włada

siła, tak każden przez moc nadświatową

przyczynom jak i celom odpowiada.

112
   Owe organa świata tak stopniowo,

jak widzisz teraz, moc tę, co im spłynie

z wysoka, niżej podają na nowo.

115
   Przez jakie drogi więc, uważaj ninie,

idę, gdzie dojść chcesz, abyś i sam potem

umiał do brodu trafić w tej głębinie.

118
   Jako zaś kowal dzielnie włada młotem,

tak ruch i siła w kręgi te największa

z błogosławionych szczytów spada grotem.

121
   Niebo, co tyle świateł je upiększa,

przyjmuje piętno ducha w swej dziedzinie,

jak gdyby wosku powierzchnia najmiększa.

124
   A jako dusza w marnej waszej glinie,

działaniem różnych sił, po całym ciele

przez rozmaite członki się rozpłynie,

127
   tak ona Mądrość swej dobroci wiele

rozmnaża w gwiazdach wszystkich na błękicie,

sama w Jedności własnej mając cele.

130
   Różna się siła wiąże rozmaicie

z ciałem niebieskim, które ją pozyska,

gdy w nie przeniknie, jak w was wnika, życie;

133
   a płynąc z Dobra Wiecznego łożyska,

siła ta blaskiem swym te ciała złoci,

jak gdy źrenica rozkoszą połyska.

136
   Toć jest formalna przyczyna: z dobroci

onej blask albo cień rzuca się na tła,

z onej wynika, że śród tylu kroci

139
   gwiazd - rozmaitym żarem płoną światła.

<<< >>>